3 Armia (RFSRR)

3 Armia RFSRR (3 Armia Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej) – jedna z armii radzieckich okresu wojny domowej w Rosji 1917-1921. Jej sztab i dowództwo mieściły się w Jekaterynburgu.

Sformowana w czerwcu 1918 z wojsk Frontu Wschodniego w rejonie Permu i Jekatierinburga. Pierwszym dowódcą 3 Armii był łotewski rewolucjonista Reinholds Bērziņš (Reinhold Berzin). Komisarzem wojskowym 3 Armii był Filip Gołoszczokin, jednocześnie komisarz wojskowy Uralskiej Obwodowej Rady Delegatów Robotniczych, Kozackich i Czerwonoarmijnych. Jednym z członków Rady Rewolucyjnej 3 Armii był niejaki Trifonow. Armia walczyła na Uralu.

27 czerwca 1918 tuż po północy (zaledwie 2 dni po powstaniu które zniweczyło próbę przeniesienia rodziny carskiej do Murmańska) dokonał on inspekcji domu Ipatijewa. Wkrótce wysłał telegram do Moskwy, zapewniając w nim Centralny Komitet Wykonawczy, że wszyscy członkowie rodziny żyją i mają się dobrze.

W styczniu 1920 zostasła przeformowana w 1 Rewolucyjną Armię Robotniczą. Odtworzona w czerwcu 1920, pod dowództwem W. Łazarewicza wchodziła w skład Frontu Zachodniego Tuchaczewskiego. Podczas ofensywy lipcowej 1920 3 Armia otrzymała rozkaz zajęcia 5 lipca Dokszyc, zaś 6 lipca odcięcia przeciwnika od linii odwrotu drogą żelazną w rejonie stacji Parafianowo. 9 lipca 1920 3 Armia otrzymała rozkaz skoncentrowania się do 11 lipca w rejonie Chołchło-Pierszaje-Raków. Poniosła duże straty w walkach nad Wkrą, pod Modlinem i na przedmościu warszawskim. Na skutek błędów polskiego dowództwa po bitwie nad Wisłą Armii udało sie wycofać większość sił na wschód. W bitwie nad Niemnem poniosła olbrzymie straty. Podczas odwrotu spod Lidy większość jej sił dostało się do niewoli lub uległo rozproszeniu. W grudniu 1920 została rozformowana.

Dowódcy

• Reinhold Berzin (do listopada 1918),
• M.M. Łaszewicz (do marca 1919),
• M.I. Alafuzo (do października 1919),
• Matijasewicz (do stycznia 1920),
• Władymir Łazariewicz (sierpień 1920).

Skład 4 lipca 1920

• 5 Dywizja Strzelców,
• 6 Dywizja Strzelców,
• 21 Dywizja Strzelców,
• 56 Dywizja Strzelców.

Skład 27 września 1920

• 2 Dywizja Strzelców
• 5 Dywizja Strzelców
• 6 Dywizja Strzelców
• 21 Dywizja Strzelców
• 56 Dywizja Strzelców

Literatura

• Shay McNeal, Ocalić cara Mikołaja II, Świat Książki, Warszawa 2004.
• J. Odziemkowski, Leksykon wojny polsko-rosyjskiej 1919-1920, wyd. RYTM, Warszawa 2004.