17 Pułk Piechoty (II RP)
| 17 Pułk Piechoty | |
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Rozformowanie | 1939 |
| Tradycje | |
| Święto | 6 sierpnia[1] |
| Nadanie sztandaru | 19 października 1923 albo 1924 |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | por. Bronisław Wilusz |
| Ostatni | ppłk dypl. Beniamin Kotarba |
| Działania zbrojne | |
| wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Rzeszów |
| Rodzaj wojsk | piechota |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska lądowe |
17 Pułk Piechoty (17 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.
Spis treści |
[edytuj] Organizacja
Równocześnie z rozbrajaniem wojsk austriackich w garnizonie rzeszowskim 1 listopada 1918 roku rozpoczęto formowanie 17 pułku piechoty. Kadrę stanowili Polacy – oficerowie austriaccy. Z członków POW i ochotników sformowano 1 batalion. Pod koniec listopada powrócił do garnizonu austriacki 40 pp, składający się z Polaków. Zasilił on kadry nowo powstającego pułku. Już 17 listopada 1918 roku 1 i 3 kompanię wysłano na odsiecz Lwowa[a]. Kompanie te weszły następnie w skład 5 pp Legionów. W grudniu 1918 roku odjechał do Przemyśla na front ukraiński 2 batalion, który 13 grudnia, po ciężkich walkach zdobył fort Grochowce.
Końcem grudnia pułk zreorganizowano, tworząc dwa pułki: 1 i 2 pułk piechoty Ziemi Rzeszowskiej, które wkrótce przemianowano na 14 i 15 pułk piechoty. Ostatecznie numerację zmieniono na 17 i 18 pułk piechoty.
[edytuj] Walki 1919 roku
Początkiem 1919 roku na front ukraiński wyjechał 1 batalion pułku. W nocy 22/23 stycznia wziął udział w ataku na Włodzimierz Wołyński. Następnie do maja zajmował odcinek Rawa Ruska – Włodzimierz Wołyński. W maju wzmocnione wojska ukraińskie zaatakowały polskie pozycje. Doszło do zaciekłych walk. Podjęta wówczas ogólna ofensywa wojsk polskich do prowadziła do pościgu za nieprzyjacielem. 1 batalion w rejonie Brodów zetknął się z wojskami sowieckimi. W czerwcu batalion walczył koło Podzamcza i Perniatyna i prowadził pościg na Radziwiłłów. Ogromne straty spowodowały wycofanie z walk i przerzucenie na Śląsk Cieszyński gdzie obsadzał polsko-czeską linię demarkacyjną. 2 batalion dotarł na Śląsk Cieszyński w kwietniu, w sierpniu przybyła tam reszta pułku. W Rzeszowie pozostał jedynie batalion zapasowy. Scalony pułk kwaterował w Skoczowie. Jesienią 1919 roku odszedł do Kęt i odjechał następnie do Wilna. Na początku 1920 roku przewieziony został do Łapicz pod Mińskiem, gdzie wszedł w skład 6 Dywizji Piechoty.
[edytuj] Okres międzywojenny
26 grudnia 1920 roku pułk powrócił do Rzeszowa. Rozlokowany został w poaustriackich koszarach im. Sobieskiego, Kilińskiego i Lisa-Kuli. Po demobilizacji i zmianach organizacyjnych wszedł w skład 24 Dywizji Piechoty i podlegał DOK X w Przemyślu. Korpus oficerski w latach dwudziestych wywodził się z dawnej armii rosyjskiej, austriackiej i Legionów. Jednak w latach trzydziestych większość stanowili wychowankowie polskich szkół. Święto pułkowe początkowo obchodzono 4 listopada, następnie 6 września. Ostatecznie w 1934 roku ustalono datę na 4 czerwca, rocznicę krwawych walk pułku nad Berezyną.
W pułku, tytułem eksperymentu, utworzono kompanię podchorążych rezerwy piechoty. W jej skład wchodziły trzy plutony strzeleckie i pluton karabinów maszynowych. Kompania pod względem organizacyjnym i wyszkolenia podlegała dowódcy dywizji, a pod względem administracyjnym dowódcy pułku.
[edytuj] Wojna obronna 1939
Pułk mobilizował się od 30 sierpnia 1939 roku i już 3 września został przetransportowany do Gromnika, III batalion wyładował się w Ciężkowicach. Pułk początkowo pozostał w odwodzie 24 Dywizji Piechoty. Od 6 września miał zorganizować obronę na odcinku: Wróblowice-Gromnik. Do pierwszej styczności z oddziałami niemieckiej 4 Dywizji Lekkiej doszło 6 września wieczorem pod Wróblowicami. Około północy dotarł rozkaz wycofania się w kierunku Tuchowa i następnie za Wisłokę. Odwrót rozpoczął się rano 7 września. Wieczorem nadszedł kolejny rozkaz: wycofać się za Wisłok, w rejon Frysztak-Wysoka Strzyżowska-Strzyżów.
Późnym wieczorem 9 września pułk dotarł do Węglówki i ok. 24.00 dotarł w okolice Żyznowa. W trakcie dalszego marszu drogami zatłoczonymi oddziałami wojska i uciekinierami, oddziały pułku przemieszały się z oddziałami 11 Dywizji Piechoty. Nastąpiła też zmiana kierunku odwrotu: za San. 10 września rano 1 batalion przekroczył bez przeszkód most pontonowy na Sanie. Dowódca 24 Dywizji Piechoty nakazał 1 batalionowi dotrzeć do Jawornika Ruskiego, gdzie w godzinach wieczornych powierzył mu zadanie straży tylnej 24 Dywizji Piechoty w marszu na Birczę.
