Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
17 marca jest 76. (w latach przestępnych 77.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 289 dni.
- imieniny obchodzą: Agrykola, Ambroży, Cieszysław, Gertruda, Józef, Patrycjusz, Patrycy, Patryk, Paweł, Regina, Witburga, Zbigniew, Zbygniew i Zbygniewa.
- Irlandia – Dzień Świętego Patryka
- iracki Kurdystan – Rocznica Chemicznego Bombardowania Halabdży
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2] obchodzą:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 45 p.n.e. – miała miejsce bitwa pod Mundą.
- 180 – Kommodus został cesarzem rzymskim.
- 455 – Petroniusz Maksymus został cesarzem zachodniorzymskim.
- 624 – zwycięstwo wojsk Mahometa nad Kurajszytami w bitwie pod Badrem.
- 1328 – podpisano Układ w Edinburgh-Northampton, kończący pierwszą wojnę o niepodległość Szkocji.
- 1560 – we Francji udaremniono protestancki zamach stanu.
- 1656 – Francesco Cornaro został dożą Wenecji.
- 1677 – wojna Francji z koalicją: armia francuska zdobyła bronioną przez garnizon hiszpański twierdzy Valenciennes.
- 1776 – wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: wojska brytyjskie ewakuowały się z oblężonego Bostonu do Halifaxu w Nowej Szkocji.
- 1801 – w Wielkiej Brytanii powołano gabinet Henry'ego Addingtona.
- 1805 – Napoleon Bonaparte został królem Italii.
- 1809 – Fryderyk Wilhelm III rozkazał rozbić i przetopić polskie insygnia koronacyjne.
- 1832 – w Paryżu utworzono Towarzystwo Demokratyczne Polskie.
- 1836 – Republika Południowego Peru ogłosiła niepodległość.
- 1861 – ogólnowłoski parlament w Turynie proklamował powstanie Królestwa Włoch.
- 1888 – Brytyjczycy ustanowili protektorat Sarawak na Borneo.
- 1891 – brytyjski statek pasażerski SS Utopia zatonął po kolizji z okrętem wojennym w Zatoce Gibraltarskiej; zginęły 562 spośród 880 osób na pokładzie.
- 1899 – William Henry Pickering odkrył księżyc Saturna – Febe.
- 1908 – ukazał się pierwszy numer polonijnej Gazety Katolickiej w Kanadzie.
- 1913 – utworzono Urugwajskie Siły Powietrzne.
- 1931 – w amerykańskim stanie Nevada zalegalizowano hazard.
- 1934 – prezydent Kārlis Ulmanis w wyniku zamachu stanu objął dyktatorską władzę na Łotwie.
- 1941 – na północnym Atlantyku został zatopiony niemiecki okręt podwodny U-100; zginęło 38 członków załogi.
- 1947 – dokonano oblotu amerykańskiego bombowca B-45 Tornado.
- 1948:
- 1950 – został odkryty pierwiastek chemiczny kaliforn.
- 1954 – w rejonie Ma'ale Akrabim, na północy pustyni Negew autobus jadący z Ejlatu do Tel Awiwu został ostrzelany przez arabskich fedainów, w wyniku czego zginął kierowca i rannych zostało kilku pasażerów; następnie fedaini wyrzucili pasażerów z autobusu i zastrzelili 11 Żydów.
- 1957 – 25 osób, w tym prezydent Filipin Ramon Magsaysay, zginęło w katastrofie lotniczej na wyspie Cebu.
- 1958 – wystrzelono amerykańskiego satelitę Vanguard 1C.
- 1959 – tydzień po wybuchu antychińskiego powstania duchowy przywódca Tybetańczyków XIV Dalajlama uciekł ze swego pałacu w Lhasie i udał się na wygnanie do Indii.
- 1960 – w katastrofie samolotu Lockheed Electra w amerykańskim stanie Indiana zginęły 63 osoby.
- 1963 – wybuch wulkanu Agung na indonezyjskiej wyspie Bali.
- 1969 – Golda Meir została premierem Izraela.
