Żandarmeria Wojskowa

Oznaka Żandarmerii Wojskowej

Żandarmeria Wojskowa (ŻW) – wyodrębniona i wyspecjalizowana służba Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, której działalność polega na zapewnieniu przestrzegania dyscypliny wojskowej oraz ochranianie porządku publicznego i zapobieganie popełnianiu przestępstw na terenach jednostek wojskowych oraz w miejscach publicznych. ŻW pełni rolę policji wojskowej.

Historia

Żandarmeria Wojskowa została sformowana z dniem 1 września 1990 roku na podstawie rozkazu Nr Pf-42/Org. Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 kwietnia 1990 roku i zarządzenia Nr 062/Org. Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia 15 czerwca 1990 roku.

Na bazie rozformowywanych organów prewencyjno-porządkowych Wojskowej Służby Wewnętrznej utworzone zostały terenowe jednostki organizacyjne ŻW (oddziały, wydziały i placówki), a organem dowodzącym została Komenda Główna ŻW.

24 sierpnia 2001 roku Sejm RP uchwalił Ustawę o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych. Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2002 roku.

W styczniu 2010 roku za stanie na straży przestrzegania dyscypliny wojskowej, zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz ich wykrywanie i aktywne współdziałanie z innymi służbami na rzecz bezpieczeństwa i porządku publicznego formacja została uhonorowana Medalem "Milito Pro Christo". Odznaczenie z rąk biskupa polowego gen. dyw. Tadeusza Płoskiego odebrał w imieniu służby Komendant Główny ŻW, gen. bryg. Marek Witczak.

W lipcu 2009 roku zakończyli służbę ostatni żołnierze zasadniczej służby wojskowej.

Z dniem 10 lipca 2010 r. placówki Żandarmerii Wojskowej utraciły status terenowych jednostek organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej oraz jednostek wojskowych, w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. W skład oddziałów lub wydziałów Żandarmerii Wojskowej mogą wchodzić placówki Żandarmerii Wojskowej, jako ich zamiejscowe komórki wewnętrzne.

Z dniem 1 lipca 2011 roku Minister Obrony Narodowej zmienił nazwę wydziałów operacyjno-rozpoznawczych występujących w strukturze oddziałów Żandarmerii Wojskowej oraz sekcji operacyjno-rozpoznawczych występujących w strukturze wydziałów Żandarmerii Wojskowej I kategorii na wydziały kryminalne i sekcje kryminalne, a także określił obszary działania terenowych jednostek organizacyjnych ŻW.

Podstawy prawne funkcjonowania ŻW

Kompetencje ŻW zostały określone w następujących aktach prawnych i normatywnych:

• Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych,
• Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (art. 2 i 18 a),
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (art. 647 i 663) z późniejszymi zmianami (najważniejsza z 6 grudnia 2008 r.),
• Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 85 § 2),
• Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (art. 118 § 1 pkt 6),
• Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi,
• Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (art. 129 ust. 4, art. 134, art. 139 ust. 3)

Zakres działania Żandarmerii

Żandarmeria Wojskowa wykonuje zadania należące do jej zakresu działania w Siłach Zbrojnych RP oraz w stosunku do:

• żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową,
• żołnierzy niebędących w czynnej służbie wojskowej w czasie noszenia przez nich mundurów oraz odznak i oznak wojskowych,
• pracowników zatrudnionych w jednostkach wojskowych,
  • w związku z ich zachowaniem się podczas pracy w tych jednostkach,
  • w związku z popełnieniem przez nich czynu zabronionego przez ustawę pod groźbą kary, wiążącego się z tym zatrudnieniem,
• osób przebywających na terenach lub w obiektach wojskowych,
• innych osób podlegających orzecznictwu sądów wojskowych,
• osób niebędących żołnierzami, jeżeli współdziałają z osobami wyżej wymienionymi, w popełnieniu czynu zabronionego przez ustawę pod groźbą kary albo też jeżeli dokonują czynów zagrażających dyscyplinie wojskowej albo czynów przeciwko zdrowiu lub życiu żołnierza albo mieniu wojskowemu,
• żołnierzy sił zbrojnych państw obcych przebywających na terytorium RP oraz członków ich personelu cywilnego, jeżeli pozostają w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, o ile umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, nie stanowi inaczej.

