1965

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

rok 1965 / MCMLXV XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1963 « 1964 « 1965 » 1966 » 1967

Spis treści

1 Rok 1965 ogłoszono
2 Wydarzenia w Polsce
3 Wydarzenia na świecie
4 Dane statystyczne
5 Urodzili się
6 Zmarli
7 Zdarzenia astronomiczne
8 Nagrody Nobla
9 Zobacz też
10 Święta ruchome
11 Przypisy

[edytuj] Rok 1965 ogłoszono

Rokiem Świętym Jakubowym

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

13 stycznia – zainaugurował działalność Kabaret Dudek.
Luty – wydanie wyroku śmierci za zagarnięcie mienia społecznego (w tzw. aferze mięsnej).
9 lutego – odbyła się premiera filmu Rękopis znaleziony w Saragossie.
21 lutego – Warszawa: otwarto nowy budynek Filharmonii Narodowej.
22 lutego – rozpoczął się VII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.
23 lutego – otwarto Ogród Botaniczny w Lublinie.
12 marca – premiera filmu Życie raz jeszcze.
13 marca – Argentynka Martha Argerich została zwyciężczynią VII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.
19 marca – list otwarty Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego skierowany do działaczy partyjnych i młodzieży Związku Młodzieży Socjalistycznej.
5-9 kwietnia – wizyta w Polsce sekretarza generalnego KC KPZR Leonida Breżniewa.
8 kwietnia – podpisanie układu o przyjaźni, współpracy i wzajemnej pomocy.
19 maja – Polska ratyfikowała Konwencję wiedeńską o stosunkach dyplomatycznych.
23 maja – Stadion Śląski: Polska zremisowała ze Szkocją 1:1 w meczu eliminacyjnym do mistrzostw świata.
26 maja – Stefan (Rudyk) został prawosławnym metropolitą warszawskim i całej Polski.
30 maja – odbyły się wybory do Sejmu i Rad Narodowych.
5 czerwca – została założona Politechnika Świętokrzyska w Kielcach.
11 czerwca – premiera filmu Salto.
16 czerwca – wystrzelenie pierwszej polskiej rakiety meteorologicznej Meteor
24 czerwca – sejm dokonał wyboru władz państwowych. Marszałkiem sejmu został Czesław Wycech, przewodniczącym Rady Państwa Edward Ochab, premierem Józef Cyrankiewicz.
26 czerwca – w Gdańsku odsłonięto pomnik Jana III Sobieskiego.
9 lipca – Ewa Kłobukowska ustanowiła rekord Polski w biegu na 100 m wynikiem 11,1 s.
5 sierpnia – kanadyjska piosenkarka Monique Leyrac wygrała V Międzynarodowy Konkurs Piosenki w Sopocie.
8 sierpnia – w Warszawie, Irena Kirszenstein ustanowiła rekord świata w biegu na 200 m wynikiem 22,7 s.
13 sierpnia – w Szczecinie, sprinter Wiesław Maniak ustanowił rekord Polski w biegu na 100 m wynikiem 10,1 s.
4 września – przy ul. Ożarowskiej w Warszawie oddano do użytku tysięczną szkołę „tysiąclatkę”.
25 września – odbyła się premiera filmu Popioły.
5 października
- otwarto Rondo ONZ w Warszawie.
- oddano do użytku Miasteczko Studenckie AGH w Krakowie.
24 października – Telewizja Polska wyemitowała premierowy odcinek serialu Wojna domowa.
4 listopada – oddano do użytku Filharmonię Częstochowską.
18 listopada
- został ogłoszony list biskupów polskich do episkopatu niemieckiego w sprawie wzajemnego wybaczenia krzywd. Spotkał się on z ostrą reakcją władz PRL.
- premiera filmu Rysopis.
19 listopada – w 200. rocznicę powstania Teatru Narodowego oficjalnie otworzono odbudowany Teatr Wielki w Warszawie.
20 listopada – w Olsztynie zlikwidowano komunikację tramwajową.
28 listopada – otwarto Muzeum Więzienia "Pawiak".

