Żako
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Żako | |
| Psittacus erithacus[1] | |
| Linnaeus, 1758 | |
 Psittacus erithacus erithacus |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ptaki |
| Podgromada | Neornithes |
| Nadrząd | neognatyczne |
| Rząd | papugowe |
| Rodzina | papugowate |
| Podrodzina | papugi afrykańskie |
| Rodzaj | Psittacus[2] Linnaeus, 1758 |
| Gatunek | żako |
| Podgatunki | |
|
|
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Żako, papuga popielata, papuga szara[4] (Psittacus erithacus) – gatunek średniego ptaka z rodziny papugowatych (Psittacidae). Jest jedynym przedstawicielem monotypowego rodzaju Psittacus[5].
- Wygląd zewnętrzny
- Upierzenie przeważnie szare z białymi akcentami. Ogon czerwony lub kasztanowaty zależnie od podgatunku.
- Rozmiary
- Długość ciała: ok. 32,5 cm.
- Głos
- Ochrypłe wrzaski i głośne, rytmiczne gwizdy. Nawołują głównie wieczorem, wracając z żerowisk na nocleg. Posiada zdolność naśladowania różnych dźwięków (ptaki mimetyczne).
- Zachowanie
- Nocują w wielkich stadach liczących nawet ponad 5000 ptaków (znane są dwa takie noclegowiska w Gabonie). O świcie rozlatują się małymi grupkami na żerowiska.
- Długość życia
- Dożywa ok. 50 lat.
- Zasięg występowania
- Zamieszkuje środkową Afrykę, od Sierra Leone na zachodzie po Kenię i Tanzanię na wschodzie.
- Biotop
- Nizinne lasy, sawanna z zadrzewieniami, zarośla mangrowe.
- Pożywienie
- Głównie orzechy i owoce, a także liście.
- Lęgi
- Gniazdo w szczelinie drzewa, gniazdują w luźnych koloniach (na jednym drzewie jedna para). Samica składa 2–4 jaj i sama je wysiaduje przez 21-30[6] dni. Pisklęta są karmione przez oboje rodziców.
- Status i ochrona
- Według IUCN żako ma status "bliskie zagrożenia" (NT). Ze względu na chwytanie do hodowli liczebność gatunku zmniejsza się, ale w wielu miejscach jest jeszcze ptakiem licznym.
- Podgatunki
- Wyróżnia się dwa podgatunki: żako większa (Psittacus erithacus erithacus) i żako mniejsza (Psittacus erithacus timneh).
- Osobniki z podgatunku P. e. erithacus są większe (około 33 cm) z czarnym dziobem, szarym opierzeniem, czerwonym ogonem. Niedojrzałe mają ogony ciemny, aż do ich pierwszego pierzenia, które następuje w ciągu 18 miesięcy życia. Ptaki te początkowo również mają szare tęczówki, które zmieniają się w bladożółty kolor po mniej więcej roku. Żako kongijskie występuje na wyspie Książęcej, wyspie Bioko, w południowo-wschodniej części Wybrzeża Kości Słoniowej, zachodniej Kenii, Tanzanii Północno-Zachodniej, na południu Demokratycznej Republiki Konga i w północnej Angoli.
- Osobniki z podgatunku P. e. timneh są mniejsze (około 30 cm). Mają ciemniejszy kolor (grafitowo-brązowy lub ciemnoszary), ciemniejszy bordowo-szary ogon i jasną górną część dzioba. Żako liberyjskie jest charakterystyczne dla zachodniej części lasów równikowych Gwinei i sąsiadujących z sawannami Afryki Zachodniej od Gwinei-Bissau, Sierra Leone i Mali do co najmniej 70 km na wschód od rzeki Bandama. Żako liberyjskie rozpoczyna naukę mówienia szybciej niż żako kongijskie i często jest mniej nerwowe w obrębie obcych i nowych sytuacji. Są jednak mniej popularne w sklepach (zwykle jedna papuga liberyjska na kilka-kilkanaście kongijskich).
Przypisy
- ↑ Psittacus erithacus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Psittacus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2010-10-30]
- ↑ Psittacus erithacus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ Albin Łącki: Wśród zwierząt – ptaki. Ponań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 130. ISBN 83-09-01320-5.
- ↑ Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Order: Psittaciformes (ang.). IOC World Bird List: Version 2.7. [dostęp 11 lutego 2011].
- ↑ African Grey Parrot (Psittacus erithacus) (ang.). ARKive. [dostęp 2010-10-16].
