2 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów

2 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów
Odznaka pamiątkowa
Historia
Państwo	Polska
Sformowanie	12 czerwca 1919
Rozformowanie	29 września 1939
Nazwa wyróżniająca	Legionów
Tradycje
Święto	12 czerwca
Nadanie sztandaru	29 maja 1938
Dowódcy
Pierwszy	ppłk Jan Maciej Bold
Ostatni	ppłk Mieczysław Dunin-Horkawicz
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja	Kielce
Podporządkowanie	10 Grupa Artylerii, 2 Dywizja Piechoty Legionów
Rodzaj wojsk	artyleria
Rodzaj sił zbrojnych	Wojska lądowe

Pułk walczył w składzie 2 DPLeg.

Armata 75 mm wz. 1897

Haubica wz. 1914/1919 kal. 100 mm

2 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów (2 pal Leg.) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP.

Historia pułku sięga 11 listopada 1918, kiedy kpt. Jan Maciej Bold z ochotnikami opanował Cytadelę w Warszawie. W oparciu o zdobyte konie i sprzęt artyleryjski przystąpił do organizacji 7 Pułku Artylerii Polowej. W końcu grudnia 1918, w Zegrzu, pułkownik Czesław Piotr Bzowski rozpoczął organizację 10 Pułku Artylerii Polowej. W maju 1919 oba pułki zostają połączone w 1 Pułk Artylerii Polowej Legionów. 12 czerwca 1919 oddział przemianowany został na 2 Pułk Artylerii Polowej Legionów. Jednostka wchodziła w skład II Brygady Artylerii Legionów.

Do 1939 pułk stacjonował w garnizonie Kielce na terenie Okręgu Korpusu Nr X. Był organiczną jednostką artylerii 2 Dywizji Piechoty Legionów. Pod względem wyszkolenia fachowego podporządkowany został dowódcy 10 Grupy Artylerii. 1 stycznia 1932 oddział przemianowany został na 2 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów.

Walki pułku w kampanii wrześniowej 1939

30 sierpnia 1939 pułk wyjechał z garnizonu koleją do Pabianic. Tam jego dywizjony przydzielono do pułków piechoty w 2 DP Leg.

1 września 1939 o godz. 5.30 por. Tadeusz Rojek, adiutant pułku, odczytał rozkaz Naczelnego Wodza zarządzający stan wojenny. Kontakt z nieprzyjacielem II/2 pal nastąpił 2 września pod Zapolicami. Siły polskie wobec naporu wroga, silnie wspieranego przez artylerię i lotnictwo poniosły dotkliwe straty. Dowódcy z trudem opanowywali sytuację. Oddziały skierowano w rejon Brzezin, gdzie przewidziano organizację obrony na kolejnej rubieży. 29 września 1939 pułk przestał istnieć.

Żołnierze pułku

Dowódcy:

• płk Czesław Piotr Bzowski (12 VI 1919 – VIII 1920)
• płk Jan Maciej Bold (VIII 1920 – V 1927)
• ppłk dr Stanisław Mańkowski (od V 1927)
• ppłk Jan Witold Bigo (1932)
• ppłk dypl. Henryk Romiszowski (1938)
• ppłk Mieczysław Dunin-Horkawicz (1939)

Oficerowie:

• Stanisław Gieysztor
• mjr Leon Bukojemski

Obsada pułku we wrześniu 1939

• dowódca - ppłk Mieczysław Dunin - Horkawicz
• I dywizjon (12 armat 75 mm) - mjr Roman Kalmiński
  • 1 bateria - kpt. Sławomir Stecki
  • 2 bateria - kpt. Kazimierz Józefowicz
  • 3 bateria - kpt. Adam Paulo
• II dywizjon (12 armat 75 mm) - kpt Leon Syski
  • 4 bateria - por. Jan Sieroń
  • 5 bateria - ppor. Jan Strusiński
  • 6 bateria - por. Marceli Sobczyński
• III dywizjon (12 haubic 100 mm) - mjr Zygmunt Bodek - Mirski
  • 7 bateria - por. Stanisław Kurpiel
  • 8 bateria - kpt Zygmunt Komorowski
  • 9 bateria - kpt Jan Michalak

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920

mjr Jan Bokszczanin płk Jan Maciej Bold kan. Lucjan Drożdżyński ppor. Ludwik Jachimczyk mjr Feliks Kamiński kpt. Aleksander Kędzior ogn. Kazimierz Kiełczykowski ogn. Kazimierz Kocot kan. Józef Lothole kpr. Stanisław Małolepszy

bomb. Władysław Miszkiewicz kpr. Józef Pajewski ppor. Stanisław Ratajski por. Edward Stencel ppor. Zdzisław Straszewicz kpt. Witold Sztark plut. Klemens Tomczyk kpr. Stefan Tomaszewski kpt. Jerzy Zawisza por. Wacław Zielonka

Symbole pułku

Sztandar

5 października 1937 Prezydent RP zatwierdził wzór sztandaru 2 pal Leg.. 29 maja 1938 na Błoniach Krakowskich oddział otrzymał sztandar ufundowany społeczeństwo Kielc.

18 września 1939 sztandar zakopany został w lesie koło Celestynowa. Obecnie sztandar przechowywany jest w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Płomienie do trąbki sygnałowej

8 lipca 1923 Komitet Obywatelski Ziemi Kieleckiej wręczył dowódcy pułku cztery płomienie do fanfar ufundowane przez mieszkańców Kielc oraz społeczeństwo powiatów: kieleckiego, jędrzejowskiego, włoszczowskiego i opatowskiego.

Odznaka pamiątkowa

18 maja 1929 Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór odznaki pamiątkowej 2 pal Leg. i jej regulamin. Odznaka ma kształt krzyża maltańskiego o wydłużonych pionowych ramionach, emaliowanych w kolorze białym. Na ramionach krzyża wpisano cyfrę i inicjały 2 PAP LEG. Na środek krzyża nałożony orzeł państwowy wz. 1927. Dwuczęściowa, wykonana w tombaku srebrzonym. Wymiary: 43x35 mm. Wykonanie: Stanisław Lipczyński - Warszawa

26 października 1937 Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór nowej odznaki pamiątkowej 2 pal Leg.. Odznaka ma kształt krzyża maltańskiego z pionowymi wydłużonymi ramionami. Ramiona krzyża pokryte są białą emalią. Na środek krzyża nałożona miniatura odznaki II Brygady Legionów Polskich. Na ramionach wpisano numer i inicjały 2 PAL LEG. Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w alpace, emaliowana, łączona dwoma nitami. Wymiary: 43x35 mm. Wykonanie: Stanisław Lipczyński - Warszawa

Bibliografia

• Bolesław Barszczewski, Zarys historii wojennej 2-go Pułku Artylerii Polowej Legionów, Warszawa 1929
• Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1. 
• "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
• Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Warszawa: "Bellona", 1991. ISBN ISBN 83-11-07772-X. 
• 4 Piotr Zarzycki 2 Pułk Artylerii Lekkiej " Ajaxs" Pruszków,1999.ISBN 83-87103-92-6
• Galster Karol Lucjan : Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914 - 1939. Londyn 1975.
• Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.