- 1970:
- 1976 – w Bolonii, we Włoszech rozpoczął się 18 festiwal piosenki dziecięcej Zecchino d'Oro. Potrwał do 19 marca. Impreza po raz pierwszy miała charakter międzynarodowy. Oprócz włoskich, wzięły w nim udział piosenki z Wielkiej Brytanii, Holandii, Wenezueli, Francji, Japonii, Jugosławii i ZSRR.
- 1973 – pałac prezydenta Lon Nola w stolicy Kambodży Phnom Penh został zbombardowany przez pilota sił powietrznych; zginęło 20 osób, prezydent ocalał.
- 1978 – prezydent Boliwii Hugo Banzer zerwał stosunki dyplomatyczne z Chile.
- 1979 – 86 spośród 106 osób na pokładzie zginęło w katastrofie samolotu Tu-104B pod Moskwą.
- 1981 – himalaistka Wanda Rutkiewicz doznała otwartego złamania kości udowej na Elbrusie (Kaukaz).
- 1988 – 143 osoby zginęły w katastrofie Boeinga 727 linii Avianca w Kolumbii.
- 1991 – odbyło się referendum w sprawie zachowania ZSRR, zbojkotowane przez Armenię, Estonię, Gruzję, Litwę, Łotwę i Moldawię.
- 1992:
- 1993 – 60 osób zginęło, ponad 100 zostało rannych w zamachach bombowych na 2 budynki mieszkalne w Kalkucie.
- 1994:
- 1995 – parlament Ukrainy uchwalił ustawę o statusie Krymu, uchylającą konstytucję z 1992 roku i znoszącą urząd prezydenta Krymu.
- 1996 – Adam Małysz wygrał w Oslo pierwszy konkurs Pucharu Świata w skokach narciarskich.
- 2000:
- 2003 – przewodniczący brytyjskiej Izby Gmin i minister bez teki Robin Cook ustąpił z rządu Tony Blaira w proteście przeciw zbliżającej się interwencji militarnej w Iraku.
- 2004 – w zamieszkach serbsko-albańskich w wielu miastach Kosowa zginęło 19 osób, a 900 zostało rannych.
- 2005 – w Madrycie pod osłoną nocy usunięto ostatni pomnik byłego dyktatora Francisco Franco.
- 2006 – 22 osoby zginęły w zasadzce sunnickich rebeliantów na konwój wojskowy w ostanie Sistan i Beludżystan na południowym wschodzie Iranu.
- 2008:
- 27 polskich policjantów z oddziałów ONZ zostało rannych w zamieszkach w Kosowskiej Mitrowicy.
- co najmniej 43 osoby zginęły w samobójczym zamachu bombowym koło szyickiej świątyni w irackiej Karbali.
- 2009 – Andry Rajoelina w wyniku zamieszek i zamachu stanu przejął władzę w Madagaskarze.
- 2010 – w trakcie protestów antyrządowych w Tajlandii demonstranci rozlali ludzką krew przed siedzibą rządzącej Partii Demokratycznej i rezydencją premiera, Abhisita Vejjajivy.