[edytuj] Wydarzenia na świecie

1 stycznia
- Francja objęła prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
- powstanie i powołanie do życia Organizacji Wyzwolenia Palestyny.
10 stycznia – polski drobnicowiec typu 51 MS Nysa należący do PŻM zatonął z całą załogą (18 marynarzy).
6 lutego – w Melbourne, Australijka Pamela Kilborn ustanowiła rekord świata w biegu płotkarskim na 80 m (10,4 s.).
15 lutego – przyjęto nowy projekt flagi Kanady – prostokąt podzielony na trzy pionowe pasy: czerwony, biały i czerwony, z umieszczonym w centrum, na białym pasie, czerwonym liściem klonu.
18 lutego – proklamowano niepodległość Gambii.
20 lutego – amerykańska sonda kosmiczna Ranger 8 po wykonaniu 7 000 zdjęć Księżyca rozbiła się o jego powierzchnię.
21 lutego – na ulicy w Harlemie został zastrzelony Malcolm X.
25 lutego – dokonano oblotu samolotu pasażerskiego McDonnell Douglas DC-9.
27 lutego – dokonano oblotu radzieckiego samolotu transportowego An-22.
Marzec – władze USA wysłały do Wietnamu amerykańskie bataliony piechoty.
2 marca – wojna wietnamska: Amerykanie rozpoczęli kampanię powietrzną nad Wietnamem Północnym (operacja Rolling Thunder).
12 marca – została wystrzelona radziecka sonda księżycowa Kosmos 60.
18 marca – wystrzelono statek kosmiczny Woschod 2 z Pawłem Bielajewem i Aleksiejem Leonowem, który odbył pierwszy spacer kosmiczny.
21 marca – została wystrzelona amerykańska sonda księżycowa Ranger 9.
23 marca – rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Gemini 3.
24 marca – sonda Ranger 9 rozbiła się planowo na Księżycu, przesyłając wcześniej 5814 zdjęć jego powierzchni.
30 marca – wojna wietnamska: 22 osoby zginęły, a 183 zostały ranne w wybuchu bomby przed ambasadą amerykańską w Sajgonie.
5 kwietnia – odbyła się 37. ceremonia wręczenia Oscarów.
6 kwietnia – został wystrzelony pierwszy satelita telekomunikacyjny Intelsat 1.
8 kwietnia – zawarto tzw. traktat fuzyjny łączący instytucje trzech Wspólnot Europejskich – powołano wspólną Komisję i Radę Ministrów.
10 kwietnia – 54 osoby zginęły w katastrofie jordańskiego samolotu pasażerskiego w Syrii.
24 kwietnia – rozpoczęła się interwencja wojsk amerykańskich w Dominikanie.
28 kwietnia – William F. Raborn, Jr został dyrektorem CIA.
Maj – wprowadzenie systemu metrycznego w Wielkiej Brytanii.
9 maja – została wystrzelona radziecka sonda księżycowa Łuna 5.
12 maja – radziecka sonda Łuna 5 rozbiła się o powierzchnię Księżyca.
13 maja – zostały nawiązane stosunki dyplomatyczne między RFN i Izraelem.
20 maja
- w Thorshavn założono Uniwersytet Farerski.
- 119 osób zginęło w katastrofie pakistańskiego Boeinga 720 w Egipcie.
25 maja – został wystrzelony amerykański satelita Pegasus 2.
2 czerwca – wojna wietnamska: w Sajgonie wylądował pierwszy kontyngent wojsk australijskich.
3 czerwca
- start Gemini 4, pierwszej wielodniowej załogowej misji kosmicznej NASA.
- Edward White jako pierwszy Amerykanin odbył spacer w przestrzeni kosmicznej.