Zadania Żandarmerii Wojskowej

Zadaniami Żandarmerii Wojskowej są:

• zapewnienie przestrzegania dyscypliny wojskowej,
• ochranianie porządku publicznego na terenach i obiektach jednostek wojskowych oraz w miejscach publicznych,
• ochranianie życia i zdrowia ludzi oraz mienia wojskowego przed zamachami naruszającymi te dobra,
• wykrywanie przestępstw i wykroczeń, w tym skarbowych, popełnionych przez osoby, w stosunku do których Żandarmeria Wojskowa jest właściwa, ujawnianie i ściganie ich sprawców oraz ujawnianie i zabezpieczanie dowodów tych przestępstw i wykroczeń,
• zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń przez osoby w stosunku do których jest właściwa Żandarmeria Wojskowa oraz innym zjawiskom patologicznym, a w szczególności alkoholizmowi i narkomanii w Siłach Zbrojnych,
• współdziałanie z polskimi i zagranicznymi organami i służbami właściwymi w sprawach bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz policjami wojskowymi,
• zwalczanie klęsk żywiołowych, nadzwyczajnych zagrożeń środowiska i likwidowanie ich skutków oraz czynne uczestniczenie w akcjach poszukiwawczych, ratowniczych i humanitarnych, mających na celu ochronę życia i zdrowia oraz mienia,
• wykonywanie innych zadań określonych w odrębnych przepisach.

Zadania, o których mowa wyżej ŻW wykonuje poprzez:

• kontrolowanie przestrzegania dyscypliny wojskowej oraz porządku publicznego,
• interweniowanie w przypadkach naruszania dyscypliny wojskowej lub porządku publicznego,
• opracowywanie dla właściwych organów informacji o stanie dyscypliny wojskowej i przestępczości w Siłach Zbrojnych, a także występowanie do tych organów z wnioskami mającymi na celu zapobieżenie popełnianiu przestępstw, wykroczeń i przewinień dyscyplinarnych,
• wykonywanie czynności operacyjno – rozpoznawczych,
• wykonywanie czynności procesowych w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu karnym i skarbowym,
• poszukiwanie sprawców przestępstw i wykroczeń oraz zaginionych żołnierzy, a także poszukiwanie utraconych przez jednostki wojskowe: broni, amunicji, materiałów wybuchowych i innego mienia wojskowego oraz materiałów zawierających informacje niejawne,
• zabezpieczanie śladów i dowodów popełnienia przestępstw i wykroczeń oraz sporządzanie ekspertyz i opinii kryminalistycznych,
• wykonywanie kontroli ruchu drogowego, pilotowanie kolumn wojskowych oraz kierowanie ruchem drogowym, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym i o drogach publicznych,
• kontrola uprawnień żołnierzy do noszenia munduru oraz odznak i oznak wojskowych, posiadania uzbrojenia i ekwipunku wojskowego oraz przebywania poza terenami i obiektami jednostek wojskowych,
• kontrola posiadania uprawnień do użycia munduru oraz odznak i oznak wojskowych, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o odznakach i mundurach,
• konwojowanie osób, dokumentów i mienia wojskowego,
• asystowanie przy czynnościach egzekucyjnych, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu cywilnym i o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
• przymusowe doprowadzanie osób, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu karnym, karnym skarbowym, karnym wykonawczym i cywilnym,
• współuczestniczenie w zapewnieniu prawa i porządku podczas trwania imprez masowych przeprowadzanych na terenach i obiektach jednostek wojskowych oraz z udziałem wojska,
• wykonywanie zadań policji sądowej w sądach wojskowych i wojskowych jednostkach organizacyjnych prokuratury;
• kontrolowanie ochrony mienia wojskowego, a w szczególności przechowywania uzbrojenia i środków bojowych,
• kontrolowanie przestrzegania przepisów o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz o narkomanii, a także wykonywanie czynności przewidzianych w tych przepisach dla organów wojskowych,
• wykonywanie czynności ochronnych w stosunku do osób uprawnionych, a także zabezpieczanie pobytu w jednostkach wojskowych osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe i delegacji zagranicznych.

