rok 1939 / MCMXXXIX
XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1937 « 1938 « 1939 » 1940 » 1941
[edytuj] Pozostałe wydarzenia w Polsce
- 5 stycznia
- 6 stycznia – po kurtuazyjnym spotkaniu z Hitlerem minister Józef Beck odbył spotkanie z szefem niemieckiej dyplomacji Joachimem von Ribbentropem. Ten wysunął konkretne żądania: włączenie Gdańska do Rzeszy, wydzielenie eksterytorialnej autostrady i linii kolejowej. W zamian za to Niemcy obiecali ostatecznie uznać polskie granice.
- 7 stycznia – w Warszawie odbyła się ostatnia część uroczystości pogrzebowych Romana Dmowskiego. Trumnę złożono na cmentarzu bródnowskim, do grobu włożono urnę z ziemią nadmorską i wodą z Bałtyku.
- 8 stycznia
- 9 stycznia – opracowany przez rząd 3-letni plan inwestycyjny został ujęty w projekcie specjalnej ustawy. Na realizację planu przewidziano 3,5 mld złotych.
- 13 stycznia – „Ilustrowany Kurier Codzienny” pisał: „We Lwowie buduje się jednocześnie 7 pomników: Józefa Piłsudskiego, Juliusza Słowackiego, Tadeusza Kościuszki, biskupa Władysława Bandurskiego, Marii Konopnickiej, gen. Tadeusza Rozwadowskiego i płk. Czesława Mączyńskiego”.
- 19 stycznia
- prasa podała, że od pierwszego marca Polskie Linie Lotnicze uruchomią nową linię Warszawa – Rzym. Za lot pasażerowie mieli zapłacić 300 złotych.
- „Kurier Poranny” pisał: „Z bibliotek oświatowych korzysta w Polsce 3 proc. ludności. W mieście jedna książka przypada na 2 mieszkańców, na wsi na 22. Nic zatem dziwnego, że mamy w Polsce ponad 6 mln analfabetów”.
- 10 lutego – okręt podwodny ORP Orzeł rozpoczął służbę.
- marzec – Stanisław Cat-Mackiewicz zesłany do Berezy Kartuskiej.
- 4 marca – w sztabie głównym zaczęto pracę nad planem wojny z Niemcami (Plan Zachód).
- 7 marca – odbyło się posiedzenie prezydium Reprezentacji Zjednoczonego Żydostwa Miasta Krakowa. Udział wzięli przedstawiciele rabinatu i cechu rzeźników żydowskich. Dyskutowano o ustawie o uboju rytualnym.
- 18 marca – po zajęciu przez armię węgierską Karpato-Ukrainy została utworzona granica polsko-węgierska.
- 21 marca – „Kurier Poranny” przytoczył wypowiedź Joachima von Ribbentropa, który w Berlinie spotkał się z Józefem Lipskim: „Tylko Hitler może zagwarantować granicę polsko-niemiecką i uznać przynależność Pomorza Gdańskiego do Polski. Warunkiem jest jednak powrót czysto niemieckiego Gdańska do Rzeszy oraz utworzenie eksterytorialnego połączenia kolejowego i szosowego między Polską a Niemcami”.
- 30 marca
- Sejm RP przyjął "Ustawę o komunikacjach w służbie obrony Państwa" (weszła w życie już 1 kwietnia 1939).
- uruchomiono produkcję w firmie oponiarskiej "Dębica".
- 31 marca – Wielka Brytania złożyła oświadczenie o gwarancjach dla niepodległości Polski.
- 15 kwietnia – założenie partii Stronnictwo Demokratyczne.
- 16 kwietnia – wszedł do służby okręt podwodny ORP Sęp.
- 28 kwietnia – Niemcy wypowiedziały deklarację polsko-niemiecką o niestosowaniu przemocy z 26 stycznia 1934.
- 3 maja – została uruchomiona Elektrownia Stalowa Wola.
- 5 maja – minister Józef Beck wygłosił w Sejmie przemówienie, w którym odrzucił żądania Niemiec włączenia Gdańska do III Rzeszy i wyznaczenia eksterytorialnych linii komunikacyjnych.
- 16 maja – szef Sztabu Generalnego WP, gen. Wacław Stachiewicz, polecił, by opracować plan fortyfikacji na polskiej granicy zachodniej.
- 17 maja – Wincenty Witos stanął na czele Stronnictwa Ludowego.
- 18 maja – otwarto Stadion Miejski w Kielcach.
- 21 maja – Ernest Wilimowski ustanowił niepobity do dziś rekord polskiej ligi piłkarskiej, zdobywając 10 goli w meczu Ruch Chorzów-Union Touring Łódź (12:1).
- 23-30 maja – polsko-brytyjska konferencja sztabowa w Warszawie.
- 30 maja – na lotnisku w Międzyrzecu Podlaskim doszło do katastrofy samolotu, w której zginęły dwie osoby.
- 2 czerwca – Związek Kynologiczny w Polsce został przyjęty do Międzynarodowej Federacji Kynologicznej.
- 3 czerwca – otwarcie nowego, nowoczesnego toru wyścigów konnych na Służewcu w Warszawie.
- 6 czerwca – wybuchł pożar niedokończonego Dworca Głównego w Warszawie.
- 8 czerwca – uroczyste procesje Bożego Ciała. W wielkich Warszawie, Krakowie i Lwowie, przeszły głównymi ulicami. W procesji w Spale wziął udział prezydent Mościcki, przebywający tam na wypoczynku.
- 11 czerwca – w Lublinie odbyły się pierwsze Dni Lublina.
- 26 czerwca – minister rolnictwa i reform rolnych Juliusz Poniatowski wydał zarządzenie „O uznaniu nadleśnictwa Jaworzyna i Zakopane w krakowsko-śląskim okręgu lasów państwowych za lasy ochronne i o utworzeniu jednostki organizacyjnej szczególnej pod nazwą Park Przyrody w Tatrach”.
- 29 czerwca – przysięga pierwszych żołnierzy żywych torped.
- lipiec
- pierwsza polska wyprawa himalaistyczna.
- pokaz próbnej transmisji telewizyjnej 26 sierpnia 1939 w Warszawie z udziałem Mieczysława Fogga.
- 25 lipca – polscy kryptolodzy przekazali aliantom klucz do rozszyfrowania sekretów Enigmy – niemieckiej kryptograficznej maszyny cyfrowej.
- 26 lipca – marsz. Edward Rydz-Śmigły wydał rozkaz ws. obrony polskiego wybrzeża.
- 27 lipca – w Gdyni uroczyście poświęcono pasażerski motorowiec MS Chrobry.
- 29 lipca – transatlantyk MS Chrobry wypłynął z Gdyni w dziewiczy rejs do Ameryki Południowej. Wśród pasażerów był Witold Gombrowicz, który na zawsze opuszczał Polskę.
- 17 sierpnia – rząd polski zablokował graniczną wymianę handlową pomiędzy Niemcami a Polską.
- 22/23 sierpnia – naczelne władze wojskowe podjęły decyzję o mobilizacji alarmowej 2/3 stanu sił zbrojnych.
- 23 sierpnia – w Moskwie podpisanie paktu o nieagresji między ZSRR i III Rzeszą (Pakt Ribbentrop – Mołotow).
- 24 sierpnia – częściowa mobilizacja.
- 25 sierpnia
- 26 sierpnia – incydent jabłonkowski: niepoinformowani o zmianie daty ataku na Polskę niemieccy dywersanci napadli na stację kolejową w Mostach koło Jabłonkowa i próbowali przejąć tunel kolejowy pod Przełęczą Jabłonkowską na Śląsku Cieszyńskim.
- 27 sierpnia – w towarzyskim meczu piłkarskim rozegranym w Warszawie Polska pokonała Węgry 4:2.
- 28 sierpnia – Antoni Guzy, Polak zwerbowany przez Niemców, dokonał zamachu na dworcu kolejowym w Tarnowie. Zginęło 20 osób.
- 30 sierpnia
- 31 sierpnia
- 31 sierpnia/1 września – w rejonie Chorzowa i Michałkowic na Śląsku oddziały Wojska Polskiego, wspomagane przez ochotników rekrutujących się spośród byłych powstańców śląskich oraz harcerzy, rozbiły ponad 200-osobową grupę dywersantów niemieckich.
- 1 września
- hitlerowskie Niemcy napadły na Polskę; rozpoczęła się kampania wrześniowa.
- godz. 4:00 atak bombowców na Wieluń.
- godz. 4:30 atak bombowców Ju 87 na linię kolejową koło Tczewa.
- godz. 4:45 atak bombowców He-111 na Morski Dywizjon Lotniczy w Pucku.
- godz. 4:48 szkolny pancernik Schleswig-Holstein ostrzelał Wojskową Składnicę Tranzytową Westerplatte (ostrzał trwał ok. 7 minut).
- godz. 5:55 niemieckie samoloty dokonały przelotu rozpoznawczego nad portem wojennym w Gdyni.
- godz. 6:55 drugi tego ranka atak oddziałów niemieckich na Westerplatte.
- godz. 7:00-7:40 pierwsza bitwa powietrzna podczas II WŚ (54 samoloty Brygady Pościgowej przeciwko 80 bombowcom i 20 myśliwcom niemieckim).
- godz. 13:50 pierwsze silne uderzenie lotnictwa niemieckiego (60 bombowców nurkujących i 60 ciężkich myśliwców) na Gdynię (okręty i baterię Canet).
- godz. 16:30 drugi nalot na Warszawę (40 bombowce przeciwko samolotom Brygady Pościgowej i 152. eskadry myśliwskiej).
- godz. 17:45 pierwsza podczas II WŚ bitwa powietrzno-morska koło Helu. ORP Wicher, ORP Gryf, 6 trałowców i 2 kanonierki zaatakowane zostały przez 33 bombowce nurkujące (18-minutowa walka była nierozstrzygnięta).
- wieczorem niszczyciele "ORP Błyskawica", "ORP Grom" i "ORP Burza" w towarzystwie okrętów Royal Navy weszły do szkockiego portu Leith koło Edynburga.
- prezydent Ignacy Mościcki wprowadził na obszarze całego państwa stan wojenny.
- 2 września
- ok. 50 bombowców nurkujących atakowało Westerplatte (zrzucono co najmniej 200 bomb, zniszczono wartownię nr 5 i wszystkie 4 moździerze).
- Luftwaffe ponownie zaatakowało następujące bazy lotnicze: Warszawa, Dęblin, Rakowice, Ławica, Bydgoszcz, Toruń, Małaszewicze, Lwów, Radom i Grudziądz.
- Kriegsmarine i Luftwaffe 7-krotnie bombardowały okręt podwodny "ORP Ryś" (zrzucono 26 bomb).
- godz. 12:38 "ORP Sęp" z odległości 4.000 m nieskutecznie atakował jedną torpedą niemiecki niszczyciel "Friedrich Ihn" (pierwszy atak torpedowy okrętu podwodnego podczas II WŚ).
- samolot typu PZL.23 Karaś zbombardował fabrykę w Oławie (pierwsze bombardowanie Niemiec w czasie II wojny światowej).
- ostatnie posiedzenie Sejmu i Senatu II RP.
- 3 września
- 4 września
- w Warszawie rozpoczęła się ewakuacja centralnych instytucji państwowych.
- godz. 5:45 niemieckie wodnosamoloty 3-krotnie atakowały bombami "ORP Ryś" (zrzucono 19 bomb).
- bateria "Canet" ostrzelała niemiecki torpedowiec "T 196", 3 flotyllę kutrów trałowych i 5 flotyllę przybrzeżną, uniemożliwiając próbę trałowania akwenu pod Gdynią.
- ORP Orzeł usiłował usunąć uszkodzenia w rejonie Gotlandii, początek choroby dowódcy okrętu (kmdr ppor. Henryk Kłoczkowski).
- samotny samolot Karaś z 51 eskadry rozpoznawczej ostrzelał i obrzucił bombami niemiecki pociąg przewożący uzbrojenie i sprzęt wojskowy na dworcu w Białej Piskiej na terenie Prus Wschodnich.
- wtargnięcie Niemców do Katowic i ostrzelanie ich z rejonu wieży spadochronowej.
- 5 września – ORP Sęp operował u wybrzeża Gotlandii.
- 6 września
- 7 września
- zakończyła się obrona Westerplatte (straty Polaków: 16 zabitych, 13 ciężko rannych, 40 lekko rannych i kontuzjowanych).
- Naczelny Wódz opuścił Warszawę, zabierając większość środków obronnych stolicy.
- 720 żołnierzy pod komendą kpt. Władysława Raginisa stawiło czoło 42 200 żołnierzom XIX. Armeekorps gen. Heinza Guderiana zmierzającym w stronę Brześcia – początek heroicznej obrony Wizny.
- bateria "Canet" uniemożliwiła trałowanie niemieckiej 5 flotylli przybrzeżnej (pod Gdynią).
- popołudnie, "ORP Ryś" postawił drugą zagrodę minową (10 Mm na pn-wsch. od Helu, 10 min).
- godz. 23:10 niemiecki "U-22" próbował z odległości 400 m zatopić "ORP Żbik" przy użyciu torpedy z zapalnikiem magnetycznym.
- 8 września
- początek ataku niemieckiego na Warszawę.
- rano "ORP Żbik" postawił trzecią zagrodę minową (10 Mm na pn. od Helu, 20 min).
- 9 września
- rozpoczęcie bitwy nad Bzurą.
- podpisano umowę polsko-francuską o tworzeniu polskich oddziałów wojskowych we Francji.
- 10 września
- 11 września
- 12 września
- konferencja w Jełowej.
- 3 trałowce: "Jaskółka", "Czajka" i "Rybitwa" skutecznie ostrzelały oddziały niemieckie atakujące Kępę Oksywską z pozycji położonej 4 km na wsch. od Cypla Rewskiego (każdy trałowiec posiadał tylko 1 działo 75 mm). Akcję tę powtórzono 2 dni później podczas walk o wioskę Mechelinki.
- helska bateria 105 mm uszkodziła jednym pociskiem niemiecki trałowiec "Otto Braun".
- wieczorem polskie oddziały opuściły Gdynię, wycofując się w sposób zorganizowany na Kępę Oksywską.
- wieczorem ORP Ryś u pd. brzegów Olandii naprawiał uszkodzenia.
- 13 września
- 14 września
- wojska niemieckie wkroczyły do Gdyni.
- Kępa Oksywska (obszar 49 km²) została całkowicie okrążona od strony lądu i zablokowana od strony morza. Broniło jej 8000 żołnierzy polskich, 4 działa 105 mm, 1 działo 100 mm baterii "Canet", 15 dział 75 mm, 9 działek ppanc. 37 mm i kilkanaście moździerzy.
- poranny atak 11 niemieckich bombowców na 5 polskich trałowców w Jastarni (250 kg bomby zatopiły trałowce "Jaskółka" i "Czapla").
- przed południem działo 100 mm baterii "Canet" prowadziło 10-minutowy pojedynek ogniowy z niemieckim torpedowcem "T 196" i 1 flotyllą kutrów trałowych, uniemożliwiając im wytrałowanie ostatniego odcinka toru wodnego Gdańsk-Gdynia o długości 1 Mm. Dwa dni później bateria "Canet" powtórzyła swą akcję, zmuszając do ucieczki niemieckie trałowce pod Kępą Oksywską.
- wieczorem ORP Orzeł wszedł na redę estońskiego Tallinna (podejrzenie choroby zakaźnej u dowódcy okrętu).
- przed północą wynurzony ORP Wilk przeszedł cieśninę Sund, mijając idące kontrkursem 2 niemieckie niszczyciele (w odległości zaledwie 70 m!).
- władze Rumunii wyraziły zgodę na przewiezienie przez swoje terytorium złota z rezerw Banku Polskiego.
- 15 września – chory dowódca ORP Orzeł odwieziony do szpitala w Tallinnie.
- 16 września – władze estońskie próbowały bezprawnie internować ORP Orzeł (usunięto 10 torped, amunicję i zamki do dział oraz wszystkie mapy).
- 17 września
- 18 września
- zakończyła się bitwa nad Bzurą.
- Niemcy wkroczyli do Lublina.
- ucieczka ORP Orzeł z Tallinna.
- uszkodzony ORP Sęp internowany na wodach szwedzkich w pobliżu Nynäshamn.
- internowanie władz polskich w Rumunii.
- godz. 8:00 trzygodzinny pojedynek artyleryjski pomiędzy: szkolnym pancernikiem Schleswig-Holstein, torpedowcem "T 196", okrętem artyleryjskim "Fuchs" i 2 trałowcami a baterią "Canet" (1 działo 100 mm) i oksywską 1. baterią plot. (2 działa 75 mm).
- w popołudnie Schleswig-Holstein ostrzeliwał baterię cyplową 152,4 mm (wystrzelił 20 salw z dział 280 mm).
- 19 września
- rano Kępy Oksywskiej, a właściwie jej wąskiego pd-wsch. skrawka o dł. 5 km i szer. 1-2 km, broniło już tylko 2.000 polskich żołnierzy.
- ok. godz. 6 okręty niemieckie: trałowce "M 3" i "Nautilius", okręty artyleryjskie "Drache" i "Fuchs" ostrzeliwały z dział 105 mm, polskie pozycje i baterie na Kępie Oksywskiej. Walkę podjęły bateria "Canet" oraz nieliczne działa polowe i plot., uszkadzając 1 trałowiec.
- godz. 10:30 ostrzał Kępy Oksywskiej i baterii cyplowej na Helu (odległość 27 km) przez szkolny pancernik Schleswig-Holstein (co najmniej 35 salw dział 280 mm).
- wojska sowieckie zajmują Wilno
- pozbawiony paliwa, uszkodzony ORP Ryś internowany na wodach szwedzkich w rejonie Sandhamn.
- 20 września
- 21 września
- 22 września
- 23 września
- 24 września – bitwa pod Husynnem.
- 25 września
- 26 września
- 27 września
- 28 września
- 29 września – kapitulacja Twierdzy Modlin.
- 30 września
- 1 października
- 2 października – Niemcy zajęli Półwysep Helski.
- 5 października
- 8 października
- 9 października – wieczorem ORP Orzeł sforsował Sund (przeszedł wąską cieśniną pomiędzy Helsingør a Hälsingborg.
- 10 października
- 11 października – ukazało się pierwsze wydanie gadzinówki Nowy Kurier Warszawski.
- 12 października
- 13 października – powołano Narodową Organizację Wojskową.
- 14 października – ORP Orzeł wszedł do szkockiej bazy Rosyth w zatoce Firth of Forth.
- 15 października – rząd niemiecki podjął uchwałę o utworzeniu Wielkiego Miasta Szczecin.
- 20 października – w Kostrzynie w ramach Operacji Tannenberg, Niemcy zamordowali tu 27 wytypowanych wcześniej mieszkańców.
- 21 października – hitlerowcy dokonali egzekucji zakładników w Lesznie, Śremie, Osiecznej, Włoszakowicach, Gostyniu, Krobi i Poniecu.
- 22 października
- 26 października
- 27 października – Stefan Starzyński, przedwojenny Prezydent Warszawy, aresztowany przez Niemców.
- 28 października – Wilno zostaje zajęte przez wojska litewskie.
- 30 października – III Rzesza i Związek Radziecki dokonały ostatecznego podziału Polski.
- 5 listopada – wydanie pierwszego numeru Biuletynu Informacyjnego (organ prasowy Służby Zwycięstwu Polski).
- 6 listopada – rozpoczęła się Sonderaktion Krakau, skierowana przeciwko inteligencji krakowskiej.
- 7 listopada – Sikorski został mianowany Naczelnym Wodzem Wojska Polskiego i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych.
- 9 listopada
- 11 listopada – aresztowanie profesorów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
- 13 listopada – Służbę Zwycięstwu Polski przemianowano na Związek Walki Zbrojnej, późniejszą Armię Krajową.
- 18 listopada – podpisanie polsko-brytyjskiego układu morskiego.
- 21 listopada – Niemcy przekazali Słowacji 700 km² polskich terenów nadgranicznych.
- 22 listopada – siedziba polskich władz emigracyjnych przeniesiona z Paryża do Angers.
- 26 listopada – zatonął MS Piłsudski – polski statek pasażerski, transatlantyk.
- 1 grudnia – weszło w życie zarządzenie władz okupacyjnych z 30 listopada 1939, nakazujące nosić wszystkim Żydom powyżej 10 roku życia przebywającym w Generalnym Gubernatorstwie, opaskę szerokości co najmniej 10 cm, z gwiazdą Dawida na prawym rękawie ubrania.
- 9 grudnia – w Paryżu powstała emigracyjna Rada Narodowa.
- 18 grudnia – deklaracja polskich władz emigracyjnych, prezentująca cele wojny.
- 26/27 grudnia – zbrodnia w Wawrze: w nocy pierwsza masowa egzekucja Polaków (Wawer pod Warszawą, zginęło 107 osób).
[edytuj] Pozostałe wydarzenia na świecie
- 1 stycznia – założono firmę Hewlett-Packard.
- 5 stycznia
- 6 stycznia – niemiecki chemik Otto Hahn podał do publicznej wiadomości odkrycie rozpadu jądrowego.
- 13 stycznia
- 24 stycznia – w wyniku trzęsienia ziemi w Chile zginęło 28 tysięcy ludzi.
- 3 lutego – strzałokrzyżowcy wysadzili w powietrze Wielką Synagogę w Budapeszcie.
- 9 lutego – wojska Generała Franco zajęły Majorkę.
- 15 lutego
- 2 marca – kardynał Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli został obrany papieżem i przyjął imię Piusa XII.
- 14 marca – Słowacja proklamowała niepodległość i odłączyła się od Czech (rozpad Czechosłowacji).
- 15 marca
- 16 marca – utworzono Protektorat Czech i Moraw.
- 22 marca – rząd Niemiec wymusił na Litwie odstąpienie Rzeszy obszaru Kłajpedy.
- 23 marca – atakiem na Słowację Węgry rozpoczęły wojnę węgiersko-słowacką.
- 26 marca – ambasador RP w Berlinie Józef Lipski poinformował Joachima von Ribbentropa o odrzuceniu przez Polskę niemieckich żądań.
- 28 marca – wojska generała Franco zajęły Madryt, wojna domowa w Hiszpanii dobiegała końca.
- 1 kwietnia
- 3 kwietnia – niemieckie OKW przygotowało ostateczną wersję "Fall Weiss".
- 4 kwietnia
- 6 kwietnia – podczas wizyty Józefa Becka w Londynie wydano polsko-brytyjski komunikat o przekształceniu jednostronnych gwarancji brytyjskich dla Polski w gwarancje wzajemne.
- 7 kwietnia
- 11 kwietnia
- 12 kwietnia – parlament albański pod naciskiem Włoch uznał unię personalną Albanii z Włochami.
- 13 kwietnia – premiera filmu Wichrowe Wzgórza.
- 16 kwietnia – utworzono Królestwo Albanii pod włoskim protektoratem.
- 26 kwietnia – Wielka Brytania: uchwalono powszechną służbę wojskową.
- 28 kwietnia – Niemcy wypowiedziały traktat morski Wielkiej Brytanii.
- 30 kwietnia – w Nowym Jorku otwarto Wystawę Światową.
- 3 maja – otwarcie pawilonu polskiego w czasie Wystawy Światowej w Nowym Jorku.
- 4 maja – we francuskim dzienniku J’Oevre ukazał się niechętny Polsce artykuł pt. Umrzeć za Gdańsk (Mourir pour Danzig) autorstwa Marcela Deata, filozofa i zwolennika faszyzmu.
- 11 maja – japońsko-radzieckie walki graniczne: rozpoczęła się bitwa nad Chałchin-Goł.
- 14 maja – Lina Medina w wieku 5 lat, 7 miesięcy i 21 dni została najmłodszą matką w historii medycyny.
- 19 maja – w Paryżu podpisano protokół o natychmiastowej pomocy francuskich sił zbrojnych w wypadku agresji Niemiec na Polskę.
- 22 maja – Niemcy i Włochy podpisały tzw. pakt stalowy.
- 23 maja – Adolf Hitler wygłosił tego dnia poufne przemówienie do wyższych dowódców: „Nie chodzi o Gdańsk. Chodzi o rozszerzenie przestrzeni życiowej i wyżywienie. Stanowisko Polski wobec bolszewizmu jest wątpliwe. Dlatego Polska jest wątpliwą barierą od strony Rosji. Odpada zatem pogląd, by Polskę oszczędzić, i pozostaje decyzja: zaatakować Polskę przy pierwszej lepszej sposobności”.
- 24 maja – dokonano oblotu włoskiego myśliwca Reggiane Re.2000.
- 1 czerwca – dokonano oblotu myśliwca Focke-Wulf Fw 190.
- 16 czerwca – w Helsinkach, Fin Taisto Maeki ustanowił rekord świata w biegu na 5000 m wynikiem 14.08,8 s.
- 15 lipca – w Mediolanie, Niemiec Rudolf Harbig ustanowił rekord świata w biegu na 800 m wynikiem 1.46,6 s.
- 23 lipca – w Garmisch-Partenkirchen, Włoszka Claudia Testoni ustanowiła rekord świata w biegu płotkarskim na 80 m wynikiem 11,3 s.
- 24 lipca – premier Węgier Pál Teleki wystosował list do rządu polskiego z zapewnieniem, że w razie wojny polsko-niemieckiej Węgry nie wystąpią przeciw Polsce.
- 11 sierpnia – Laurence Steinhardt został ambasadorem USA w ZSRR.
- 12 sierpnia – we Frankfurcie nad Menem, Niemiec Rudolf Harbig ustanowił rekord świata w biegu na 400 m wynikiem 46,0 s.
- 13 sierpnia – dokonano oblotu brytyjskiego samolotu wielozadaniowego Vickers Warwick.
- 23 sierpnia – ZSRR i III Rzesza podpisały pakt o nieagresji, tzw. Pakt Ribbentrop-Mołotow.
- 24 sierpnia – oficjalna prezentacja niemieckiego samolotu Heinkel He-178, pierwszego samolotu z silnikiem turboodrzutowym.
- 25 sierpnia
- 27 sierpnia – dokonano oblotu pierwszego samolotu z napędem turboodrzutowym, niemieckiego He-178.
- 31 sierpnia – ok. 20:00 rozpoczęła się prowokacja gliwicka.
- 1 września – początek II wojny światowej.
- 1 września
- 2 września – założenie przez Niemców obozu koncentracyjnego w Stutthofie.
- 3 września – Francja, Wielka Brytania, Nowa Zelandia i Australia wypowiedziały wojnę III Rzeszy; rozpoczęła się dziwna wojna.
- 4 września – Japonia ogłosiła neutralność.
- 5 września – Stany Zjednoczone ogłosiły neutralność w wojnie.
- 6 września – RPA wypowiedziała wojnę Niemcom.
- 7 września – radio BBC nadało pierwszą audycję w języku polskim.
- 10 września – Kanada wypowiedziała wojnę Niemcom.
- 12 września – na konferencji aliantów w Abbeville we Francji zdecydowano o nieudzielaniu Polsce pomocy w walce z Niemcami.
- 16 września – japońsko-radzieckie walki graniczne: zwycięstwem wojsk radzieckich zakończyła się trwająca od 11 maja bitwa nad Chałchin-Goł.
- 17 września – fiński długodystansowiec Taisto Mäki, jako pierwszy lekkoatleta w historii, pokonał dystans 10 000 m w czasie poniżej 1/2 godz. (wynik: 29.52,6 s.).
- 21 września – w Bukareszcie rumuński premier Armand Călinescu został zastrzelony przez zamachowca z Żelaznej Gwardii.
- 23 września
- 28 września – w Moskwie podpisano niemiecko-radziecki układ graniczny, zmieniający przebieg granicy po zajęciu Polski. Do układu załączono trzy protokoły: jeden poufny i dwa tajne. Granica biegła wzdłuż rzek Pisa, Narew, Bug, Wisłoka i San.
- 15 października – otwarto Port lotniczy Nowy Jork-LaGuardia.
- 18 października – na podstawie wymuszonych paktów o wzajemnej pomocy Armia Czerwona wkroczyła do Estonii.
- 20 października – premiera filmu Flip i Flap w Legii Cudzoziemskiej.
- 23 października – dokonano oblotu samolotu bombowo-torpedowego Mitsubishi G4M.
- 25 października – konferencja przedstawicieli lotnictwa Francji, Wielkiej Brytanii i Polski, podpisano memorandum wg którego Wielka Brytania miała przyjąć 300 polskich członków personelu latającego i 2000 osób personelu technicznego i pomocniczego (do końca grudnia 1939 do Francji przedostało się >8.000 polskich lotników).
- 26 października – Jozef Tiso został prezydentem Republiki Słowackiej.
- 28 października - Zgromadzenie Narodowe Białorusi Zachodniej w Białymstoku postanowiło wystąpić z wnioskiem do Rady Najwyższej ZSRR o przyłączenie części ziem polskich II Rzeczypospolitej do Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
- 4 listopada – prezydent USA Franklin Delano Roosevelt podpisał ustawę Cash and carry, pozwalającą państwom prowadzącym wojnę na zakup amerykańskiej broni za gotówkę i przewóz jej na własnych statkach.
- 8 listopada
- 17 listopada – Paryż: powstał czechosłowacki rząd emigracyjny.
- 19 listopada – dokonano oblotu ciężkiego bombowca Heinkel He 177.
- 20 listopada – rząd niemiecki wycofał zgodę na ochronę przez Szwecję polskich interesów na terenie III Rzeszy.
- 24 listopada – założono linie lotnicze British Overseas Airways Corporation.
- 26 listopada
- 29 listopada – Rada Najwyższa ZSRR wydała dekret o przymusowym nadaniu obywatelstwa radzieckiego "byłym obywatelom polskim".
- 30 listopada – Armia Czerwona dokonała inwazji na Finlandię, co rozpoczęło wojnę zimową.
- 1 grudnia
- 2 grudnia – otwarto Port lotniczy Nowy Jork-LaGuardia.
- 14 grudnia – ZSRR zostało wykluczone z Ligi Narodów.
- 15 grudnia – odbyła się premiera Przeminęło z wiatrem.
- 22 grudnia – na dworcu kolejowym w Genthin zderzyły się dwa pociągi, zginęło 196 osób. Tego samego dnia na linii Bodenseegürtelbahn, między Markdorf a Kluftern pociąg towarowy zderzył się z pasażerskim, w wyniku czego zginęło 101 osób. Był to najgorszy dzień w historii niemieckiego kolejnictwa.
- 27 grudnia – trzęsienie ziemi w Turcji spowodowało śmierć około 10 tys. osób.
- Edward Adelbert Doisy wyodrębnił (niezależnie od C.P.H. Dama i P. Karrera) witaminy K1 i K2.
[edytuj] Urodzili się
- 1 stycznia - Phil Read, brytyjski kierowca wyścigowy
- 3 stycznia - Joanna Papuzińska, polska pisarka
- 6 stycznia - Murray Rose, australijski pływak
- 8 stycznia - Władysław Wróblewski, polski artysta plastyk
- 10 stycznia
- 11 stycznia - Anne Heggtveit, kanadyjska narciarka
- 14 stycznia - Liliana Urbańska, polska piosenkarka
- 16 stycznia - Ralph Gibson, amerykański fotografik
- 17 stycznia - Christodoulos I, arcybiskup Aten, zwierzchnik greckiego kościoła prawosławnego (zm. 2008)
- 20 stycznia - Chandra Wickramasinghe, brytyjski astronom
- 21 stycznia
- 22 stycznia - Alfredo Palacio, ekwadorski polityk
- 23 stycznia - Sonny Chiba, japoński aktor
- 24 stycznia - Joseph Vilsmaier, niemiecki aktor
- 29 stycznia
- 1 lutego - Joe Sample, amerykański pianista
- 2 lutego - Marcin Libicki, polski polityk konserwatywny
- 6 lutego - Mike Farrell, amerykański aktor
- 8 lutego - Egon Zimmermann, austriacki narciarz
- 9 lutego
- 10 lutego - Adrienne Clarkson, kanadyjska dziennikarka i działaczka chińskiego pochodzenia, Gubernator generalny Kanady
- 12 lutego - Ray Manzarek, amerykański muzyk polskiego pochodzenia, pianista zespołu The Doors
- 15 lutego - William Van Horn, amerykański rysownik
- 16 lutego - Czesław Niemen, polski muzyk (zm.2004)
- 20 lutego - Antonina Girycz, polska aktorka
- 21 lutego - Zdzisław Fortuniak, polski duchowny katolicki, biskup
- 26 lutego - Josephine Tewson, brytyjska aktorka
- 28 lutego - Daniel C. Tsui, amerykański fizyk chińskiego pochodzenia, laureat Nagrody Nobla
- 1 marca - Leo Brouwer, kubański kompozytor, gitarzysta i dyrygent
- 2 marca - Jean-Pierre Chevènement, francuski polityk
- 6 marca - Peter Glotz, niemiecki socjolog, działacz Związku Wypędzonych (zm. 2005)
- 8 marca - Lidia Skoblikowa, rosyjska łyżwiarka
- 10 marca - Stanisław Radwan, polski reżyser, scenarzysta i kompozytor
- 11 marca - John Henry, brytyjski toksykolog (zm. 2007)
- 13 marca - Neil Sedaka, amerykański piosenkarz
- 15 marca - Ted Kaufman, amerykański prawnik i polityk
- 16 marca - Carlos Bilardo, piłkarz argentyński
- 17 marca - Giovanni Trapattoni, włoski trener i piłkarz
- 20 marca
- 23 marca - Robin Herd, brytyjski inżynier, projektant i biznesmen
- 29 marca - Terence Hill, włoski aktor
- 30 marca - Robert Herbin, piłkarz francuski
- 31 marca
- 1 kwietnia - Ali MacGraw, amerykańska aktorka
- 2 kwietnia - Marvin Gaye, amerykański piosenkarz (zm. 1984)
- 6 kwietnia - Olga Lipińska, polska reżyser, scenarzystka i satyryk
- 7 kwietnia
- 10 kwietnia - Claudio Magris, włoski pisarz, eseista, felietonista i tłumacz
- 11 kwietnia - Louise Lasser , amerykańska aktorka
- 13 kwietnia
- 16 kwietnia - Dusty Springfield, brytyjska piosenkarka (zm. 1999)
- 19 kwietnia - Basil van Rooyen, południowoafrykański kierowca wyścigowy
- 20 kwietnia
- 22 kwietnia - Theodor Waigel, niemiecki polityk
- 23 kwietnia
- 25 kwietnia - Tarcisio Burgnich, piłkarz włoski
- 27 kwietnia - Stanisław Dziwisz, polski duchowny katolicki, kardynał
- 1 maja - Judy Collins, amerykańska piosenkarka
- 2 maja
- 4 maja - Amos Oz, izraelski pisarz
- 7 maja
- 9 maja - Ralph Boston, amerykański lekkoatleta
- 13 maja
- 14 maja - Veruschka von Lehndorff, niemiecka aktorka
- 19 maja
- 20 maja - William Joseph Dendinger, amerykański duchowny katolicki
- 21 maja - Heinz Holliger, szwajcarski dyrygent i pedagog
- 25 maja
- 28 maja - Wojciech Karolak, polski muzyk jazzowy
- 29 maja - Al Unser, amerykański kierowca wyścigowy
- 30 maja
- 3 czerwca
- 4 czerwca - Ireneusz Iredyński, polski pisarz (zm. 1985)
- 5 czerwca - Joe Clark, Premier Kanady
- 7 czerwca - Hans-Christian Ströbele, niemiecki adwokat
- 8 czerwca - Norman Davies , brytyjski historyk
- 9 czerwca
- 11 czerwca - Jackie Stewart, brytyjski kierowca wyścigowy
- 14 czerwca
- 17 czerwca - Krzysztof Zanussi, polski reżyser filmowy
- 22 czerwca - Jerzy Grzegorzewski, polski reżyser i scenograf teatralny (zm. 2005)
- 26 czerwca - Smangaliso Mkhatswa, południowoafrykański ksiądz i polityk
- 1 lipca - Karen Black, amerykańska aktorka
- 2 lipca - Iga Cembrzyńska, polska aktorka
- 3 lipca
- 6 lipca
- 14 lipca - Karel Gott, czeski piosenkarz
- 15 lipca - Anibal Cavaco Silva, portugalski ekonomista i polityk
- 16 lipca - Lido Vieri, włoski piłkarz
- 17 lipca
- 18 lipca - Dion DiMucci, amerykański piosenkarz
- 21 lipca - Helmut Haller, niemiecki piłkarz
- 26 lipca - John Howard, polityk australijski
- 27 lipca - Michael Longley, irlandzki poeta
- 29 lipca - Amarildo, brazylijski piłkarz
- 30 lipca - Peter Bogdanovich, amerykański reżyser, aktor, scenarzysta i producent filmowy
- 1 sierpnia - Terry Kiser, aktor amerykański
- 2 sierpnia - Wes Craven, amerykański reżyser
- 4 sierpnia - Frank Vincent, włoski-amerykański aktor
- 5 sierpnia
- 9 sierpnia
- 12 sierpnia - George Hamilton, amerykański aktor
- 16 sierpnia - Seán Brady, irlandzki duchowny katolicki, kardynał
- 17 sierpnia - Luther Allison, amerykański gitarzysta bluesowy (zm. 1997)
- 19 sierpnia
- 21 sierpnia - Festus Mogae, prezydent Botswany
- 22 sierpnia - Carl Yastrzemski, amerykański baseballista polskiego pochodzenia
- 23 sierpnia - Edward Linde-Lubaszenko, polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny.
- 25 sierpnia - John Badham, brytyjski reżyser
- 29 sierpnia - Joel Schumacher, amerykański reżyser
- 30 sierpnia - John Peel, brytyjski prezenter radiowy i dziennikarz muzyczny (zm. 2004)
- 2 września
- 3 września - Vivi Bach, duńska piosenkarka, aktorka i pisarka
- 4 września - Erwin Teufel, niemiecki polityk
- 5 września
- 6 września - David Allan Coe, amerykański muzyk country
- 9 września - Zbigniew Namysłowski, polski saksofonista jazzowy
- 13 września - Richard Kiel, amerykański aktor
- 18 września
- 20 września - Peter Radford, brytyjski lekkoatleta
- 23 września - Janusz Gajos, polski aktor
- 25 września
- 26 września - Mia Gommers, holenderska lekkoatletka
- 28 września - Rrok Mirdita, albański duchowny katolicki
- 29 września
- 30 września - Jean-Marie Lehn, chemik francuski, laureat Nagrody Nobla
- 4 października - Ivan Mauger, nowozelandzki żużlowiec
- 5 października - Marie Laforêt, francuska piosenkarka i aktorka
- 7 października
- 8 października - Paul Hogan, australijski aktor
- 11 października
- 13 października - Melinda Dillon, amerykańska aktorka
- 14 października - Ralph Lauren, amerykański projektant mody
- 15 października - Telesphore Placidus Toppo, indyjski duchowny katolicki
- 16 października
- 18 października
- 21 października - Peter Plichta, niemiecki naukowiec
- 22 października - Joaquim Chissano, polityk mozambicki
- 24 października - F. Murray Abraham, amerykański aktor
- 27 października - John Cleese, brytyjski aktor komediowy, członek grupy Monty Python
- 30 października
- 31 października - Ron Rifkin, amerykański aktor
- 1 listopada - Bernard Kouchner, francuski lekarz
- 4 listopada - Günter Bernard, niemiecki piłkarz
- 5 listopada - Jan Nowicki, polski aktor
- 9 listopada
- 10 listopada - Hubert Laws, amerykański flecista
- 13 listopada - Karel Brückner, czeski piłkarz
- 14 listopada - Wendy Carlos, amerykańska kompozytorka
- 18 listopada - Margaret Atwood, kanadyjska pisarka
- 19 listopada - Emil Constantinescu, rumuński polityk
- 26 listopada
- 2 grudnia - Harry Reid, polityk amerykański
- 8 grudnia
- 10 grudnia - Russell Means, amerykański działacz społeczny, polityk i aktor
- 14 grudnia
- 18 grudnia
- 27 grudnia - John Amos, aktor amerykański
- 28 grudnia - Conny Andersson, szwedzki kierowca wyścigowy
- 29 grudnia - Konrad Fiałkowski, polski informatyk i pisarz science fiction
- 2 stycznia - Roman Dmowski, polski polityk (ur. 1864)
- 10 lutego - Pius XI, właśc. Achille Ratti, włoski duchowny katolicki, papież (ur. 1857)
- 2 marca - Howard Carter, brytyjski archeolog i egiptolog, odkrywca grobowca Tutanchamona (ur. 1874)
- 6 marca - Ferdinand Lindemann, niemiecki matematyk (ur. 1852)
- 21 marca - Adolf Martens, polski budowniczy (ur. 1875)
- 31 marca - Johan Petter Åhlén, szwedzki przedsiębiorca i curler (ur. 1879)
- 3 kwietnia - Walery Sławek, polski polityk i premier (ur. 1879)
- 4 kwietnia - Joaquín García-Morato y Castaño, hiszpański pilot (ur. 1904)
- 10 kwietnia - Alfredo Panzini, włoski pisarz (ur. 1863)
- 9 maja - Henryk Przeździecki, polski duchowny katolicki, biskup siedlecki (ur. 1873)
- 13 maja - Stanisław Leśniewski, polski filozof, logik i matematyk (ur. 1886)
- 24 maja - Aleksander Brückner, polski językoznawca (ur. 1856)
- 29 maja - Urszula Ledóchowska, polska zakonnica, założycielka urszulanek szarych, święta katolicka (ur. 1865)
- 4 czerwca - Tommy Ladnier, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1900)
- 8 lipca - Havelock Ellis, brytyjski lekarz i reformator społeczny, twórca seksuologii (ur. 1859)
- 14 lipca - Alfons Mucha, czeski malarz, grafik (ur. 1860)
- 20 lipca - Emanuel Sonnenberg, polski lekarz, łódzki lekarz społecznik (ur. 1863)
- 27 lipca - Stanisław Baczyński, polski pisarz i krytyk literacki (ur. 1890)
- 17 sierpnia - Wojciech Korfanty, polski polityk, działacz narodowy (ur. 1873)
- 9 września - Józef Czechowicz, polski poeta (ur. 1903)
- 10 września - Władysław Raginis, kapitan Korpusu Ochrony Pogranicza, legendarny dowódca w bitwie pod Wizną (ur. 1908)
- 18 września - Stanisław Ignacy Witkiewicz, pseud. Witkacy, polski pisarz, malarz i filozof (ur. 1885)
- 19 września - Stanisław Dąbek, polski pułkownik, dowódca Lądowej Obrony Wybrzeża podczas kampanii wrześniowej (ur. 1892)
- 20 września - Tadeusz Dołęga-Mostowicz, polski pisarz, autor Kariery Nikodema Dyzmy (ur. 1898)
- 23 września - Sigmund Freud, austriacki psychiatra i neurolog (ur. 1856)
- 12 grudnia - Douglas Fairbanks, amerykański aktor, scenarzysta, reżyser i producent filmowy (ur. 1883)
[edytuj] Nagrody Nobla
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Święta ruchome
|
|
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