O świcie 11 września reszta pułku dotarła do Lutczy i przeprawił się przez San. Po południu pułk (w sile dobrego batalionu) pozostawił tabor i ruszył na Jawornik. Kolumna pułku, maszerując po bardzo złych drogach dotarła o świcie 12 września do skraju wsi Borownica. Wieś zajęta była przez Niemców i ppłk Kotarba zdecydował się na opanowanie miejscowości. Po całodziennym boju dowódca doszedł do wniosku, że przebicie się pułku w całości jest niemożliwe i zdecydował się na rozformowanie oddziałów, podzielenie żołnierzy na małe grupy i przebijanie się na północ.
Ppłk Kotarba zginął w trakcie uderzenia na bagnety. Obrona załamała się, żołnierze rozproszyli się, zostali wzięci do niewoli i pułk przestał istnieć. W działaniach wojennych pozostał jeszcze 1 batalion. Batalion ten wszedł w skład zbiorczego pułku płk Ziętkiewicza i stanowił tylną straż 24 Dywizji Piechoty. Uczestniczył w bitwie w rejonie Janowa i Sądowej Wiszni w dniach 15-17 września. Maszerując cały czas w straży tylnej dotarł 18 września do Kozic pod Lwowem. Wsparł tutaj natarcie 38 i 39 pułku piechoty na Rzęsną Ruską. Batalion zakończył działania wojenne w Brzuchowicach pod Lwowem. Pozostało z niego wówczas: 4 oficerów, 10 szeregowych, wóz taborowy i biedka z ckm.
[edytuj] Żołnierze pułku
- por. Bronisław Wilusz – do 29.12.1918
- ppłk Maciej Puchalak od 30.12.1918 do lipca 1920
- ppłk Ignacy Oziewicz 1921 – 1925
- ppłk Emanuel Jakubiczka 1925 – 1927
- płk Wojciech Piasecki[2] 1927 – 1929
- płk Rudolf Kaleński 1929 – 1933
- płk Stanisław Siuda 1933–10.03.1939
- ppłk dypl. Beniamin Kotarba 10.03–12.09.1939
- Wacław Iwaszkiewicz
- ppor. Władysław Kabat
- ppor. Leon Michalski
- ppor. Mieczysław Wałęga
- Karol Zagórski
- kpt. Janusz Rowiński
- mjr Władysław Ciepielowski
Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920
|
|
|
[edytuj] Symbole pułkowe
Sztandary
- Sztandar nieprzepisowy
Pierwszy znak pułku po 1924 roku przechowywany był w Rzeszowie. We wrześniu 1939 roku wycofujący się żołnierze zakopali jego płat w ziemi. W lecie 1944 roku odkopano go i przekazano 17 pp ludowego Wojska Polskiego[3].
Opis sztandaru:
Płat o wymiarch 90 × 127 cm, obszyty z trzech stron srebrną frędzlą, przymocowany do drzewca za pomocą wiązadeł. Drzewce z jasnego drewna. Przy drzewcu wstęga karmazynowa i wstęga biała związane w kokardę[3].
Strona główna:
Pośrodku płata, na karmazynowym polu, haftowany srebrną nicią orzeł[4]. Po obydwu stronach orła i pod nim napis haftowany srebrną nicią: "17 PP W JEDNOŚCI SIŁA"[3].
Strona odwrotna:
Na białym polu aplikowany i malowany olejną farbą wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej. Poniżej napis haftowany złotą nicią: "POD TWOJĄ OBRONĘ"[3].
- Sztandar przepisowy
Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. z 1924, nr 41, poz. 591. Sztandar był darem społeczeństwa miast i powiatów Rzeszów, Ropczyce, Pilzno i Mielec. Wręczył go pułkowi 19 października 1923[5] w Rzeszowie przedstawiciel prezydenta RP[6].
Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nrt. 29, poz. 285 z 6 września 1929 roku. Odznaka wykonana w formie krzyża, o ostro ściętych ramionach pokrytych białą emalią. Na ramionach krzyża wpisano numer i inicjały oraz rok powstania pułku 17 PP 1918. Środek krzyża wypełnia nałożony srebrny orzeł państwowy wz. 1927. Krzyż jest nałożony na ośmiokątną tarczę w barwach granatowej i żółtej. Od orła do rogów tarczy biegnie pięć płomieni. Dwuczęściowa – oficerska, wykonana w srebrze, na rewersie próba srebra i imiennik grawera WG. Wymiary: 4lx41 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk – Warszawa i Bronisław Grabski z Łodzi oraz Jan Knedler z Warszawy[7].
Uwagi
- ↑ W składzie grupy ppłk Michała Karaszewicza – Tokarzewskiego.
Przypisy
- ↑ Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.16 z 19 maja 1927 roku
- ↑ Odznaczony Vitruti Militari Nr 4984 – Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Rok. III, Nr 43, str. 1723. Warszawa 27 grudnia 1921.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Wanda Bigoszewska: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 – 1974. s. 90.
- ↑ korona, dziób i szpony złote
- ↑ Według "Księgi chwały piechoty" albo 19 października 1924 wg "Zarys historii wojennej.."
- ↑ Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 53.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 45.
[edytuj] Bibliografia
- Wanda Bigoszewska, Henryk Wiewióra: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 – 1974. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1974.
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1990 ISBN-83-211-1104-1
- Jerzy Majka: Garnizon Rzeszów w latach 1918-1939, Wydawnictwo LIBRA, Rzeszów 2005 ISBN-83-89183-17-X.
- Władysław Ciepielowski: ZARYS HISTORJI WOJENNEJ 17-GO PUŁKU PIECHOTY. Warszawa: z polecenia Wojskowego Biura Historycznego, 1929.
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
- Jerzy Majka, 17 Pułk Piechoty. Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej, Pruszków 1992.
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||||||||||||||||||