Żandarmeria Wojskowa wykonuje czynności ochronne wobec:

• Ministra Obrony Narodowej,
• Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałka Sejmu, Marszałka Senatu i Prezesa Rady Ministrów wyłącznie podczas ich pobytu na terenie jednostek wojskowych,
• Sekretarza Stanu — I Zastępcy Ministra Obrony Narodowej i Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego podczas wykonywania zadań służbowych, w trakcie których są wymagane szczególne warunki bezpieczeństwa,
• członków wojskowych delegacji zagranicznych przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
  • Przewodniczącego i zastępców przewodniczącego Komitetu Wojskowego Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego,
  • Dowódcy i zastępcy dowódcy Połączonych Sił Zbrojnych Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w Europie,
  • Ministrów obrony,
  • Szefów sztabów generalnych sił zbrojnych,
  • Dowódcy Regionalnych Sił Sojuszniczych Europy Północnej i Europy Południowej,
• osób oraz delegacji ochranianych przez Biuro Ochrony Rządu podczas ich pobytu na terenie jednostek wojskowych,
• innych osób na podstawie odrębnej decyzji Ministra Obrony Narodowej.

Żandarmeria Wojskowa wykonuje także czynności na polecenie sądu wojskowego i prokuratora wojskowego oraz sądu powszechnego i prokuratora powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury, a także organów administracji rządowej i wojskowej oraz samorządu terytorialnego w zakresie, w jakim obowiązek ten wynika z odrębnych przepisów. Szeroki zakres uprawnień w działaniach operacyjno-rozpoznawczych w znacznym stopniu może wpływać na efektywność prowadzonych postępowań.

Żandarmeria bierze też udział w misjach pokojowych m.in. w Iraku, Afganistanie, Libanie, Kosowie, Bośni i Hercegowinie i Demokratycznej Republice Konga.

Organizacja ŻW

ŻW podczas ćwiczeń

Od 1 stycznia 2002 roku Żandarmerię Wojskową tworzyły:

• Komenda Główna Żandarmerii Wojskowej,
• terenowe jednostki organizacyjne Żandarmerii Wojskowej (oddziały, wydziały i placówki),
• specjalistyczne jednostki organizacyjne Żandarmerii Wojskowej.

Ustawa z 24 sierpnia 2001 roku sankcjonowała podział Żandarmerii Wojskowej na piony funkcjonalne:

• dochodzeniowo-śledczy,
• prewencyjny,
• administracyjno-logistyczno-techniczny.

Struktura organizacyjna Żandarmerii Wojskowej do 30 czerwca 2011 roku

Poniżej przedstawiona została struktura organizacyjna Żandarmerii Wojskowej obowiązująca do dnia 30 czerwca 2011 roku. Kolorem czerwonym oznaczono terenowe jednostki organizacyjne i zamiejscowe komórki wewnętrzne (placówki), które zostały rozformowane, natomiast kolorem zielonym oddziały przeformowane w wydziały.

