16 Pomorska Dywizja Zmechanizowana

16 Dywizja Zmechanizowana
Historia
Państwo	Polska
Sformowanie	1990
Nazwa wyróżniająca	Pomorska
Patron	Kazimierz IV Jagiellończyk
Tradycje
Święto	14 września
Rodowód	16 Kaszubska Dywizja Pancerna
Dowódcy
Pierwszy	płk Wojciech Kubiak
Obecny	gen. bryg. Janusz Bronowicz
Organizacja
Dyslokacja	Elbląg - dowództwo
Podporządkowanie	Dowództwo Wojsk Lądowych
Rodzaj wojsk	Wojska zmechanizowane
Rodzaj sił zbrojnych	Wojska lądowe

16 Pomorska Dywizja Zmechanizowana im. Króla Kazimierza Jagiellończyka (16 DZ) – związek taktyczny Wojsk Zmechanizowanych Sił Zbrojnych RP.

Rodowód

W lipcu 1945 sformowano 16 Dywizję Piechoty, dyslokując dowództwo w Gdańsku-Wrzeszczu. Od 1945 dywizja przechodziła różne etapy reorganizacji, zmiany nazw i dyslokacji. W 1947 nadano jej wyróżniającą nazwę "Kaszubska".

W 1949 16 Kaszubska Dywizja Piechoty została przeformowana na 16 Kaszubską Dywizję Pancerną i przeniesiona do Elbląga, Braniewa, Malborka i Tczewa. W 1952 przeformowano ją z kolei na 16 Kaszubską Dywizję Zmechanizowaną, a w 1955 – ponownie na 16 Kaszubską Dywizję Pancerną.

W 1990 roku 16 DPanc został przeformowana w 16 Kaszubską Dywizję Zmechanizowaną. Od stycznia 1992 weszła w podporządkowanie Warszawskiego Okręgu Wojskowego. 12 września 1991 roku decyzją MON dywizja została pozbawiona nazwy wyróżniającej "Kaszubska".

Historia dywizji

Struktura organizacyjna w 1991 roku

• Dowództwo 16 Kaszubskiej Dywizji Zmechanizowanej w Elblągu
• 55 Pułk Zmechanizowany - Braniewo
• 64 Pomorski Pułk Zmechanizowany - Braniewo
• 100 Pułk Zmechanizowany - Elbląg
• 16 Morąski Pułk Artylerii Przeciwpancernej im. gen. Krzysztofa Arciszewskiego - Morąg
• 18 Pomorski Batalion Rozpoznawczy - Elbląg

Z dniem 14 listopada 1992 dywizja otrzymała nazwę wyróżniającą "Pomorska" i imię Króla Kazimierza Jagiellończyka oraz przyjęła dziedzictwo tradycji:

• 4 Dywizji Strzelców Wielkopolskich (1919)
• Pomorskiej Dywizji Strzelców (1919-1920)
• 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty (1920-1939)
• 16 Pomorskiej Brygady Piechoty (1944-1947)

Jednocześnie dzień 14 września został ustanowiony Świętem Dywizji .

Jednostka została częściowo skadrowana. W latach 90. rozformowano część związków pancernych zastępując je m.in. jednostkami zmechanizowanymi. Na podstawie Decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 stycznia 1999 dywizja ponownie weszła w skład Pomorskiego Okręgu Wojskowego.

Rok 2000 – to dalsze zmiany w strukturach organizacyjnych dywizji. Na podstawie rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych z 15 czerwca 2000 zostały rozformowane: 14 Brygada Zmechanizowana i 18 Batalion Rozpoznawczy w Elblągu, natomiast w jej skład weszły: 20 Brygada Zmechanizowana w Bartoszycach, 3 Batalion Rozpoznawczy w Giżycku. W 2001 w strukturach dywizji powstała 16 Kompania Chemiczna, a jesienią tego roku dywizja weszła w podporządkowanie 1 Korpusu Zmechanizowanego. Po rozformowaniu korpusu dywizję podporządkowano Dowództwu Wojsk Lądowych.

Struktura organizacyjna w 2008 roku

• Dowództwo 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Elblągu
• 9 Brygada Kawalerii Pancernej (Braniewo)
• 15 Brygada Zmechanizowana (Giżycko)
• 16 Brygada Zmechanizowana (Morąg) - rozformowana w 2008
• 20 Brygada Zmechanizowana (Bartoszyce)
• 16 Pomorski Pułk Artylerii (Braniewo) - rozformowany w 2011
• 13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy (Elbląg) - rozformowany w 2011
• 14 Suwalski Pułk Przeciwpancerny (Suwałki)
• 3 Mazurski Batalion Rozpoznawczy (Giżycko) - rozformowany w 2010
• 16 Batalion Dowodzenia (Elbląg)
• 16 Tczewski Batalion Saperów (Tczew)
• 16 Żuławski Batalion Remontowy (Elbląg)
• 16 Batalion Zaopatrzenia (Elbląg)
• 16 Batalion Medyczny (Elbląg) - rozformowany w 2009
• 16 Kompania Chemiczna (Elbląg) -rozformowana w 2010

22 marca 2011 roku w Orzyszu pełniący obowiązki dowódcy 1 DZ, gen. bryg Grzegorz Duda przekazał, a dowódca 16 DZ, gen. bryg. Janusz Bronowicz przyjął w podporządkowanie 15 Mazurski Batalion Saperów. Następnie gen. bryg. Janusz Bronowicz przekazał, a dowódca 15 BZ, gen. bryg. Piotr Błazeusz przyjął w podporządkowanie 15 bsap.