[edytuj] Urodzili się
- 763 – Harun ar-Raszid, kalif Bagdadu (zm. 809)
- 1231 – Shijō, cesarz Japonii (zm. 1242)
- 1473 – Jakub IV, król Szkocji (zm. 1513)
- 1486 – Jan Chojeński, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (zm. 1538)
- 1686 – Jean-Baptiste Oudry, francuski malarz (zm. 1755)
- 1719 – Gabriel Podoski, polski duchowny katolicki, prymas Polski (zm. 1777)
- 1733 – Karsten Niebuhr, niemiecki podróżnik (zm. 1815)
- 1804 – James Bridger, amerykański traper, handlarz futer, zwiadowca (zm. 1881)
- 1811 – Karl Gutzkow, niemiecki pisarz, publicysta (zm. 1878)
- 1833 – Karol Majewski, polski polityk, członek Rządu Narodowego w powstaniu styczniowym (zm. 1897)
- 1834 – Gottlieb Daimler, niemiecki konstruktor, przedsiębiorca (zm. 1900)
- 1862 – Silvio Gesell, niemiecki ekonomista (zm. 1930)
- 1865 – Gabriel Narutowicz, polski polityk, minister spraw zagranicznych, prezydent Polski (zm. 1922)
- 1874 – Bolesław Szarecki, polski generał, chirurg (zm. 1960)
- 1879 – Józef Kiedroń, polski polityk, minister przemysłu i handlu (zm. 1932)
- 1881 – Walter Rudolf Hess, szwajcarski fizjolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1973)
- 1883 – Bruno Winawer, polski pisarz, popularyzator nauki (zm. 1944)
- 1894 – Józef Marian Piasecki, polski lekarz, dyrektor Szpitala Wolskiego (zm. 1944)
- 1895 – Andrzej Włast, polski poeta, librecista, autor tekstów piosenek (zm. między 1943 a 1946)
- 1897 – Artur Gold, polski kompozytor, skrzypek (zm. 1943)
- 1898 – Yokomitsu Riichi, japoński pisarz (zm. 1947)
- 1901 – Alfred Newman, amerykański kompozytor, twórca muzyki filmowej (zm. 1970)
- 1904 – Wacław Jankowski, polski aktor (zm. 1968)
- 1906 – Władysław Bieńkowski, polski publicysta, socjolog, polityk, minister oświaty (zm. 1991)
- 1907:
- 1908:
- 1909 – Marian Danysz, polski fizyk, atomista (zm. 1983)
- 1912 – Bayard Rustin, amerykański działacz praw obywatelskich (zm. 1987)
- 1914 – Maria Gabriella Sagheddu, błogosławiona, włoska mniszka (zm. 1939)
- 1915:
- 1916:
- 1918 – Józef Franczak, (ps. "Lalek"), ostatni żołnierz polskiego podziemia antykomunistycznego i niepodległościowego (zm. 1963)
- 1919:
- 1920:
- 1921:
- 1922:
- 1924 – Ryszard Barycz, polski aktor (zm. 2010)
- 1925:
- 1926:
- 1928 – Józef Bury, polski polityk, minister pracy, płac i spraw socjalnych (zm. 2004)
- 1929:
- 1930 – James Irwin, amerykański astronauta (zm. 1991)
- 1931:
- 1932 – Zygmunt Listkiewicz, polski aktor (zm. 1989)
- 1935:
- 1936:
- 1938:
- 1939 – Adam Lepa, polski duchowny katolicki, biskup łódzki
- 1943 – Elżbieta Karkoszka, polska aktorka
- 1945 – Elis Regina, brazylijska piosenkarka (zm. 1982)
- 1946:
- 1947 – Tadeusz Mróz, polski gitarzysta zespołu Czerwono-Czarni (zm. 1991)
- 1948 – William Gibson, amerykański pisarz SF
- 1950 – Zbigniew Hołda, polski prawnik, adwokat, doktor nauk prawnych, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 2009)
- 1951:
- 1952 – Jacek Zwoźniak, polski piosenkarz, artysta kabaretowy, bard (zm. 1989)
- 1955 – Gary Sinise, amerykański aktor, reżyser, producent filmowy
- 1957 – Richard Kwietniowski, brytyjski reżyser filmowy
- 1959 – Jan Karaś, polski piłkarz
- 1960:
- 1961 – Dana Reeve, amerykańska aktorka (zm. 2006)
- 1962:
- 1963 – Roman Gancarczyk, polski aktor
- 1964:
- 1965:
- 1966:
- 1967 – Billy Corgan, amerykański wokalista i gitarzysta zespołu The Smashing Pumpkins
- 1969:
- 1970:
- 1971 – Marcin Jałocha, polski piłkarz
- 1972:
- 1973:
- 1974:
