Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Żelazna Gwardia (rum. Garda de Fier) - faszystowska organizacja polityczna działająca w Rumunii w latach 1930-1941. Założona przez C. Z. Codreanu, początkowo jako formacja paramilitarna ultraprawicowego, klerykalnego i antysemickiego Legionu Michała Archanioła, działającego od 1927.
Na program Żelaznej Gwardii składały się elementy nacjonalistyczne, antysemickie i religijny fanatyzm. Organizacja utrzymywała żywe kontakty z NSDAP i faszystami włoskimi. Wyróżnikiem jej były zielone koszule. Symbolem była początkowo swastyka, potem czarny potrójny krzyż na zielonym tle w kształcie krzyża. Żelazna Gwardia prowadziła działalność terrorystyczną m.in. mordując dwóch premierów Rumunii: Iona Dukę (29 grudnia 1933 r.) i Armanda Călinescu (21 września 1939 r.), byłego premiera, znanego historyka i działacza Partii Narodowo - Demokratycznej Nicolae Iorgę (27 listopada 1940 r.), a także organizowała pogromy Żydów (największy w Bukareszcie w 1941). W 1938 r. zdelegalizowana przez króla Karola II (Codreanu i inni przywódcy zostali aresztowani, skazani na kary więzienia i ciężkich robót, a następnie zamordowani w więzieniu). Po abdykacji Karola II, 1940-1941 członkowie Żelaznej Gwardii weszli w skład rządu I. Antonescu, a jej przywódca Horia Sima został wicepremierem. Żelazna Gwardia proklamowała powstanie tzw. "Narodowego Państwa Legionowego" i "narodową rewolucję legionową".
Od września 1940 do 23 stycznia 1941 była jedyną legalną organizacją polityczną w Rumunii, ustanawiając reżim o charakterze faszystowskim. Represje i czystki objęły wiele dziedzin życia i instytucji. Rozpętano brutalną kampanię antysemicką, której apogeum przypada na pogrom w Bukareszcie w styczniu 1941, podczas którego bojówki Żelaznej Gwardii zamordowały 127 Żydów. Jednocześnie rozpoczęto kampanię terroru wymierzoną w polityków będących przeciwnikami ich ideologii - w dniach od 26 do 28 września 1940 w specjalnej akcji wymordowano 65 osób. W dniach 21-23 stycznia 1941 po nieudanym puczu wymierzonym w rząd Iona Antonescu organizacja została rozwiązana, a jej członkowie zbiegli do III Rzeszy Niemieckiej, gdzie zostali internowani i oddani do dyspozycji SS.
W sierpniu 1944 po obaleniu w Rumunii proniemieckiego rządu Antonescu Niemcy utworzyli w Wiedniu z działaczy Żelaznej Gwardii marionetkowy tzw."Rumuński Rząd Narodowy", którego premierem został Horia Sima. W tym samym czasie wielu członków Żelaznej Gwardii wstąpiło do Rumuńskiego Pułku Grenadierów SS. Komunistyczne władze Rumunii w latach 1945-1952 rozbiły całkowicie resztki zakonspirowanych struktur Żelaznej Gwardii.
Po II wojnie światowej członkowie ruchu legionowego pozostali w Niemczech Zachodnich lub wyemigrowali do USA, gdzie niektórzy z nich wspierali komitety wyborcze republikańskich kandydatów na prezydenta[potrzebne źródło] oraz aktywnie działali w Światowej Lidze Antykomunistycznej (WACL). Po 1989 niektóre prawicowo-nacjonalistyczne partie rumuńskie nawiązują do programu Żelaznej Gwardii.