• Komenda Główna Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
• Oddział Zabezpieczenia Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35

• Mazowiecki Oddział Żandarmerii Wojskowej im. gen. bryg. Franciszka Sznajde w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Ciechanowie → w Przasnyszu, ul. Makowska 1
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Łodzi
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Radomiu, ul. Lubelska 150
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Sieradzu, ul. Wojska Polskiego 78
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Tomaszowie Mazowieckim, ul. Piłsudskiego 72
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Zegrzu, ul. Juzistek 2

Koszary Żandarmerii w Bydgoszczy

• Oddział Żandarmerii Wojskowej w Bydgoszczy, ul. Zygmunta Augusta 20a
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Grudziądzu, ul. Gen. Józefa Bema 11
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Inowrocławiu, ul. Dworcowa 56
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Toruniu, ul. Sienkiewicza 35

• Oddział Żandarmerii Wojskowej w Elblągu, ul. Królewiecka 130
  • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Bemowie Piskim
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bartoszycach, ul. Wojska Polskiego 4
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Białymstoku, ul. Kawaleryjska 70/126 → Mazowiecki OŻW
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Braniewie, ul. Sikorskiego 7
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Giżycku, ul. Moniuszki 3
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Morągu, Aleja Wojska Polskiego 33

• Oddział Żandarmerii Wojskowej w Gdyni, ul. Rondo Bitwy po Oliwą 1 → Wydział ŻW w Gdyni OŻW w Elblągu
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Helu, ul. Sikorskiego 20
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Malborku, Plac 3 Maja 1a → OŻW w Elblągu
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Słupsku
  • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Ustce, ul. Komandorska 172 → OŻW w Szczecinie

• Oddział Żandarmerii Wojskowej w Krakowie, ul. Głowackiego 11
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bielsku-Białej, ul. Bardowskiego 5
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach, ul. Andersa 47
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Katowicach, ul. Jana Kilińskiego 9
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Kielcach, ul. Wojska Polskiego 300
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Lublińcu, ul. Sobieskiego 35

• Oddział Żandarmerii Wojskowej w Lublinie → Wydział ŻW w Lublinie Mazowiecki OŻW
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Dęblinie, ul. Saperów 5 → Mazowiecki OŻW
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Nowej Dębie → Wydział Żandarmerii Wojskowej w Nowej Dębie, ul. Anieli Krzywoń 1 → OŻW w Krakowie
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Przemyślu, ul. Okrzei 3 → OŻW w Krakowie
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Rzeszowie, ul. Gen. Langiewicza 4 → OŻW w Krakowie
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Zamościu

• Wielkopolski Oddział Żandarmerii Wojskowej im. por. Arkadego Fiedlera w Poznaniu, ul. Bukowska 24 → Wydział ŻW w Poznaniu OŻW w Bydgoszczy
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Lesznie, ul. Racławicka 3 → Lubuski OŻW
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Powidzu → OŻW w Bydgoszczy

Żandarmeria w Szczecinie

Żandarmeria w Stargardzie Szczecińskim

• Oddział Żandarmerii Wojskowej w Szczecinie, ul. Piotra Skargi 34
  • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Olesznie, ul. Główna 18
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Koszalinie, ul. 4 Marca 1
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Stargardzie Szczecińskim, ul. 11 Listopada 3a
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Świdwinie, ul. Połczyńska 32
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Świnoujściu, ul. Sienkiewicza 4
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Trzebiatowie, ul. Zagórska 16-18
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Wałczu, ul. Wojska Polskiego 76/5

• Oddział Żandarmerii Wojskowej we Wrocławiu, ul. gen. Hallera 36/38 → Wydział ŻW we Wrocławiu Lubuski OŻW
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Brzegu, ul. Sikorskiego 6
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Kłodzku, ul. Walecznych 59 → Lubuski OŻW
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Opolu, ul. Niemodlińska 88 → Lubuski OŻW

• Lubuski Oddział Żandarmerii Wojskowej w Żaganiu, ul. Żarska
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bolesławcu, Aleja Wojska Polskiego 54
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Międzyrzeczu, ul. Wojska Polskiego 17
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Sulechowie, ul. Wojska Polskiego 1
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Świętoszowie, ul. Marszowa 1
  • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Wędrzynie

• Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim, ul. Warszawska 267
• Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim, ul. Warszawska 267
• Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
• Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach → Jednostka Wojskowa AGAT

Struktura organizacyjna Żandarmerii Wojskowej od 1 lipca 2011 roku

Poniżej przedstawiona została struktura organizacyjna Żandarmerii Wojskowej obowiązująca od dnia 1 lipca 2011 roku.

