Żywieckie Przedmieście

Żywieckie Przedmieście część Bielska-Białej
Centrum Żywieckiego Przedmieścia
Status	część
Zespół dzielnic	Śródmieście
Założono	XV wiek
Strefa numeracyjna	33
Kod pocztowy	43-300
Tablice rejestracyjne	SB
Położenie na planie Bielska-Białej
49°48′57″N 19°02′39″E
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Kompleks fabryczno-willowy Bogmar

Pomnik Adama Mickiewicza

Kamienica przy ul. Partyzantów 25

Muzeum Techniki i Włókiennictwa

Pawilon sportowy w Parku Włókniarzy

Tablica upamiętniająca Dom Polski

Budynek d. elektrowni

Żywieckie Przedmieście – południowa część Śródmieścia Bielska-Białej. Od 2002 r. administracyjnie funkcjonuje jako osiedle pod nazwą Bielsko Południe. Do czasów II wojny światowej nazywane było również Blichem.

Położenie

Żywieckie Przedmieście leży w południowej części Śródmieścia Bielska-Białej. Osią urbanistyczną tej części miasta jest ul. Partyzantów - droga wyjazdowa w kierunku Szczyrku.

Historycznie oprócz "właściwego" Blichu, czyli rejonu pl. Mickiewicza i ul. Batorego wyróżnia się również Pastornak - rejon ul. 1 Maja i pl. Żwirki Wigury oraz Widok - obszar położony na Wzgórzu Młyńskim.

Żywieckie Przedmieście graniczy z:

• Starym Miastem
• Dolnym Przedmieściem
• Białą
• Aleksandrowicami
• Kamienicą

Granice osiedla wyznaczają:

• od północy - potok Sikornik, ul. Sikornik, ul. Lompy, ul. Schodowa, pl. Żwirki i Wigury i ul. Kołłątaja
• od zachodu - ul. Siemiradzkiego, ul. Michałowicza, ul. Aleksandrowicka
• od południa - potok Kamieniczanka
• od wschodu - rzeka Biała

Historia

Tereny obecnego Żywieckiego Przedmieścia od XIV w. były dolnym pastwiskiem miejskim. W końcu XV w. książę cieszyński Kazimierz II założył tu liczne stawy rybne, które zostały w 1525 r. wykupione przez miasto. W 1550 r. otrzymało ono od księcia dodatkowe tereny na założenie kolejnych stawów. Stawy miejskie były zasilane przez młynówkę (płynęła w miejscu obecnej ul. Zamkowej), na której działały także młyny mieszczańskie. Stawy uległy likwidacji do XIX w.

Obok stawów w XVI w. powstała nad rzeką Białą specjalna ława miejska do płukania płócien, bielonych właśnie na tym terenie (blichowanych). Działalność ta dała początek nowemu przedmieściu Bielska, które stało się przedmieściem płócienników - drugiego po sukiennictwie rodzaju rękodzielnictwa w mieście. Południowa dzielnica miasta została nazwana Blichem i dopiero w 1812 r. pojawiła się nazwa Przedmieście Żywieckie.

Blich był słabo zabudowany do końca XVIII w., kiedy zaczęły się tu lokować pierwsze manufaktury, a potem przemysł.

Pierwsza fabryka na terenie Żywieckiego Przedmieścia powstała w 1822 r., następnie liczba ich gwałtownie wzrastała - w 1895 było ich już dwanaście, z czego największą fabryka maszyn włókienniczych i odlewnia żelaza G. Josephy's Erben Gustawa Josephy'ego (późniejsza Befama). W 1893 r. na Żywieckim Przedmieściu powstała trzecia na ziemiach polskich elektrownia. Rozwój przemysł spowodował, że d. Blich rozrósł się aż do granic gminy Kamienica.

Przez długi czas na Żywieckim Przedmieściu miały swoje siedziby organizacje społecznopolityczne: w latach 1902 - 1952 "Dom Polski" (siedziba wielu polskich organizacji, w latach 1912 - 1939 "Dom Robotniczy" (siedziba organizacji socjalistycznych), a w 1981 r. siedziba NSZZ Solidarność Regionu Podbeskidzie.

W marcu 1968 r. na Placu Mickiewicza miała miejsce demonstracja grupy kilku tysięcy licealistów i studentów, zakończona akcją milicji

Żywieckie Przedmieście dziś

Zabudowę Żywieckiego Przedmieścia stanowią głównie XIX-wieczne wille i hale fabryczne. Obiekty te dziś zaadaptowane są najczęściej na cele handlowo-usługowe (np. kompleks "Bogmar", "Befama"), mieszkaniowe (np. "Merilana"), bądź też są obiektami użyteczności publicznej (np. gmach PZU - d. fabryka sukna).

Jedyną "nową" dzielnicą jest zachodnia część Wzgórza Młyńskiego, na którym zbudowano blokowisko - Osiedle Michałowicza.

Na Żywieckim Przedmieściu jest wiele terenów zielonych, m.in. Park Włókniarzy i pl. Żwirki i Wigury, przerobiony na skwer.

Ważniejsze zabytki

• Kompleks fabryczno-willowy "Bogmar"
• Muzeum Techniki i Włókiennictwa w d. fabryce Büttnerów
• D. elektrownia miejska
• Kamienica przy ul. Partyzantów 25
• Pawilon sportowy w Parku Włókniarzy
• Dworek Mänhardta (Dom Kultury Włókniarzy)
• Willa Erwina Bathelta
• Willa Karola Steffana
• Budynek d. Domu Robotniczego

Komunikacja

Główną ulicą, a zarazem osią urbanistyczną Żywieckiego Przedmieścia jest ul. Partyzantów (droga wojewódzka nr 942) prowadząca z Dolnego Przedmieścia w kierunku południowym. Inne ważne ulice tej części miasta to: ul. 1 Maja (główna ulica Pastornaku - od Teatru Polskiego do pl. Mickiewicza), ul. PCK (na Osiedle Grunwaldzkie) oraz ul. Michałowicza (w kierunku Aleksandrowic).

Najbliższą stacją kolejową jest Bielsko-Biała Lipnik na Osiedlu Grunwaldzkim w Białej.

Na Żywieckie Przedmieście można dojechać autobusami MZK Bielsko-Biała:

• na pl. Mickiewicza - 1, 1s, 4, 7, 8, 10, 12, 14, 18, 24, 57, N1 (nocny)
• na ul. Michałowicza - 3, 14, 20, 28, 30, 50, N3 (nocny)

Ważniejsze obiekty publiczne

• Muzeum Techniki i Włókiennictwa
• Miejski Dom Kultury - Dom Kultury Włókniarzy
• Regionalny Ośrodek Kultury
• Stadion BBTS "Na Górce"
• Powiatowy Urząd Pracy
• Powszechny Zakład Ubezpieczeń
• Aqua S.A
• oddział Narodowego Funduszu Zdrowia
• Bielskie Centrum Handlowe "Bogmar"
• Supermarket Tesco
• Zespół Szkół Plastycznych
• Hotel "Widok"
• Korty tenisowe "Park"

i inne.

Bibliografia

• Jerzy Polak, Przewodnik po Bielsku-Białej, Bielsko-Biała 2000, Towarzystwo Miłośników Ziemi Bielsko-Bialskiej ISBN 83-9020790-7