24 Pułk Ułanów

24 Pułk Ułanów
Historia
Państwo	II Rzeczpospolita
Sformowanie	1920
Rozformowanie	1939 ; 1947
Tradycje
Święto	21 września
Rodowód	214 Pułku Ułanów
Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały	24 batalion ułanów 10 BKPanc
Dowódcy
Pierwszy	płk Tadeusz Żółkiewski
Ostatni	mjr dypl. Tadeusz Wysocki
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja	Kraśnik
Podporządkowanie	10 Brygada Kawalerii
Rodzaj wojsk	kawaleria
Rodzaj sił zbrojnych	Wojska lądowe

Stanisław Żółkiewski, patron 24 Pułku Ułanów

24 Pułk Ułanów im. Hetmana Wielkiego Koronnego Stanisława Żółkiewskiego (24 p.uł.) – oddział kawalerii Wojska Polskiego II RP i broni pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Pułk stacjonował w garnizonie Kraśnik. Święto pułkowe obchodził 6 lipca, w rocznicę powstania 214 Pułku Ułanów Armii Ochotniczej.

Formowanie

24 Pułk Ułanów im. Hetmana Żółkiewskiego powstał z 214 Pułku Ułanów Armii Ochotniczej, powołanym do życia w czerwcu 1920 rozkazem Głównego Inspektoratu Armii Ochotniczej. Formował się we Lwowie i w Stanisławowie, a następnie w Lesznie k. Warszawy.

Działania wojenne

Walki pułku

Szlak bojowy w składzie 1 DPanc

 

Jako 214 Pułk Ułanów brał udział w walkach 1920 na Zamojszczyźnie, na Wołyniu i w środkowe] Litwie.

27 listopada 1938 24 p.uł. stoczył walkę z wojskiem czechosłowackim pod miejscowością Ździar. W potyczce zginął mjr Stefan Rago.

Kampanię wrześniową pułk odbył w ramach 10 Brygady Kawalerii. Pierwszą walkę stoczył 1 września pod Jordanowem i Wysoką. Walczył pod: Kasiną Wielką – 2 września, Leszczyną – 5 września, od 8 września pod Łańcutem, Rzeszowem, Radymnem, Dobrosinem, pod Grzybowicami – 15 września. Granicę węgierską pułk przekroczył 19 września 1939.

Pułk został odtworzony we Francji a następnie w Anglii. W 1943 pułk przekształcono w pancerny.

Wojnę 24 Pułk Ułanów zakończył przebywszy całą kampanię na zachodzie w składzie 10 Brygady Kawalerii Pancernej 1 Dywizji Pancernej 5 maja 1945 na terytorium Niemiec.

Żołnierze pułku

Dowódcy:

• płk Tadeusz Żółkiewski (1920)
• mjr Jan Kanty Olszewski (1921)
• ppłk Rudolf Lang (1921-1929)
• płk Kazimierz Halicki (1929-1932)
• płk dypl. Kazimierz Dworak (1932-1940)
• ppłk Jerzy Deskur (1940-1942)
• ppłk Bogumił Szumski (1942-1943)
• mjr Jan Kański (1943-1944 – poległ)
• ppłk Romuald Dowbor (1944-1947)
• mjr dypl. Tadeusz Wysocki (1947)

Oficerowie:

• mjr Stefan Rago

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920

st. wchm. Stanisław Damm ppor. Wacław Gebothner plut. Stanisław Grabiński plut. Stanisław Hubsch kpr. Jerzy Kossakowski por. Andrzej Kładko st. uł. Dominik Łempicki

ppor. Roman Majewski uł. Kazimierz Piontek ppor. Mieczysław Prosałowski ks. kapelan Mieczysław Tarnawski por. Stefan Zabarowski por. Karol Zdziechowski płk Tadeusz Żółkiewski

Symbole pułkowe

Sztandar pułku

 

Sztandar

Sztandar 24 Pułku Ułanów został ufundowany przez byłych żołnierzy 214 Pułku Ułanów Armii Ochotniczej, a wręczony 30 kwietnia 1923 w Warszawie przez Marszałka Józefa Piłsudskiego.

Na jednej stronie sztandaru widnieje znak "214 PU A.O.", napis "Honor i Ojczyzna", zaś na drugiej cyfra Pułku – "24" i Orzeł Biały.

Po kampanii 1939 sztandar został przewieziony do Francji; skąd przeszedł z pułkiem do Wielkiej Brytanii i towarzyszył mu w kampanii 1944/1945 roku.

11 listopada 1966 w Londynie odznaczony za czyny bojowe Srebrnym Orderem Virtuti Militari nr 1329 przez gen. broni Władysława Andersa.

Odznaka

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 2, poz. 11 z 14 stycznia 1928 roku. Posiada kształt zbliżony do Krzyża Walecznych o ramionach emaliowanych w kolorze białym z żółtym paskiem pośrodku. Na środek krzyża nałożony srebrny orzeł wz. 1927, między ramionami promienie słońca. Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze lub w tombaku srebrzonym, łączona trzema nitami, emaliowana, na rewersie odznaki honorowej adnotacja "honoris causa" . Wymiary: 45x45 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa.

Barwy

Proporczyk biały z wąskim żółtym paskiem pośrodku

Otok biały

Spodnie długie ciemnogranatowe, lampasy białe, wypustka biała

Żurawiejka

Piją wina pełne dzbanki,

kochają ich Lublinianki.

Lance do boju...

Gubi lance, gówno warty,

to jest pułk dwudziesty czwarty

Lance do boju...

Bibliografia

• Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1. 
• "Księga jazdy polskiej": pod protektoratem marsz. Edwarda Śmigłego–Rydza. Warszawa 1936. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1993
• Witold Biegański: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie : formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1967. 
• Tadeusz Antoni Wysocki: 1 Polska Dywizja Pancerna 1939-1947 : geneza i dzieje. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08219-7. 
• Bohdan Królikowski: Kres ułańskiej epopei : szkice do dziejów kawalerii rozpoznawczej i pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1947. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2007. ISBN 83-7306-332-3. 
• Jan Partyka, Odznaki i oznaki PSZ na Zachodzie 1939-1946. Wojska Lądowe. Rzeszów 1997.
• Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5. 
• 24 PU Serwis poświęcony 24 Pułkowi Ułanów
• 10 BKPanc Strona 10 Brygady Kawalerii Pancernej, która przejęła tradycję 24 Pułku Ułanów