Kanada
Canada
.svg)
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kanada esas lando jacas en nord-Amerika. Lua vicina landi esas:
- en sudo, Usa,
- en westo, Alaska (Usana stato),
- en esto, Grenlando e Santo Pierre e Mikelon,
- en nordo, Rusia.
Bazala fakti pri Kanada.
Indexo |
[redaktar] Historio
Arkeologiala e genetikala studii indikas ke homi ja vivis en Yukon cirkum 26,500 yari ante nun, ed en sudo di Ontario cirkum 9,500 yari ante nun[3]. On estimas ke existis de 200 mil til 2 milioni indijeni en Kanada dum 15ma yarcento. L'unesma Europani qua arivis en nuna Kanada esis vikingi ed establisis su en la regiono di Newfoundland en 1000a yari[4] e, pos la falio di ta kolonio ne okuris altra atempto por koloniigar la regiono til 1497, kande italiana explorero Giovanni Caboto exploris la litoro por Anglia.
Jacques Cartier exploris litoro di Kanada en Atlantiko ye 1534. Samuel de Champlain arivis ye 1603 e fondis Quebec ye 1608.
Unionita Rejio vinkas Francia en batalio di Abraham-planaji ye 1759. Ye 1812 Usa atakas ma pos du yari patas.
Kanada divenis nedependanta ye 1 di julio 1867 ed antee ol esis parto de granda Britaniana Imperio. Ye 1982 la parlamento di Kanada aprobis Kanada Akto, qua finis sejornanta dependeso di Kanada de Unionita Rejio. Ye 1999 teritorio di Nunavut esis kreita, la triesma di lando.
 |
Videz anke: Militala historio di Kanada. |
[redaktar] Politiko
|
Videz anke: Guvernisto di Kanada-konfedero. |
Kanada esas konstitucala monarkio. Rejino Elizabeth 2ma di Anglia esas la chefo di stato, reprezentata da generala-guverniestro - nune David Lloyd Johnston. La chefo di guvernerio esas la chefa ministro, nune Stephen Harper.
La Parlamento havas 2 chambri: chambro di deputati (Angliana House of Commons; Franciana Chambre des communes) kun 308 membri elektita da populo por maxima periodo di 5 yari. La Senato (Senate of Canada/Le Sénat du Canada) havas 105 membri ed esas indikita da generala-guverniestro.
[redaktar] Geografio
|
Videz anke: Geografio di Kanada. |
Kanada okupas 41% di Nord-Amerika. Ol esas la duesma vasta lando e havas la maxim granda litoro dil mondo, kun 202,080 km.
En nordo, la klimato esas Polara. En sudo esas mez-varma. Lua peizaji varias de boreala foresti en sudo til glaso en nordo. En westo existas alta monti de Rokala montaro. En sud-westo, plana tereni (Kanadana plano) permisas kultivi. La regiono proxim Granda Lagi koncentras granda parto dil populo.
[redaktar] Ekonomio
|
Videz anke: Ekonomio di Kanada. |
Usa esas la maxim importanta ekonomikala partenero di Kanada.
[redaktar] Demografio
Kanada havis plu kam 34 milioni lojanti ye 2010[2], ma granda parto di lua populo habitas proxim la frontiero kun USA. Lando recevis granda quanto di enmigranti, precipue de Europana landi (aproxime 23%), Chinia (3,5%) ed altre.
La maxim granda urbo esas Toronto, kun plu kam 5 milioni lojanti. Altra importanta urbi esas Montreal (plu kam 1,6 milioni lojanti ye 2006), Calgary (plu kam 900 mil lojanti) Ottawa (plu kam 800 mil lojanti), Edmonton (plu kam 700 mil lojanti), Vancouver (plu kam 570 mil lojanti) e Quebec-urbo (plu kam 400 mil lojanti).
[redaktar] Kulturo
Kanada havas du oficala lingui: Angliana e Franciana. Lua kulturo recevis Angla, Franca ed aborijena influi. La maxim famoza Kanadana piktisto esas Tom Thomson. En literaturo en Angliana, importanta nomi esas Robertson Davies, Michael Ondaatje, Stephen Leacock, Carol Shields, Alistair MacLeod e Margaret Atwood. En Franciana linguo esas Philippe-Ignace-Francois Aubert de Gaspé, Louis-Honoré Fréchette, Gabrielle Roy, Anne Hébert, Antonine Maillet, Nicole Brossard e Roch Carrier.
Pos 17ma yarcento Kanada developis bona muzikala infrastrukturo, kun konservatorii, akademii, radio-stacionii, edc. Kompozisto Joseph Quesnel skribis unesma Kanadan opero en fino di 18ma yarcento. Alexander Muir kompozis The Maple Leaf Forever ye 1867 por celebrar Kanadana konfederuro. En jazo, importanta nomi esis Oscar Peterson, Guy Lombardo, ed unesma Kanadana rock-idolo, Paul Anka. Meze l'artisti de 1960a yari, kantisto e kompozisto Neil Young eniris Rock And Roll Hall of Fame du foyi.
En pop-kulturo, kelka notora nomi esas Céline Dion, Nelly Furtado, Avril Lavigne ed Alanis Morissette.
[redaktar] Cetera aferi
[redaktar] Referi
- ↑ Population and dwelling counts, for census metropolitan areas and census agglomerations, 2006 and 2001 censuses - 100% data notepad
- ↑ 2.0 2.1 http://www.statcan.gc.ca/pub/82-003-x/pop/pop-h-clock-eng.htm
- ↑ http://www.ucl.ac.uk/tcga/tcgapdf/Bortolini-AJHG-03-YAmer.pdf
- ↑ Pálsson, Hermann (1965) (Digitized online by Google books). The Vinland sagas: the Norse discovery of America. Penguin Classics. p. 28. ISBN 0-14-044154-9
