1946

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

rok 1946 / MCMXLVI XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1944 « 1945 « 1946 » 1947 » 1948

Spis treści

1 Wydarzenia w Polsce
2 Wydarzenia na świecie
3 Urodzili się
4 Zmarli
5 Zdarzenia astronomiczne
6 Nagrody Nobla
7 Zobacz też
8 Święta ruchome

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

3 stycznia – Krajowa Rada Narodowa przyjęła uchwałę o nacjonalizacji przemysłu (początek likwidacji prywatnej własności).
5 stycznia – w Warszawie wyruszył w trasę pierwszy trolejbus.
8 stycznia – odbyła się premiera Zakazanych piosenek, pierwszego polskiego powojennego filmu.
13 stycznia – w Warszawie wznowił działalność Teatr Polski.
13-16 stycznia – odbyły się obrady V Kongresu Stronnictwa Ludowego (prokomunistycznego).
18 stycznia – w Gdyni odtworzono Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej.
19-22 stycznia – odbyły się obrady I Kongresu Polskiego Stronnictwa Ludowego.
29 stycznia – powołano do życia "Dalmor".
30 stycznia – oddział NZW pod dowództwem "Burego" zamordował 31 mężczyzn, wyselekcjonowanych z uwagi na wyznawanie prawosławia.
14 lutego
- rozpoczęła się akcja wysiedlania ludności niemieckiej z terytorium Polski.
- miał miejsce pierwszy po wojnie sumaryczny spis ludności mający na celu ustalenie zasobów ludnościowych państwa oraz ich rozmieszczenie w nowych granicach państwowych po stratach wojennych i masowych przemieszczeniach ludności.
14-20 lutego – z wizytą w Warszawie przebywał Josip Broz Tito.
18 lutego – utworzono Najwyższy Trybunał Narodowy do osądzenia zbrodniarzy nazistowskich.
21 lutego – utworzono Ochotniczą Rezerwę Milicji Obywatelskiej (ORMO).
22 lutego – Polskie Stronnictwo Ludowe odrzuciło propozycję komunistów utworzenia przez wszystkie partie polityczne wspólnego bloku wyborczego.
5 marca – na Kanale La Manche zatonął polski frachtowiec SS Kielce.
8 marca – wydano dekret, na mocy którego na własność państwa polskiego przeszły wszelkie majątki Rzeszy Niemieckiej i Wolnego Miasta Gdańska oraz ich obywateli.
14 marca – 5 górników zginęło w pożarze w KWK Jan Kanty w Jaworznie.
15 marca – powstał Komitet Porozumiewawczy Organizacji Polski Podziemnej zrzeszający przedstawicieli: SN, WiN, PPS-WRN i Stronnictwa Niezawisłości Narodowej.
19 marca
- ogłoszono 7 wyroków śmierci w procesie działaczy lubelskiego PAS.
- wznowiono komunikację trolejbusową w Gdyni.
22 marca – powstał klub piłkarski Górnik Wałbrzych.
Marzec – powstał klub piłkarski KGHM Zagłębie Lubin.
4 kwietnia
- została uchwalona ustawa o nacjonalizacji banków.
- UPA spaliła miasta Bukowsko i Nowotaniec oraz wsie Nagórzany, Dudyńce, Pielnia, Pobiedno. Spłonęło m.in. 420 domów w Bukowsku, cały Nowotaniec, Nagórzany i Pielnia.
13 kwietnia – w Szczecinie podczas zlotu młodzieży "Trzymamy straż nad Odrą" harcerze skandując nazwisko Mikołajczyk, nie dopuścili do przemówienia Bieruta.
25 kwietnia – uruchomiono pierwsze połączenie promowe pomiędzy Gdynią a Trelleborgiem.
27 kwietnia – Krajowa Rada Narodowa przyjęła uchwałę o przeprowadzeniu referendum ludowego.
30 kwietnia – do Krakowa powróciło 26 wagonów dzieł sztuki zrabowanych w czasie wojny, m.in. Ołtarz Mariacki.
2 maja – UB spaliło wieś Wąwolnica (Lubelszczyzna) z powodu wsparcia PSL przez jej mieszkańców (3 osoby zginęły).
3 maja
- w Krakowie komunistyczne władze brutalnie stłumiły demonstrację przeprowadzoną w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja (kilkaset osób, gł. studentów, zostało aresztowanych).
- grupa żołnierzy NSZ pod dowództwem Henryka Flame demonstracyjnie zajęła Wisłę i urządziła w niej defiladę.
9 maja – otwarto Państwowe Muzeum Zamkowe w Pszczynie.
Maj – powstał klub piłkarski Zawisza Bydgoszcz.
1 czerwca – wydano rozporządzenie prezesa Rady Ministrów zabraniające produkcji gatunków wędlin uznanych za luksusowe.
9 czerwca – uroczysta inauguracja polskiego Uniwersytetu Wrocławskiego.
11 czerwca – powstał Automobilklub Rzeszowski.
13 czerwca – wprowadzono mały kodeks karny. Dekret o „przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa” przewidywał karanie za przynależność do tajnej organizacji oraz rozpowszechnianie fałszywych wiadomości.
27 czerwca – kpt. Stanisław Sojczyński ps. Warszyca, przywódca kilkutysięcznej organizacji Konspiracyjne Wojsko Polskie, aresztowany przez UB.
28 czerwca – wprowadzono podział administracyjny na 14 województw i miasta wydzielone: Łódź i Warszawę.
30 czerwca – odbyło się referendum ludowe, sfałszowane przez władze komunistyczne (30% mieszkańców głosowało 3 x nie!).
4 lipca – w Kielcach miał miejsce pogrom Żydów (zamordowano 42 osoby) – miał on odwrócić uwagę międzynarodowej opinii publicznej od sfałszowanego referendum.
5 lipca – została wprowadzona prewencyjna cenzura prasowa. Został powołany Urząd Kontroli Prasy.
9 lipca – Artur Greiser, w czasie II wojny światowej naczelnik Kraju Warty, został skazany na karę śmierci.
14 lipca – pierwszy kongres Stronnictwa Demokratycznego.
21 lipca w Poznaniu miała miejsce ostatnia publiczna egzekucja w Polsce, gdzie na stokach cytadeli powieszono nazistowskiego zbrodniarza, Reichsstatthaltera Kraju Warty Artura Greisera.
23 lipca – 5 górników zginęło w katastrofie w KWK "Ludwik" w Zabrzu.
1 sierpnia – ukazało się pierwsze wydanie czasopisma Film.
10 sierpnia – w Gdańsku miał miejsce strajk 2000 dokerów w Porcie Gdańskim.
20 sierpnia – w okolicach Kłodzka przeszła trąba powietrzna niszcząc budynki w kilku wsiach.
21 sierpnia – 18-letnia Danuta Siedzikówna (ps. "Inka"), sanitariuszka i łączniczka 5. Wileńskiej Brygady AK, została skazana na karę śmierci przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Gdańsku.
27 sierpnia – przed Najwyższym Trybunałem Narodowym stanął Amon Göth, jeden z największych zbrodniarzy hitlerowskich, w czasie wojny m.in. komendant obozu koncentracyjnego Plaszow oraz likwidator gett żydowskich w Krakowie i Tarnowie.
10 września – napad UPA na Łodzinę, Hłomczę i Witryłów.
13 września – wydano dekret o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego osób narodowości niemieckiej.
19 września – podczas sztormu w okolicach Karwi zatonął holownik; zginęło 11 osób.
21 września – Krajowa Rada Narodowa przyjęła uchwałę o Trzyletnim Planie Odbudowy Kraju.
22 września – Krajowa Rada Narodowa uchwaliła ustawę – Ordynacja wyborcza do Sejmu Ustawodawczego.
25 września – polska administracja przejęła kontrolę nad tzw. Enklawą Policką, zajmowaną od 5 października 1945 roku przez wojska radzieckie.
26 września – generał Władysław Anders i 75 innych wyższych oficerów zostało przez komunistyczne władze Polski pozbawionych polskiego obywatelstwa.
28 września – na stacji Łódź Kaliska wydarzyła się katastrofa kolejowa, w której zginęło 21 osób, a ponad 40 zostało rannych.
29 września – rozpoczęło emisję Polskie Radio Wrocław.
1 października – katastrofa kolejowa na stacji Szczecin Turzyn: 7 osób zginęło, a 15 zostało rannych w wyniku zderzenia dwóch składów.
6 października – powstała Politechnika Krakowska.
20 października – w kościołach odczytano "Orędzie Episkopatu Polskiego ws. wyborów".
1 listopada – Karol Wojtyła otrzymał święcenia kapłańskie.
2 listopada – ukazał się pierwszy numer tygodnika Stolica.
14 listopada – została odkryta Jaskinia nad Źródłem w Dolinie Będkowskiej.
1 grudnia – powstała Szkoła Inżynierska w Szczecinie, przekształcona później w Politechnikę Szczecińską.
2 grudnia – oddziały UPA wysadziły 8 mostów kolejowych na odcinku Zagórz – Szczawne.
10 grudnia – Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie wydał 6 wyroków śmierci na przywódców Narodowych Sił Zbrojnych.
28 grudnia – w Szegdach popełnił samobójstwo kpt. Józef Zadzierski ("Wołyniak"). Po jego śmierci dowództwo nad oddziałem przejął jego dotychczasowy zastępca, Adam Kusz ("Adam").
Kolejny rok walk polsko-ukraińskich.
Wydano dekret o majątkowym prawie małżeńskim oparty na projekcie Lutostańskiego z 1937 r.
Wracają zrabowane w czasie wojny dzieła sztuki: Ołtarz Wita Stwosza, Kodeks Baltazara Behema oraz inne, w sumie zajmując 26 wagonów.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

3 stycznia – wprowadzono przymusowy zarząd francuski nad kopalniami w Zagłębiu Saary.
10 stycznia
- w Londynie otwarto pierwsze Zgromadzenie Ogólne ONZ, uczestniczyli w nim reprezentanci 51 państw.
- przedstawiciele dowództwa Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej i wojsk Kuomintangu podpisali zawieszenie broni.
11 stycznia – proklamowano Ludową Republikę Albanii.
17 stycznia – po raz pierwszy zebrała się Rada Bezpieczeństwa ONZ.
19 stycznia – na mocy porozumienia aliantów w Tokio utworzono Międzynarodowy Trybunał dla Dalekiego Wschodu.
24 stycznia – Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych opowiedziało się za utworzeniem Komisji do spraw Energii Atomowej.
30 stycznia – proklamowano Republikę Węgierską.
1 lutego – Trygve Lie z Norwegii został wybrany pierwszym sekretarzem generalnym ONZ.
9 lutego – Józef Stalin wygłosił zimnowojenne przemówienie.
14 lutego – rząd Clementa Attlee znacjonalizował Bank of England.
15 lutego
- oficjalnie został zaprezentowany ENIAC, do 1975 roku uważany za pierwszy komputer na świecie.
- odbył się pierwszy lot samolotu pasażersko-transportowego Douglas DC-6.
16 lutego – Praga: rozpoczęły się rokowania w sprawie zakończenia polsko-czechosłowackiego konfliktu granicznego.
24 lutego – Juan Perón wygrał wybory prezydenckie w Argentynie.
26 lutego – Konrad Adenauer został wybrany na stanowisko przewodniczącego CDU.
2 marca – Ho Chi Minh został prezydentem Wietnamu Północnego.
5 marca – w przemówieniu w Fulton (USA) Winston Churchill po raz pierwszy użył określenia "żelazna kurtyna", co przyjmuje się za początek "zimnej wojny".
6 marca – Wietnam i Francja podpisały porozumienie, uznając Republikę Wietnamu za państwo wolne.
14 marca – została uchwalona konstytucja Albanii.
19 marca – Gujana Francuska, Gwadelupa, Martynika i Reunion otrzymały status departamentów zamorskich Francji.
22 marca – Wielka Brytania przyznała niepodległość Transjordanii, obecnie – Królestwo Jordanii.
26 marca – podpisano układ o wycofaniu wojsk radzieckich z Iranu.
31 marca – rozpoczęła się wojna domowa w Grecji.
1 kwietnia
- Singapur został kolonią brytyjską.
- po trzęsieniu ziemi na Aleutach fale tsunami zabiły 159 osób w mieście Hilo na Hawajach.
2 kwietnia – ukazał się pierwszy numer niemieckiego dziennika Die Welt.
5 kwietnia – wojska radzieckie wycofały się z Bornholmu.
7 kwietnia – Obwód kaliningradzki został przyłączony do ZSRR.
12 kwietnia – Syria uzyskała niepodległość.
13 kwietnia – we Francji zdelegalizowano prostytucję.
17 kwietnia – Syria ogłosiła niepodległość.
18 kwietnia – oficjalnie została rozwiązana Liga Narodów.
21 kwietnia – w Niemczech w radzieckiej strefie utworzono prokomunistyczną partię SED (Niemiecka Socjalistyczna Partia Jedności).
24 kwietnia – dokonano oblotów myśliwców Jak-17 i MiG-9.
29 kwietnia – rozpoczął się proces japońskich zbrodniarzy wojennych w Tokio.
30 kwietnia – Łużycka Rada Narodowa wystosowuje petycję do polskiego rządu z prośbą o pomoc dla Serbołużyczan.
3 maja – Tokio: rozpoczął rozprawę Międzynarodowy Trybunał Wojskowy dla Dalekiego Wschodu.
7 maja – Masaru Ibuka i Akio Morita założyli spółkę Tokyo Telecommunications Engineering znaną do dziś jako koncern Sony.
9 maja – we Włoszech abdykował król Wiktor Emanuel III.
20 maja – w Wielkiej Brytanii znacjonalizowano kopalnie.
21 maja – kanadyjski fizyk i chemik Louis Slotin został śmiertelnie napromieniowany w wyniku wypadku w Los Alamos National Laboratory.
25 maja – Jordania uzyskała niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
2 czerwca – w referendum konstytucyjnym społeczeństwo Włoch opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem republiki.
4 czerwca – Juan Perón został prezydentem Argentyny.
5 czerwca – na pokazie letniej mody w Paryżu po raz pierwszy zaprezentowano dwuczęściowy damski kostium kąpielowy, określany później nazwą "bikini".
6 czerwca – założono Basketball Association of America (BAA), które w 1949 roku przemianowano na National Basketball Association (NBA).
9 czerwca – Bhumibol Adulyadej został królem Tajlandii.
12 czerwca – abdykował król Włoch Humbert II.
17 czerwca – żydowska organizacja paramilitarna Hagana zniszczyła 11 mostów łączących Palestynę z sąsiednimi krajami.
18 czerwca – proklamowano republikę we Włoszech.
1 sierpnia
- w USA utworzono Komisję Energii Atomowej.
- założono klub piłkarski Sampdoria Genua.
4 lipca – proklamowano Republikę Filipin. Pierwszym prezydentem został Manuel Roxas.
5 lipca – w Paryżu pierwszy raz zaprezentowano publicznie kostium bikini.
7 lipca
- Frances Xavier Cabrini jako pierwsza obywatelka USA została ogłoszona świętą.
- późniejszy amerykański prezydent Jimmy Carter ożenił się z Rosalynn Smith.
11 lipca – została utworzona Międzynarodowa Federacja Piłki Ręcznej (IHF).
15 lipca – Borneo Północne zostało kolonią brytyjską.
21 lipca – samolot XFD-1 Phantom, (pilot ppłk James Davidson) dokonał pierwszego w historii udanego lądowania odrzutowca na lotniskowcu (USS Franklin D. Roosevelt).
22 lipca – syjonistyczne organizacje Irgun i Lehi dokonały zamachu bombowego na hotel King David w Jerozolimie, w którym mieściła się brytyjska kwatera główna. Zginęło 91 osób, 45 zostało rannych.
25 lipca – została przeprowadzona podwodna próba wybuchu bomby atomowej na atolu Bikini.
30 lipca – w Moskwie został rozwiązany Związek Patriotów Polskich.
1 sierpnia – w USA została utworzona Komisja Energii Atomowej.
4 sierpnia – trzęsienie ziemi na Dominikanie i wywołane nim fale tsunami zabiły sto osób.