8 czerwca – została wystrzelona radziecka sonda księżycowa Łuna 6.
16 czerwca – Kongres Stanów Zjednoczonych uchwalił obowiązek umieszczania na paczkach papierosów informacji o szkodliwości palenia.
1 lipca Włochy objęły prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
3 lipca – została zakończona interwencja wojskowa USA w Dominikanie.
8 lipca – 52 osoby zginęły w katastrofie DC-6 w kanadyjskiej prowincji Kolumbia Brytyjska.
9 lipca – w Pradze, sprinterka Irena Szewińska ustanowiła rekord świata w biegu na 100 m (11,1 s.).
14 lipca
- satelita amerykański Mariner 4 przesłał na Ziemię pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Marsa (regionów Cebrenia, Arcadia i Amazonis) z bliska – z ok. 17 000 km.
- walki na granicy izraelsko-jordańskiej.
16 lipca
- Izba Gmin uchwaliła ustawę o zniesieniu dyskryminacji rasowej w Wielkiej Brytanii.
- otwarto tunel pod Mont Blanc, łączący Courmayeur we Francji i Val d’Aoste we Włoszech. Budowano go 6 lat (1959-1965), ma 11,6 km długości.
18 lipca – wystrzelono radziecką sondę księżycową Zond 3.
26 lipca – Republika Malediwów proklamowała niepodległość.
6 sierpnia
- odbyła się premiera albumu Help! grupy The Beatles.
- radziecka sonda Zond 2 przeleciała w odległości 1500 km od Marsa, z utraconą łącznością z Ziemią.
7 sierpnia – w Brukseli, Belg Gaston Roelants ustanowił rekord świata w biegu na 3 000 m przeszk. (8.26,4 s.)
9 sierpnia – Singapur odłączył się od Malezji i proklamował niepodległość.
10 sierpnia – we Frankfurcie nad Menem zakończył się drugi proces oświęcimski.
11 sierpnia – wybuch zamieszek rasowych w Watts w Kalifornii.
15 sierpnia – Indie zaatakowały Pakistan w drugiej wojnie kaszmirskiej.
18 sierpnia – założono holenderski klub piłkarski FC Den Bosch.
21 sierpnia – rozpoczął się załogowy lot kosmiczny Gemini 5.
27 sierpnia – Elvis Presley spotkał się w swej rezydencji z muzykami grupy The Beatles.
29 sierpnia – zakończył się wówczas rekordowo długi, załogowy lot kosmiczny Gemini 5 (7 dni 22 godz. 56 min.)
30 sierpnia – ukazał się album Boba Dylana Highway 61 Revisited.
6 września – wojna indyjsko-pakistańska: armia indyjska dokonała inwazji na Pakistan w odwecie za pakistańskie operacje w Kaszmirze.
18 września – została odkryta kometa Ikeya-Seki.
21 września – Gambia, Malediwy i Singapur zostały członkami ONZ.
22 września – Rada Bezpieczeństwa ONZ jednogłośnie uchwaliła rezolucje, wzywającą Indie i Pakistan do bezwarunkowego zaprzestania działań zbrojnych. Wojna zakończyła się następnego dnia.
23 września – II indyjsko-pakistańska wojna o Kaszmir: nastąpiło zawieszenie broni wynegocjowane dzięki pomocy ONZ.
30 września – początek wojny domowej w Indonezji.
3 października – premiera filmu Wstręt.
4 października
- Paweł VI jako pierwszy papież odwiedził USA.
- ukazał się pierwszy numer kubańskiego dziennika Granma.
7 października – w trakcie nieudanej próby miękkiego lądowania sonda Łuna 7 rozbiła się na Księżycu.
26 października
- w RFN utworzono drugi rząd Ludwiga Erharda.
- muzycy grupy The Beatles zostali odznaczeni przez królową Elżbietę II Orderami Imperium Brytyjskiego.
27 października
- Süleyman Demirel został premierem Turcji.
- premiera filmu Król szczurów.
28 października
- podczas II Soboru Watykańskiego wydano deklarację o stosunku kościoła do religii niechrześcijańskich Nostra aetate.
- St. Louis, Stany Zjednoczone: powstał ponad 200-metrowy stalowy łuk-brama na zachód.
29 października – premiera filmu Żandarm w Nowym Jorku.
2 listopada – w Waszyngtonie w proteście przeciw wojnie wietnamskiej podpalił się Norman Morrison.
8 listopada
- zniesienie kary śmierci w Wielkiej Brytanii.
- utworzono Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego.
- 58 osób zginęło w katastrofie Boeinga 727 na lotnisku w Cincinnati (Ohio).
9 listopada
- blackout w północno-wschodnich stanach USA i kanadyjskiej prowincji Ontario pozbawił prądu kilkadziesiąt milionów osób.
- Ferdinand Marcos wygrał wybory prezydenckie na Filipinach.
11 listopada – proklamowano niepodległość Rodezji, dzisiejszego Zimbabwe.
16 listopada – ZSRR wystrzeliło w kierunku Wenus sondę Wenera 3, pierwszy obiekt, który dotknął powierzchni innej planety.
19 listopada – reprezentantka Wielkiej Brytanii Lesley Langley zdobyła w Londynie tytuł Miss World 1965.
21 listopada
- inauguracja działalności Centrum ELIS, prowadzonego przez Opus Dei w Rzymie.
- otwarto Port Aszdod w Izraelu.
24 listopada – Sabah III Al Salim Al Sabah został emirem Kuwejtu.
25 listopada – w Kongu doszło do przewrotu wojskowego. Władzę przejął gen. Mobutu Sese Seko.
26 listopada – w Hammaghir został wystrzelony Astérix, pierwszy francuski sztuczny satelita.
30 listopada – w Auckland, Kenijczyk Kipchoge Keino ustanowił rekord świata w biegu na 5 000 m wynikiem 13.24,2 s.
3 grudnia – ukazał się album Rubber Soul grupy The Beatles.
4 grudnia – NASA wystrzeliła statek kosmiczny Gemini 7.
5 grudnia
- zostało ogłoszone orędzie 42 biskupów niemieckich jako odpowiedź na list polskich biskupów.
- urzędujący prezydent Charles de Gaulle i socjalista François Mitterrand przeszli do II wyborów prezydenckich we Francji.
- papież Paweł VI beatyfikował ojca Charbela Makhloufa, maronickiego zakonnika.
- podczas obrad Soboru watykańskiego II zostały odwołane ekskomuniki, którymi w 1054 roku obłożyli się nawzajem dostojnicy Kościołów rzymskiego i konstantynopolitańskiego.
8 grudnia
- zakończenie obrad II Soboru Watykańskiego.
- powstała Comunità di Bose.
16 grudnia – Taufa'ahau Tupou IV zaprzysiężony jako król Tonga.
19 grudnia – Charles de Gaulle został ponownie wybranym na stanowisko prezydenta Francji.
30 grudnia – Ferdinand Marcos został prezydentem Filipin.
Wzajemne zniesienie anatem z 1054 przez Kościół Wschodni i Zachodni.
Pod względem populacji Tokio wyprzedziło Nowy Jork i stało się największym miastem świata.