27 kwietnia 2011 roku w Tczewie dowódca 16 DZ, gen. bryg. Janusz Bronowicz przekazał, a dowódca 21 BSP, gen. bryg. Stanisław Olszański przyjął w podporządkowanie 16 bsap.

28 czerwca 2011 roku w Wesołej pełniący obowiązki dowódcy 1 DZ, gen. bryg Grzegorz Duda przekazał, a zastępca dowódcy 16 DZ, gen. bryg. Krzysztof Makowski przyjął w podporządkowanie 1 BPanc.

28 czerwca 2011 roku w Elblągu dowódca 16 DZ, gen. bryg. Janusz Bronowicz przekazał, a komendant 2 Regionalnej Bazy Logistycznej, płk Marek Kalwasiński przyjął w podporządkowanie 16 brem i 16 bzaop.

Struktura organizacyjna 1 lipca 2011 roku

• Dowództwo 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Elblągu
• 1 Warszawska Brygada Pancerna im. Tadeusza Kościuszki w Wesołej, Chełmie, Zamościu i Siedlcach
• 9 Brygada Kawalerii Pancernej im. Króla Stefana Batorego w Braniewie
• 15 Giżycka Brygada Zmechanizowana im. Zawiszy Czarnego w Giżycku i Orzyszu
• 20 Bartoszycka Brygada Zmechanizowana im. Hetmana Polnego Litewskiego Wincentego Gosiewskiego w Bartoszycach i Morągu
• 16 Pomorski Pułk Artylerii im. gen. dyw. Emila Przedrzymirskiego-Krukowicza w Braniewie
• 13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy w Elblągu
• 16 Batalion Dowodzenia Ziemi Elbląskiej w Elblągu

Uzbrojenie: czołgi T-72M1, bojowe wozy piechoty BWP-1, opancerzone samochody rozpoznawcze BRDM-2, przeciwlotnicze zestawy rakietowe KUB-M

Dowódcy dywizji

• płk dypl. Wojciech Kubiak (1988–1992)
• płk dypl. Ryszard Buchta (1992–1994)
• gen. bryg. Piotr Makarewicz (1994–1997)
• gen. bryg. Krzysztof Skarbowski (1997–1998)
• gen. bryg. Waldemar Skrzypczak (1998–2001)
• gen. bryg. Lech Stefaniak (2001–2002)
• gen. dyw. Krzysztof Skarbowski (2002–2005)
• gen. dyw. dr Ryszard Sorokosz (2005-2007)
• gen. dyw. Wiesław Michnowicz (2007-2009)
• gen. dyw. Bogusław Samol (2009-2011)
• gen. bryg. / gen. dyw. Janusz Bronowicz (od 1 III 2011)

Odznaka pamiątkowa 16 DZ

Dolną część odznaki to tarcza amazonek wypełniona emaliowanym herbem Elbląga i opasana czarnym otokiem z napisem: POMORSKA DYWIZJA ZMECHANIZOWANA. Górną krawędź herbu wieńczy złoty fragment stylizowanej baszty obronnej zamku w Malborku. Na baszcie wygrawerowano trzy historyczne dla jednostki daty: 1919 1945 1992. Po obu stronach baszty umiejscowiono złote liczby 16. Na baszcie, w cieniu srebrnego skrzydła husarskiego, czerwony Gryf Pomorski trzymający złoty miecz.

Odznaka o wymiarach 50x33 mm, zaprojektował Ryszard Buchta i Kazimierz Kowalik. Wykonana została w pracowni grawerskiej Zygmunta Olszewskiego w Warszawie. Pierwsze odznaki wręczono 6 stycznia 1993.

Bibliografia

• Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960 : skład bojowy, struktury organizacyjne i uzbrojenie. Toruń; Łysomice: Europejskie Centrum Edukacyjne, 2005. ISBN 83-88089-67-6. 
• Kazimierz Czernikowski, 16 Pomorska Dywizja Zmechanizowana im. Króla Kazimierza Jagiellończyka, Drukarnia W&P Edward Waszkiewicz, Elżbieta Panter s. c., Malbork 2001, ISBN 83-86590-02-5.
• Zdzisław Sawicki: Mundur i odznaki Wojska Polskiego : czas przemian. Warszawa: "Bellona", 1997. 
• Strona 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej