Świętokrzyski Park Narodowy

Świętokrzyski Park Narodowy
Logo parku
Położenie	woj. świętokrzyskie
Data utworzenia	1 maja 1950 r.
Powierzchnia - leśna - uprawna - wodna	76,26 km² 72,12 km² 3,28 km² 0,02 km²
Pow. ochrony - ścisłej - częściowej - krajobrazu	17,31 km² 55,72 km² 3,23 km²
Powierzchnia otuliny	207,86 km²
Długość szlaków turystycznych	41 km
Odwiedzających rocznie	400 tys.
Siedziba	Bodzentyn
Położenie na mapie Polski Świętokrzyski Park Narodowy
Zdjęcia i grafiki w Commons
Strona internetowa parku

Gołoborze na Łysej Górze

Zachodnia część Łysogór z Łysicą

Świętokrzyski Park Narodowy – jeden z 23 parków narodowych na terenie Polski, utworzony w 1950 r.

Park położony jest w centralnej części Gór Świętokrzyskich i obejmuje: pasmo Łysogór (z najwyższym szczytem Łysicą – 612 m n.p.m. i Łysą Górą – 595 m n.p.m.), część Pasma Klonowskiego (z górami Psarską i Miejską), Doliny Wilkowskiej i Doliny Dębniańskiej, a także trzy eksklawy – Górę Chełmową, Las Serwis i Skarpę Zapusty (od roku 1996).

W 1950 r. część pasma Gór Świętokrzyskich nazwano Puszczą Jodłową im. Stefana Żeromskiego, który był zwolennikiem i rzecznikiem ochrony tego obszaru.

Historia parku

W roku 1920 powstał pierwszy w Górach Świętokrzyskich rezerwat na Chełmowej Górze. Cztery lata później utworzono kolejne dwa rezerwaty na najwyższych wzniesieniach: Łysicy i Łysej Górze. Jeszcze przed formalnym ustanowieniem parku (z dniem 1 maja 1950, jako drugiego po Białowieskim w Polsce) powstał rezerwat "Mokry Bór" (38,44 ha). Z chwilą powstania parku wszystkie istniejące wcześniej rezerwaty oraz obszar na Górze Miejskiej, nazwany "Czarny Las" (26,45 ha), stały się rezerwatami ścisłymi w granicach parku. Od wejścia w życie ustawy o ochronie przyrody z 1991 r. są one zwane obszarami ochrony ścisłej.

Łączna powierzchnia 5 obszarów ochrony ścisłej wynosi 1731 ha.

Świętokrzyski Park Narodowy stanowi jeden obręb ochronny (odpowiednik nadleśnictwa w lasach państwowych; stanowisko nadleśniczego obrębu wchodzi w skład dyrekcji parku), podzielony na 8 obwodów ochronnych, odpowiedników leśnictw w lasach państwowych (w 1996 r., po powiększeniu ŚPN o Pasmo Klonowskie przewidziano 9 obwodów, ale w 2002 r., w ramach cięć budżetowych jeden z nich – Psary – został zlikwidowany, a jego obszar podzielony pomiędzy sąsiednie jednostki): Chełmowa Góra, Święty Krzyż, Dębno, Jastrzębi Dół, Dąbrowa, Podgórze, Święta Katarzyna, Klonów (wyliczone kolejno od wschodu).

1 września 2011 roku dyrektorem parku został Wojciech Świątkowski.

Gołoborza

Na grzbietach górskich występują charakterystyczne rumowiska skalne – gołoborza, nadające krajobrazowi specyficzny charakter. Największe gołoborza znajdują się na Łysej Górze i na Łysicy. Niektóre z gołoborzy to:

• Gołoborze Kobendzy
• Biała Skałka
• Księża Skała.

Na gołoborzach spotyka się różnorodną roślinność: nitkowate glony, wątrobowce, mchy, porosty, torfowce i paprocie.

Większość terenu parku zajmują lasy jodłowe i bukowe, w niższych partiach pasm górskich występują bory sosnowe, mieszane, sosnowo-dębowe z domieszką jodły, modrzewia, świerka i buka.

Walory turystyczne

W parku znajduje się 270-letnia jodła pospolita mierząca 51 m. i uważana jest za najwyższe drzewo w Polsce.

Zabytki

Warte odwiedzenia w Świętokrzyskim Parku Narodowym są:

• Muzeum przyrodnicze na Świętym Krzyżu. W muzeum można obejrzeć minerały i skamieniałości, florę i faunę oraz eksponaty związane z zagrożeniami parku, a także ekspozycję o parkach krajobrazowych Gór Świętokrzyskich.
• Klasztor benedyktynów świętokrzyskich z XII w. na Świętym Krzyżu. W okresie rozwoju opactwa (XIII i XIV w.) powstały tu najstarsze zabytki piśmiennictwa polskiego – Kazania świętokrzyskie i Pieśni Łysogórskie.
• Wał kultowy wokół Łysej Góry z IX i X w.

W bezpośrednim sąsiedztwie parku warte zwiedzenia są:

• klasztor sióstr benedyktynek z 1633 r. w Świętej Katarzynie
• kościół w Bielinach (wczesnobarokowy z pierwszej połowy XVII w.)
• kościół w Bodzentynie (gotycki z połowy XV w.)
• kościół w Słupi Nowej (późnorenesansowy z drugiej połowy XVII w.)
• budynek opactwa szpitalnego z XVI w. w Nowej Słupi
• muzeum starożytnego hutnictwa w Nowej Słupi
• Bodzentyn – kolegiata z XV wieku oraz ruiny zamku biskupiego, kapliczki św. Franciszka i św. Mikołaja położone przy szlaku ze Świętej Katarzyny na Święty Krzyż, tu znajduje się siedziba dyrekcji parku
• osada Tarczek – kościółek romański
• Chybice – gotycki kościół Kazimierzowski
• Grzegorzowice – kościółek z romańską absydą
• dymarki we wsi Nowa Słupia.

Szlaki turystyczne

Szlaki turystyczne na obszarze Świętokrzyskiego Parku Narodowego:

• z Trzcianki przez Święty Krzyż, Przełęcz Hucką, Łysicę do Świętej Katarzyny (fragment głównego szlaku Gór Świętokrzyskich)
• z Nowej Słupi na Święty Krzyż
• z Bodzentyna do Świętej Katarzyny
• z Łącznej przez Pasmo Klonowskie, Psary do Bodzentyna
• z Barczy na Pasmo Klonowskie
• przez enklawę ŚPN Góra Chełmowa

Zobacz też: świętokrzyskie szlaki turystyczne

Baza noclegowa

• Dom wypoczynkowy Jodłowy Dwór w Hucie Szklanej
• Dom Turysty w Świętej Katarzynie
• Schronisko młodzieżowe w Nowej Słupi
• Liczne kwatery prywatne
• Ośrodek Wypoczynkowy "Jodełka" w Św. Katarzynie

Zobacz też

• Parki narodowe w Polsce

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Świętokrzyskiego Parku Narodowego