[edytuj] Dane statystyczne

Ludność świata: 3 334 873 tys.
- Azja: 1 899 424 tys. (56,96%)
- Europa: 634 026 tys. (19,01%)
- Afryka: 313 744 tys. (9,41%)
- Ameryka Łacińska: 250 452 tys. (7,51%)
- Ameryka Północna: 219 570 tys. (6,58%)
- Oceania: 17 657 tys. (0,53%)
Najludniejsze państwa świata^[1]
- 1.ChRL: 715 546 tys. (21,46% ludności świata)
- 2.Indie: 494 964 tys. (14,84%)
- 3.USA: 193 526 tys. (5,80%)
- 4.ZSRR: 126 541 tys. (3,79%)
- 5.Indonezja: 110 754 tys. (3,32%)
- 6.Japonia: 98 883 tys. (2,97%)
- 7.Brazylia: 83 093 tys. (2,49%)
- 8.RFN+NRD: 75 639 tys. (2,27%)
- 9.Bangladesz: 60 284 tys. (1,81%)
- 10.Pakistan: 59 046 tys. (1,77%)

[edytuj] Urodzili się

1 stycznia
- Małgorzata Handzlik, polska polityk
- Robert Lubera, wokalista, kompozytor, autor tekstów
6 stycznia
- Andriej Kozłow, rosyjski ekonomista, wiceprezes Centralnego Banku Rosji (zm. 2006)
- Mats Rosenhed, szwedzki curler
- Christine Wachtel, niemiecka lekkoatletka, biegaczka, wicemistrzyni świata i Europy, wicemistrzyni olimpijska
14 stycznia – Slick Rick, raper
22 stycznia – Steven Adler, pierwszy perkusista Guns N' Roses
31 stycznia
- Piotr Iwicki, polski artysta, redaktor i polityk
- Bohdan Józef Paszkowski, polski polityk
4 lutego – Petr Muk, czeski muzyk i wokalista (zm. 2010)
16 lutego – Dave Lombardo, perkusista zespołu thrashmetalowego Slayer
23 lutego
- Kristin Davis, amerykańska aktorka
- Andrzej Saramonowicz, polski reżyser, aktor i dziennikarz
25 lutego – Krzysztof Ibisz, polski aktor i prezenter telewizyjny
27 lutego – Andrea Schöpp, niemiecka curlerka
28 lutego – Monika Wagner, niemiecka curlerka
5 marca – Marcin Bruczkowski, polski pisarz, informatyk i perkusista m.in. zespołu Y2K
12 marca – Jacek Regulski, polski gitarzysta zespołu Kat (zm. 1999)
23 marca
- Agata Młynarska, dziennikarka i prezenterka telewizyjna
- Sarah Buxton, amerykańska aktorka
24 marca – Undertaker, amerykański wrestler
26 marca – Maciej Pawłowski, kompozytor, dyrygent
7 kwietnia – Marzena Paduch, polska polityk
9 kwietnia – Mark Pellegrino, amerykański aktor
21 kwietnia
- Robert Tondera, aktor
- Pierbattista Pizzaballa, Kustosz Ziemi Świętej
10 maja – Linda Evangelista, modelka pochodzenia kanadyjskiego
11 maja – Mike Sifringer – niemiecki gitarzysta zespołu Destruction
16 maja – Grzegorz Ślak, biznesmen, jeden z najbogatszych Polaków
17 maja – Trent Reznor, amerykański wokalista zespołu Nine Inch Nails
19 maja
- Jacek Piekara, polski pisarz fantasy
- Małgorzata Pieńkowska, polska aktorka
25 maja – John Olivas, amerykański astronauta
31 maja – Adam Wójcik, polski siatkarz
9 czerwca – Szczepan Sadurski, polski satyryk i rysownik
11 czerwca – Beata Pawlikowska, polska pisarka, fotografka i przewodniczka po Ameryce Południowej
21 czerwca – Larry Wachowski, amerykański reżyser i scenarzysta
27 czerwca – Grzegorz Janik, polski polityk
28 czerwca – Maciej Szczęsny, polski piłkarz
29 czerwca – Zeebee, austriacka piosenkarka i kompozytorka
6 lipca
- Marian Widz, polski polityk
- Anna Zalewska, polska polityk
23 lipca – Slash – gitarzysta solowy Guns N' Roses
27 lipca – José Luis Chilavert, kontrowersyjny paragwajski bramkarz
29 lipca – Paweł Wilczak, polski aktor
31 lipca – Joanne Kathleen Rowling, angielska pisarka
6 sierpnia – Jacek Poniedziałek, polski aktor
21 sierpnia – Janusz Chwierut, polski polityk
28 sierpnia
- Andrzej Buła, polski polityk
- Shania Twain, amerykańska piosenkarka
31 sierpnia – Jaime Gomez, amerykański aktor
7 września – Joanna Trzepiecińska, polska aktorka
14 września – Dmitrij Miedwiediew, rosyjski polityk, prawnik, działacz państwowy
19 października – Piotr Misztal, polski polityk
22 października – Piotr Wiwczarek, gitarzysta i wokalista grupy Vader
30 października – Gavin Rossdale, brytyjski gitarzysta zespołów: Bush i Institute
1 listopada – Grzegorz Tobiszowski, polski polityk
2 listopada – Shah Rukh Khan, indyjski aktor
5 listopada – Grzegorz Emanuel, polski aktor
8 listopada – Mike Matarazzo, amerykański kulturysta
9 listopada – Małgorzata Krzysica, polska aktorka teatralna i filmowa
13 listopada – Robert Moskwa, polski aktor
21 listopada – Björk, islandzka piosenkarka
30 listopada
- Marek Cebula, polski polityk
- Ben Stiller, amerykański aktor
1 grudnia – Zbigniew Dolata, polski polityk
6 grudnia – Lidia Jazgar, polska piosenkarka, dziennikarka radiowa
14 grudnia – Ted Raimi, amerykański aktor