8 sierpnia
- w Bułgarii zniesiono monarchię.
- dokonano oblotu amerykańskiego bombowca Convair B-36 Peacemaker.
16 sierpnia – Dumarsais Estimé został prezydentem Haiti.
5 września – została zacieśniona współpraca między amerykańską i brytyjską strefą okupacyjną w Niemczech.
6 września – Sekretarz stanu USA James F. Byrnes w przemówieniu w Stuttgarcie zapowiedział utrzymanie obecności wojsk amerykańskich w Niemczech; uznał granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej za tymczasową.
15 września
- proklamowano Ludową Republikę Bułgarii.
- w Brnie sprinterka Stanisława Walasiewicz ustanowiła rekord Polski w biegu płotkarskim na 80 m wynikiem 12,2 s.
17 września
- rozpoczęła się wojna domowa w Grecji.
- Winston Churchill przedstawił w Zurychu koncepcję integracji zachodnioeuropejskiej, opartej na współpracy francusko-niemieckiej.
19 września
- z Islandii zostały wycofane wojska amerykańskie.
- Winston Churchill wygłosił przemówienie w Zurychu, w którym nawoływał do utworzenia "Stanów Zjednoczonych Europy".
20 września – rozpoczął się pierwszy Festiwal Filmowy w Cannes.
30 września i 1 października – ogłoszono wyrok Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze.
5 października – zakończył się 1. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes.
7 października – uchwalono Konstytucję Japonii.
13 października – Francja przyjęła konstytucję IV Republiki.
15 października – Hermann Göring, w noc poprzedzającą wykonanie kary śmierci, popełnił w norymberskim więzieniu samobójstwo, używając kapsułki z cyjankiem potasu.
16 października – na podstawie wyroków zapadłych w procesach norymberskich dokonano egzekucji dziesięciu hitlerowskich zbrodniarzy wojennych.
22 października – incydent w cieśninie Korfu: 44 marynarzy zginęło, a 41 zostało rannych po wpadnięciu dwóch brytyjskich statków na albańskie miny.
1 listopada – w pierwszym meczu w historii NBA New York Knicks pokonali Toronto Huskies 68-66.
3 listopada – cesarz Hirohito zatwierdził nową Konstytucję Japonii.
4 listopada
- Republikanie zwyciężyli w wyborach do Kongresu Stanów Zjednoczonych.
- Josef Beran został nominowany na arcybiskupa Pragi.
10 listopada – około 1400 osób zginęło w trzęsieniu ziemi w peruwiańskim regionie Ancash.
16 listopada – utworzenie UNESCO.
19 listopada
- od francuskiego ataku na Haifong rozpoczęła się I wojna indochińska.
- Afganistan, Islandia oraz Szwecja stały się członkami ONZ.
20 listopada
- na japońskiej wyspie Honsiu utworzono Park Narodowy Ise-Shima.
- w Nowym Jorku odbyła się prapremiera baletu Cztery temperamenty z muzyką Paula Hindemitha.
21 listopada
- Georgi Dymitrow został premierem Bułgarii.
- premiera filmu Najlepsze lata naszego życia.
2 grudnia
- utworzono Bizonię z połączenia stref okupacyjnych amerykańskiej i brytyjskiej.
- powstała Międzynarodowa Komisja Wielorybnictwa (IWC) z siedzibą w brytyjskim Cambridge.
4 grudnia – w moskiewskich zakładach MZMA rozpoczęto seryjną produkcję samochodów marki Moskwicz.
5 grudnia – powstała Północnokoreańska Centralna Agencja Prasowa (KCNA).
11 grudnia – powstał UNICEF.
14 grudnia – Zgromadzenie Ogólne ONZ obrało za swą siedzibę Nowy Jork.
20 grudnia – premiera filmu To wspaniałe życie, który przez Amerykański Instytut Filmowy został umieszczony na liście 100 najlepszych amerykańskich filmów oraz zajął pierwsze miejsce na liście najbardziej inspirujących, znalazł się także na watykańskiej liście 45 filmów fabularnych o szczególnych walorach.
31 grudnia – Harry Truman ogłosił zakończenie amerykańskich działań wojennych podczas II wojny światowej.