19 Dywizja Piechoty (II RP)
| 19 Dywizja Piechoty | |
| Historia | |
| Państwo | |
| Sformowanie | 1921 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Dowódcy | |
| Ostatni | gen. bryg. Józef Kwaciszewski |
| Działania zbrojne | |
| kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Wilno |
| Podporządkowanie | Armia Prusy |
| Rodzaj wojsk | piechota |
19 Dywizja Piechoty (19 DP) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.
W okresie II RP Dowództwo 19 DP i jej oddziały stacjonowały m.in. w Wilnie.
Spis treści |
[edytuj] Formowanie
W związku z reorganizacją Wojska Polskiego, w 1921 likwidowane Wojsko Litwy Środkowej wydzieliło z siebie dwie dywizje : 19. i 29 DP. W skład 19 DP weszły: 85 (wileński) pp, 86 (miński) pp z 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej oraz 77 (kowieński) pp z 2 Dywizji Litewsko-Białoruskiej.
[edytuj] Działania zbrojne w kampanii 1939
19 Dywizja Piechoty pod dowództwem generała Józefa Kwaciszewskiego wchodziła w skład północnego zgrupowania Armii "Prusy" generała Stefana Dęba-Biernackiego.
5 września osłaniała Piotrków Trybunalski przed wojskami niemieckiej 10 Armii. Jej 86 Pułk Piechoty odparł tego dnia pierwsze ataki niemieckiej 1 DPanc., lecz pod wieczór pod dalszym naporem musiał wycofać się z Piotrkowa. 6 września dowódca dywizji wpadł w zasadzkę i dostał się do niewoli. Pod wieczór 7 września oddziały dywizji - podobnie jak 13 DP i 29 DP - rozproszyły się. Większość batalionów piechoty cofało się ku przeprawom na Wiśle, natomiast dowództwa pułków próbowały skupić wokół siebie rozproszone pododdziały koncentrując je w lesie brudzewickim.
Większość batalionów - kierowanych przez płka dypl. Pełczyńskiego - przeprawiło się przez Wisłę, na Lubelszczyźnę, gdzie już od 8 września rozpoczęła się reorganizacja dywizji. Składała się ona z odbudowanych 77 pp, 86 pp, spieszonych artylerzystów i saperów. Z rozkazu generała Dęba-Biernackiego - do czasu zdobycia dział - związek taktyczny miał nosić miano brygady. 18 września dowództwo 19 Brygady objął płk dypl. Jan Korkozowicz, stała się ona częścią dywizji generała Wołkowickiego. 19 Brygada wzięła udział w bitwie pod Tomaszowem Lubelskim i skapitulowała 27 IX.
Rozproszone pułki walczyły na niemieckich tyłach. 77 pp (dwa baony z bronią ciężką) przeszedł przez Wisłę poddając się 2 października wraz z grupą generała Zieleniewskiego. Batalion zbiorczy 85 pp również przeprawił się przez Wisłę i zmierzał do Warszawy, jednak został rozbity 20 września pod Falenicą. Najliczniejsze zgrupowanie powstało na bazie 86 pp oraz 19 pal (ale na jego czele stał dowódca 85 pp ppłk dypl. Jan Kruk-Śmigla). Zostało ono rozproszone w drugiej połowie września na zachód od Wisły.
Ośrodek Zapasowy dywizji stacjonował w Lidzie. 17 września, na wieść o agresji sowieckiej zdemobilizowano w Lidzie liczący 4,5 tys. ludzi pułk ppłk. Zygmunta Blumskiego z OZ 19 DP. Z części żołnierzy utworzono 150 osobową "kompanię szturmową", która po zapadnięciu zmroku wyruszyła w kierunku Wilna. Następnie zmieniono kierunek marszu na Grodno. Kompania wzięła udział w obronie tego miasta, a następnie w działaniach nad granicą litewską.
[edytuj] Ordre de Bataille i obsada personalna w kampanii wrześniowej
Planowane Ordre de Bataille i obsada personalna 19 DP w kampanii wrześniowej. W nawiasach podano nazwy jednostek mobilizujących oraz stanowiska służbowe oficerów dywizji zajmowane przed mobilizacją.
- Kwatera Główna 19 DP
- 77 Pułk Piechoty - ppłk dypl. August Nowosielski
- 85 Pułk Strzelców Wileńskich- ppłk dypl. Jan Kruk-Śmigla
- 86 Pułk Piechoty - ppłk Walenty Peszek
- 19 Pułk Artylerii Lekkiej – ppłk Leon Pilch
- 19 Dywizjon Artylerii Ciężkiej Typu "B" z plutonem taborów nr 19
- 19 Batalion Saperów
- Bateria Artylerii Przeciwlotniczej Motorowa Typu "A" Nr 19
- Kompania Telefoniczna 19 DP (Kompania Łączności 19 DP w Mołodecznie)
- Pluton Łączności Kwatery Głównej 19 DP (jw, z istniejącą w czasie pokoju stacją Hughes’a)
- Pluton Radio 19 DP (jw)
- Drużyna Parkowa Łączności 19 DP (jw)
- 2 Gołębnik Pocztowy (Mołodeczno) Samodzielnej Drużyny Gołębi Pocztowych Nr 15 w Wilnie
- Szwadron Kawalerii Dywizyjnej Nr 19
- dowódca szwadronu – mjr Mieczysław Gawryłkiewicz
- dowódca plutonu - ppor. Witold Pilecki
- Kompania Kolarzy Nr 32 (77 pp)
- Kompania Przeciwpancerna Nr 19
- Samodzielna Kompania Karabinów Maszynowych i Broni Towarzyszącej Nr 32
- Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 19 (Pluton Żandarmerii Lida)
- służby
[edytuj] Obsada personalna dowództwa dywizji w latach 1919-1939
- gen. bryg. Michał Tokarzewski-Karaszewicz 1924-1926
- gen. bryg. Tadeusz Kasprzycki do VII 1931
- gen. bryg. Józef Kwaciszewski 1936-1939
- płk dypl. Bolesław Krzyżanowski
- płk dypl. Tadeusz Pełczyński I-IX 1939
II dowódcy piechoty dywizyjnej:
- płk art. Leopold Cehak od III 1932
- mjr SG Aleksander Myszkowski (1922)
- kpt. SG Władysław Chmura od I 1923 [1]
- ppłk SG Mikołaj Freund-Krasicki (VI 1925 - X 1926)
- ppłk dypl. Tadeusz Rudnicki do IX 1939
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 2 z 06.01.1923 r.
[edytuj] Bibliografia
- "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992
- Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975.
|
|||||||||||||||||||||||