[edytuj] Zmarli

4 stycznia – Thomas Stearns Eliot, poeta, dramaturg i eseista angielski amerykańskiego pochodzenia (ur. 1888)
24 stycznia – Winston Churchill, polityk, premier brytyjski (ur. 1874)
15 lutego
- Rafał Malczewski, polski malarz, publicysta i taternik (ur. 1892)
- Nat King Cole, amerykański aktor (ur. 1919)
17 lutego – Tadeusz Lehr-Spławiński, polski językoznawca (ur. 1891)
23 lutego – Stan Laurel, amerykański aktor i komik (ur. 1890)
16 kwietnia – Wilhelm Banse, niemiecki polityk (ur. 1911)
19 maja – Maria Dąbrowska, polska pisarka (ur. 1889)
5 lipca – Ñāṇavīra Thera, właśc. Harold Edward Musson, brytyjski mnich buddyjski (ur. 1920)
14 lipca – Adlai Ewing Stevenson II, amerykański polityk i dyplomata (ur. 1900)
23 lipca – Wacław Szczeblewski, polski malarz, pedagog (ur. 1888)
25 sierpnia – Jerzy Golcz, polski inżynier elektryk, taternik i alpinista (ur. 1904)
27 sierpnia – Le Corbusier, architekt francuski (ur. 1887)
2 września – Johannes Bobrowski, niemiecki pisarz (ur. 1917)
5 września – Bohdan Pniewski, polski architekt (ur. 1897)
8 września – Dorothy Dandridge, amerykańska aktorka (ur. 1922)
2 października – Oskar Lange, polski ekonomista (ur. 1904)
2 listopada – Franciszek Olejniczak, polski ksiądz i społecznik (ur. 1887)
6 listopada – Clarence Williams, amerykański muzyk jazzowy, pianista, kompozytor, wokalista (ur. 1898)
14 listopada – Otto Ernst Schweizer, niemiecki urbanista i architekt modernizmu (ur. 1890)
21 listopada – Stanisław Strugarek, polski redaktor radiowy (ur. 1911)
10 grudnia – Michał Grażyński, polski działacz wojskowy, społeczny i polityczny, w latach 1926-1939 wojewoda śląski (ur. 1890)
16 grudnia
- William Somerset Maugham, pisarz i dramaturg angielski (ur. 1874)
- Tito Schipa, włoski tenor (ur. 1888)
- Salote Tupou III, królowa Tonga (ur. 1900)