Warszawa, ul. J. Ostroroga 35, jeden z budynków żandarmerii

• Komenda Główna Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
• Oddział Zabezpieczenia Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
• Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35

• Mazowiecki Oddział Żandarmerii Wojskowej im. gen. bryg. Franciszka Sznajde w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
  • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Lublinie, ul. Kraśnicka 2a
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Białymstoku, ul. Kawaleryjska 70/126
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Dęblinie, ul. Saperów 5
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Przasnyszu, ul. Makowska 1
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Radomiu, ul. Lubelska 150
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Sieradzu, ul. Wojska Polskiego 78
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Tomaszowie Mazowieckim, ul. Piłsudskiego 72

• Oddział Żandarmerii Wojskowej w Bydgoszczy, ul. Zygmunta Augusta 20a
  • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Poznaniu, ul. Bukowska 24
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Grudziądzu, ul. Gen. Józefa Bema 11
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Inowrocławiu, ul. Dworcowa 56
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Powidzu
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Toruniu, ul. Sienkiewicza 35

• Oddział Żandarmerii Wojskowej w Elblągu, ul. Królewiecka 130
  • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Gdyni, Rondo Bitwy pod Oliwą 1
  • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Bemowie Piskim
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bartoszycach, ul. Wojska Polskiego 4
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Braniewie, ul. Sikorskiego 7
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Giżycku, ul. Moniuszki 3
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Malborku, pl. 3 Maja 1a
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Morągu, al. Wojska Polskiego 33

Siedziba Komendy OŻW Żagań

• Oddział Żandarmerii Wojskowej w Krakowie ul. Głowackiego 11
  • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Nowej Dębie, ul. Anieli Krzywoń 1
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bielsku-Białej, ul. Bardowskiego 5
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach, ul. Andersa 47
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Kielcach, ul. Wojska Polskiego 300
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Lublińcu, ul. Sobieskiego 35
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Przemyślu, ul. Okrzei 3
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Rzeszowie, ul. Gen. Langiewicza 4

• Oddział Żandarmerii Wojskowej w Szczecinie, ul. Piotra Skargi 34
  • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Ustce, ul. Komandorska 172
  • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Olesznie, ul. Główna 18
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Koszalinie, ul. 4 Marca 1
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Stargardzie Szczecińskim, ul. 11 Listopada 3a
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Świdwinie, ul. Połczyńska 32
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Świnoujściu, ul. Sienkiewicza 4
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Trzebiatowie, ul. Zagórska 17
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Wałczu, ul. Wojska Polskiego 76/5

• Lubuski Oddział Żandarmerii Wojskowej w Żaganiu, ul. Żarska
  • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Wędrzynie
  • Wydział Żandarmerii Wojskowej we Wrocławiu, ul. gen. Hallera 36/38
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bolesławcu, al. Wojska Polskiego 54
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Sulechowie, ul. Wojska Polskiego 1
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Kłodzku, ul. Walecznych 59
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Opolu, ul. Niemodlińska 88
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Lesznie, ul. Racławicka 3

• Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim, ul. Warszawska 267
• Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim, ul. Warszawska 267

Oddziały specjalne

• Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim
  • komendanci
    • płk Krzysztof Gombrych
    • płk Wiesław Chrzanowski
  • zastępcy komendanta
    • ppłk mgr Mirosław Parys Zawiasa
    • ppłk Piotr Płonka

Symbole Żandarmerii Wojskowej

Odznaka służbowa ŻW

Znakiem ŻW jest emblemat przedstawiający nałożone na siebie litery "ŻW", umieszczone wewnątrz koła otoczonego wieńcem laurowym. Kropka nad literą "Ż" jest w kształcie czary znicza z płomieniem, wnętrze znaku jest szkarłatne, a płomień znicza żółty.

Żołnierze ŻW noszą szkarłatne berety.

Świętem Żandarmerii Wojskowej jest dzień 13 czerwca. Wielkopolski Oddział ŻW obchodzi swoje święto w dniu 30 września, a Mazowiecki Oddział ŻW w dniu 31 marca.

Działalność ŻW od 1990 roku

Samochód pancerny Dzik-2 wykorzystywany przez Oddziały specjalne ŻW

Żandarmi oddziałów specjalnych

Przez piętnaście lat zmieniał się też wizerunek żandarma. Aktualnie musi on reagować na nowe zagrożenia w wojsku. Z roku na rok zmniejsza się procent do niedawna dominujących pospolitych przestępstw w jednostkach. Doszły za to nowe, którymi formacja do tej pory się zajmowała sporadycznie, np. narkomania, korupcja. Po 11 września 2001 roku doszło też międzynarodowe zagrożenie światowym terroryzmem.

Egzamin z nowego typu zadań żandarmi wraz z całymi Siłami Zbrojnymi RP zdają między innymi na misjach w Afganistanie, a przedtem w Iraku. Zagrożenie terroryzmem spowodowało sformowanie w ramach struktur ŻW wyspecjalizowanych elitarnych jednostek do działań specjalnych o charakterze policyjnym - oddziałów specjalnych w Mińsku Mazowieckim, Warszawie i Gliwicach.

Obecnie formacja tworzy Wielonarodowy Batalion Policji Wojskowej dla potrzeb NATO, a chętne zgłoszenia innych policji wojskowych do udziału w nim to wyraz aprobaty dla dotychczasowej międzynarodowej współpracy i uznanie przez zagranicznych partnerów wiodącej roli Żandarmerii Wojskowej.

Współpraca z formacją jest doceniana również w kraju. ŻW trwale współdziała z instytucjami cywilnymi szczebla centralnego i lokalnego, a także z Policją, Strażą Graniczną, Państwową Strażą Pożarną, strażą miejską, Strażą Ochrony Kolei, Generalnym Inspektorem Celnym, Głównym Inspektorem Kontroli Skarbowej, Biurem Ochrony Rządu, ABW, CBA i SKW.

Formacja kultywuje swoje tradycje, w tym poprzez poparcie dla Szkoły Podstawowej nr 5 w Grudziądzu, której patronem jest ostatni komendant Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej II RP, ppłk Stanisław Sitek oraz z Gimnazjum nr 28 w Warszawie im. gen. Franciszka Sznajdego - dowódcy żandarmów w bitwie pod Dębem Wielkiem w czasie powstania listopadowego.

Żandarmeria Wojskowa stara się podchodzić do swoich zadań w sposób jak najbardziej profesjonalny. Każda czynność, każde zadanie jest jedyne w swoim rodzaju i musi mieć bezwzględne oparcie w literze prawa. Stąd też podstawowym wyznacznikiem kierunków działania komendantów wszystkich szczebli jest wysoki profesjonalizm podwładnych, sprawność organizacyjna, niezawodność sprzętu i wysokie walory etyczne żandarmów. Jak na razie nie ujawniono przypadku korupcji wśród żołnierzy tej policyjnej instytucji SZ RP.

Jawność działań (poza niejawnymmi działaniami potrzebnymi żeby skutecznie realizować zadania), ścisłe współdziałanie z dowódcami wszystkich szczebli i bezkompromisowość w wywiązywaniu się z ustawowych zadań to wyróżniki żołnierzy - żandarmów jako integralnej części Sił Zbrojnych RP.

