2 Dywizja Piechoty Legionów
| 2 Dywizja Piechoty | |
| Historia | |
| Państwo |  II Rzeczpospolita |
| Sformowanie | 21 lutego 1919 |
| Rozformowanie | 29 września 1939 |
| Nazwa wyróżniająca | Legionów |
| Patron | Marsz. Józef Piłsudski |
| Tradycje | |
| Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały | 2 Brygada Zmechanizowana |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | gen. ppor. Bolesław Roja |
| Ostatni | płk dypl. Antoni Staich |
| Działania zbrojne | |
| kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Podporządkowanie | w wojnie obronnej 1939 w składzie Armii Łódź |
| Rodzaj wojsk | Piechota |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska Lądowe |
2 Dywizja Piechoty Legionów[a] (2 DP Leg.) - wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.
Spis treści |
[edytuj] 2 Dywizja Piechoty Legionów w latach 1919-1939
Dywizja sformowana została 21 lutego 1919 w Jabłonnie - Zegrzu. Początkowo występowała w składzie trzech pułków. Po zmianie koncepcji organizacyjnej całości piechoty Wojska Polskiego uzupełniono ją czwartym pułkiem[potrzebne źródło].
- Dowództwo 2 Dywizji Piechoty Legionów
- II Brygada Piechoty Legionów
- IV Brygada Piechoty Legionów
- II Brygada Artylerii Legionów
W okresie II RP dowództwo 2 DP Leg. i jej pododdziały stacjonowały w Sandomierzu, Jarosławiu i Kielcach.
[edytuj] Obsada personalna Dowództwa 2 DP Leg.
Dowódcy dywizji:
- gen. ppor. Bolesław Roja (II - VIII 1919)
- gen. Henryk Minkiewicz (VIII 1919 - VIII 1920)
- płk Michał Żymierski (VIII 1920 - 1921)
- gen. bryg. Aleksander Narbut-Łuczyński (1921 - 20 V 1930)
- gen. bryg. Juliusz Zulauf (20 V 1930 - IV 1938)
- płk dypl. Edward Dojan-Surówka (IV 1938 - IX 1939)
- płk dypl. Antoni Wiktor Staich (od 8 IX 1939)
Dowódcy Piechoty Dywizyjnej:
- płk piech. Mieczysław Smorawiński (IX 1921 - III 1927)
- płk piech. Brunon Olbrycht (IV 1927 - 1930)
- płk dypl. Stanisław Borowiec (VI 1930 - 1934)
- płk dypl. Stefan Rowecki (VII 1938 - VI 1939)
- płk dypl. Antoni Wiktor Staich (do 8 IX 1939)
[edytuj] 2 DP Leg. w wojnie obronnej 1939 r.
W pierwszych dniach wojny 2 Dywizja Piechoty Legionów pod dowództwem płk. dypl. Edwarda Dojana-Surówki znajdowała się w odwodzie Armii "Łódź" gen. Juliusza Rómmla.
1 września wyładowała się w rejonie Łaska i skoncentrowała oddziały pod Zelowem. 2 września 2 Pułk Piechoty Legionów został skierowany do Bełchatowa. Był on pierwszą jednostką dywizji, która weszła do walki. Pułk walczył od 2 września przez trzy dni - razem z 7 batalionem ckm, batalionem marszowym 146 pp i oddziałem zwiadu z 2 DPLeg. - w walkach obronnych pod Borową Górą z niemiecką 4 DPanc. Pozostała część dywizji stała ciągle w odwodzie.
Od 4 września 4 pp Leg. bronił głównej pozycji obronnej pod Strońskiem nad Wartą i Zapolicami na skrzydle 10 DP, a 3 pp Leg. walczył pod lasem Murzynek i miejscowością Wygiełzów.
5 września dywizja kontratakowała niemiecką 17 DP, próbując odeprzeć ją za Wartę. 2 pp Leg., broniący Borowej Góry, pod wieczór wycofał się, a wkrótce cała dywizja dostała rozkaz odwrotu.
W walkach odwrotowych większa część oddziałów dywizji stoczyła 7 września ciężki bój pod Konstantynowem. Podczas przejścia przez Łódź, płk. Bronisław Laliczyński ze swoim 4 pp Leg. uratował z okrążenia 30 pp, który został odcięty przez Niemców w lasach w rejonie Łagiewnik.
8 września dywizja walczyła na południe od Głowna na pozycji nad rzeką Mrogą, gdzie nastąpiło ponowne połączenie dywizji z 2 pp Leg. W nocy z 8 na 9 września po ataku dywersantów niemieckich na sztab dywizji, dowódca 2 DPLeg. płk dypl. Edward Dojan-Surówka doznał załamania nerwowego. Wraz z szefem sztabu dywizji ppłk dypl. Pęczkowskim i mjr. Prokopem wsiadł do samochodu i odjechał. 9 września dowództwo dywizji objął płk dypl. Antoni Staich. Wycofująca się dywizja dostała rozkaz do obrony nad Rawką.
10 września na rozkaz nowego dowódcy Armii "Łódź", gen. Wiktora Thommée, 2 DPLeg. wraz z 28 DP i 30 DP miała przebijać się w kierunku na Warszawę. Po początkowych sukcesach w ciężkich walkach o Brwinów, Mszczonów i Błonie, a następnie Ołtarzew i Ożarów , dywizje zostały powstrzymane przez siły niemieckich XI i XVI Korpusów Pancernych. Walki 2 DPLeg. pod Ołtarzewem-Ożarowem, a szczególnie 2 pp Leg., opóźnił przemarsz sił niemieckich, które zdążały spod Warszawy w kierunku działań nad Bzurą. Niemcy pozostawili pod Warszawą tylko część swoich sił, co zmniejszyło ich aktywność w obleganiu stolicy.
W rezultacie 13 września zmieniono kierunek odwrotu na Modlin. Resztki dywizji jeszcze tego samego dnia w składzie zgrupowania gen. W. Thommée dotarły do Modlina, gdzie od 14 września broniły twierdzy na odcinku obronnym wokół Zakroczymia do jej kapitulacji 29 września. Wielu żołnierzy dywizji zostało zamordowanych przez Niemców już po ogłoszeniu rozejmu w dniu 28 września.
[edytuj] Organizacja wojenna i obsada personalna dywizji podczas kampanii 1939
Dowództwo 2 Dywizji Piechoty Legionów
- dowódca - płk dypl. Edward Dojan-Surówka (do 8 IX 1939)
- dowódca piechoty dywizyjnej – płk dypl. Antoni Wiktor Staich (od 8 IX 1939 dowódca dywizji)
- dowódca artylerii dywizji – płk dypl. Henryk Romiszowski
- dowódca saperów – mjr Franciszek Kostek
- dowódca kawalerii dywizyjnej - mjr Stanisław Nakoniecznikoff-Klukowski
- szef sztabu
- ppłk dypl. Mieczysław Pęczkowski (do 8 IX 1939)
- oficer operacyjny - kpt. dypl. Zygmunt Szydłowski (od 8 IX 1939 szef sztabu dywizji)
- dowódca łączności – mjr Stefan Prokop
- kwatermistrz – kpt. dypl. Jan Ferdynand Ender
- szef sanitarny - mjr lek. Józef Wiloch
- 2 Pułk Piechoty Legionów – płk Ludwik Czyżewski
- 3 Pułk Piechoty Legionów – ppłk dypl. Jan Zygmunt Emil Berek
- 4 Pułk Piechoty Legionów – ppłk Bronisław Laliczyński
- 2 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów – ppłk Mieczysław Dunin-Horkawicz
- 2 Dywizjon Artylerii Ciężkiej – mjr Tadeusz Stanisław Jełowicki
- 2 Batalion Saperów – mjr Franciszek Kostek
- 2 Bateria Motorowa Artylerii Przeciwlotniczej – por. Alfred Adam Słociński
- Kompania Telefoniczna 2 DP Leg. – por. Walerian Sadowski
- Pluton Radio 2 DP Leg.
- Pluton Łączności KG 2 DP Leg.
- Drużyna Parkowa Łączności 2 DP Leg.
- Szwadron Kawalerii Dywizyjnej Nr 2 – mjr Stanisław Nakoniecznikoff-Klukowski
- Samodzielna Kompania Karabinów Maszynowych i Broni Towarzyszącej Nr 101 – ppor. rez. Jan Stefan Gruszka
- Kompania Kolarzy Nr 101 – ppor. Wacław Jan Bejczek
- Kompania Sztabowa – kpt. Kazimierz Korzeniowski
- Pluton Taborowy Nr 2
- Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 2
- Park Intendentury Nr 11
[edytuj] Odtworzenie dywizji w ramach Armii Krajowej
W wyniku akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych powstała w 1944 r. 2. Dywizja Piechoty Legionów AK "Pogoń" pod dowództwem ppłk. Antoniego Żółkiewskiego ps. "Lin" (Okręg Radom-Kielce AK).
Uwagi
- ↑ Potocznie, od miejsca stacjonowania dowództwa, nazywana dywizją "kielecką".
[edytuj] Bibliografia
- Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975.
- Lech Wyszczelski: Wojsko Polskie w latach 1918-1921. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2006. ISBN 83-89729-56-3.
- Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
- "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
- "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992
|
|||||||||||||||||||||||