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1978 – Piotr Siła, polski dziennikarz, animator kultury, reżyser
- 1979:
- 1980:
- 1981:
- 1983:
- 1986:
- 1987 – Ivana Lisjak, chorwacka tenisistka
- 1988 – Patricia Kazadi, polska aktorka, wokalistka
- 1989:
- 180 – Marek Aureliusz, cesarz rzymski, filozof, pisarz (ur. 121)
- 461 – Patryk, święty, irlandzki biskup, misjonarz, patron Irlandii (ur. ok. 385)
- 1040 – Harold I Zajęcza Stopa, król Anglii (ur. ok. 1012)
- 1181 – Henryk I, hrabia Szampanii (ur. 1127)
- 1272 – Go-Saga, cesarz Japonii (ur. 1220)
- 1406 – Ibn Chaldun, arabski historyk, prawnik (ur. 1332)
- 1516 – Julian II Medyceusz, władca Florencji (ur. 1479)
- 1620 – Jan Sarkander, polski kapłan, męczennik, święty katolicki (ur. 1576)
- 1642 – Jakub Zadzik, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (ur. 1582)
- 1680 – François de La Rochefoucauld, francuski pisarz, filozof (ur. 1613)
- 1782 – Daniel Bernoulli, szwajcarski matematyk (ur. 1700)
- 1789 – Andrzej Badurski, polski lekarz, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (ur. 1740)
- 1807 – Kazimierz Narbutt, polski pedagog, filozof (ur. 1738)
- 1826 – Józef Maksymilian Ossoliński, polski pisarz (ur. 1748)
- 1846:
- 1849 – Wilhelm II, król Holandii i wielki książę Luksemburga (ur. 1792)
- 1853 – Christian Andreas Doppler, austriacki matematyk, fizyk, odkrywca efektu Dopplera (ur. 1803)
- 1886 – Pierre-Jules Hetzel, francuski wydawca, pisarz (ur. 1814)
- 1917:
- 1921 – Nikołaj Żukowski, rosyjski naukowiec, twórca współczesnej aerodynamiki i hydrodynamiki, pionier lotnictwa (ur. 1847)
- 1929 – Antoni Lange, polski poeta, krytyk literacki, tłumacz (ur. 1861 lub 1863)
- 1942 – Josef Svatopluk Machar, czeski pisarz (ur. 1864)
- 1944 – Helena Płotnicka, polska konspiratorka, przyobozowa obozu KL Auschwitz-Birkenau (ur. 1902)
- 1952 – Wojciech Rostworowski, polski pisarz, publicysta, polityk, minister spraw zewnętrznych (ur. 1877)
- 1954 – Stanisław Ligoń, śląski pisarz, malarz, ilustrator, działacz kulturalny (ur. 1879)
- 1956 – Irène Joliot-Curie, francuska fizyk, chemik, laureatka Nagrody Nobla (ur. 1897)
- 1970 – Fernand Crommelynck, belgijski dramatopisarz (ur. 1886)
- 1976 – Luchino Visconti, włoski reżyser filmowy (ur. 1906)
- 1984 – Witold Rychter, polski motocyklista, kierowca rajdowy, pilot samochodowy (ur. 1902)
- 1989:
- 1991 – Aleksander Glinkowski, polski kompozytor, puzonista (ur. 1941)
- 1992 – Jack Arnold, amerykański reżyser filmowy (ur. 1916)
- 1993 – Helen Hayes, amerykańska aktorka (ur. 1900)
- 1994 – Mai Zetterling, szwedzka aktorka, reżyserka filmowa (ur. 1925)
- 1995 – Robert Monroe, amerykański parapsycholog (ur. 1915)
- 1996 – René Clément, francuski reżyser filmowy (ur. 1913)
- 2004 – J. J. Jackson, amerykański prezenter radiowy i telewizyjny (ur. 1941)
- 2005:
- 2006 – Oleg Cassini, amerykański projektant mody (ur. 1913)
- 2007 – Freddie Francis, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1917)
- 2008 – Ola Brunkert, szwedzki perkusista sesyjny grupy ABBA (ur. 1946)
- 2010:
- Abdellah Blinda, marokański trener piłkarski, selekcjoner reprezentacji Maroka (ur. 1951)
- Wayne Collett, amerykański lekkoatleta, sprinter, medalista olimpijski (ur. 1949)
- Jan Oderfeld, polski matematyk, inżynier, konstruktor silników lotniczych, profesor Politechniki Warszawskiej (ur. 1908)
- Tadeusz Prejzner, polski pianista, kompozytor (ur. 1925)
- Aleksandra Żaryn, polska prawniczka, tłumaczka, Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata (ur. 1916)
- 2011:
Przypisy