Od 1990 roku jeden żołnierz Żandarmerii Wojskowej użył broni - było to podczas interwencji wobec osoby cywilnej w Przasnyszu w 2003 roku. Osoba wobec której użyto broni poniosła śmierć na miejscu.

Od 1 stycznia 2009 roku zgodnie z nowelizacją kodeksu postępowania karnego, z wyjątkami, wszystkie przestępstwa czy wykroczenia żołnierzy w czynnej służbie wojskowej popełnione poza terenem jednostki wojskowej lub bez związku ze służbą podlegają właściwości powszechnych organów ścigania (Policja). W związku z powyższym spadła znacząco ilość prowadzonych spraw karnych przez ŻW.

Komendanci Główni Żandarmerii Wojskowej, ich zastępcy oraz szefowie sztabu

Flaga Komendanta Głównego ŻW

Komendanci Główni Żandarmerii Wojskowej

• gen. bryg. Jerzy Jarosz (1 IX 1990 – 20 II 1992)
• płk dypl. Henryk Piątkowski (11 III 1992 – 1 IV 1993)
• gen. bryg. Alfons Kupis (1 IV 1993 – 24 VII 2000)
• gen. bryg. / gen. dyw. Jerzy Słowiński (1 VIII 2000 – 30 VII 2003)
• płk / gen. dyw. Bogusław Pacek (31 VII 2003 – 3 X 2006)
• gen. bryg. / gen. dyw. Jan Żukowski (3 X 2006 – 1 I 2008)
• gen. bryg. Marek Witczak (2 I 2008 - 17 XII 2010)
• gen. bryg. / gen. dyw. Mirosław Rozmus (od 17 XII 2010)

Zastępcy Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej

• płk dr Andrzej Stefański
• płk Stanisław Fołta
• płk Andrzej Smok
• płk dr Waldemar Rybak
• płk Władysław Kot
• płk / gen. bryg. Krzysztof Busz
• płk dypl. Jarosław Janczewski (do 14 IV 2011)
• płk Robert Jędrychowski (od 20 IV 2011)

Szefowie sztabu - zastępcy Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej

• płk dypl. Zbigniew Powęska (do 14 IV 2011)
• płk dypl. Bronisław Jansohn (od 4 V 2011)

Sprzęt i uzbrojenie Żandarmerii Wojskowej

Broń biała

• Nóż szturmowy Glock 78
• Nóż szturmowy Glock 81

Broń strzelecka

• Pistolet Glock 17
• Pistolet maszynowy MP5 A3
• Pistolet maszynowy PM-98
• Subkarabinek wz. 96 Mini Beryl
• Karabin maszynowy UKM-2000P
• Karabin Sako TRG-22
• Strzelba gładkolufowa Mossberg model 50440

Sprzęt ciężki

• Samochód interwencyjny Land Rover Defender (w wersjach nadwozia Hard Top i Soft Top)
• Lekko opancerzony samochód interwencyjny AMZ Dzik II
• Interwencyjny wóz dowodzenia TIWD SCAM (AMZ Łoś)
• Samochód interwencyjny Škoda Octavia II
• Motocykl interwencyjny Yamaha FZ6
• Opel Vivaro
• Ambulans kryminalistyczny Ford Transit

Epitafium

Żołnierze Żandarmerii Wojskowej polegli w trakcie wykonywania obowiązków służbowych:

• kpr. ndt Krzysztof S. z Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Krakowie, † 11 VIII 2002 Kraków,
• st. szer. Grzegorz Bukowski z Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim, † 15 VI 2010 Afganistan, pośmiertnie awansowany do stopnia kaprala,
• st. szer. Marcin Pastusiak z Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim, † 22 I 2011 Afganistan, pośmiertnie awansowany do stopnia sierżanta.

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Żandarmerii Wojskowej
• Pamięci Poległych w misjach poza granicami kraju