42 Pułk Piechoty (II RP)
| 42 Pułk Piechoty | |
| Historia | |
| Państwo |  II Rzeczpospolita |
| Sformowanie | 1918 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Patron | gen. Jan Henryk Dąbrowski |
| Tradycje | |
| Święto | 12 lipca |
| Rodowód | 1 Instrukcyjny Pułk Grenadierów–Woltyżerów |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | kpt. Witold Wartha |
| Ostatni | ppłk dypl. Lucjan Stanek |
| Działania zbrojne | |
| wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Białystok |
| Podporządkowanie | 18 Dywizja Piechoty |
| Rodzaj wojsk | piechota |
42 Pułk Piechoty im. gen. Jana Henryka Dąbrowskiego (42 pp) – oddział piechoty Armii Polskiej we Francji, Wojska Polskiego i Armii Krajowej.
Spis treści |
[edytuj] Formowanie
W grudniu 1918 w obozie Santa Maria Capua Vetterae niedaleko Neapolu rozpoczęto formowanie 3 Pułku Strzelców imienia ks. Józefa Poniatowskiego. Do pułku wcielono Polaków, jeńców z C. K. Armii. 4 marca 1919 oddział wyjechał z Włoch i udał się koleją do Francji. W Voulx I i III bataliony połączone zostały z trzema kompaniami instrukcyjnymi (nr 21, 22 i 23) złożonymi francuskich oficerów i podoficerów oraz z Polaków, jeńców z armii niemieckiej i ochotników z Ameryki. Z połączonych pododdziałów zorganizowany został 1 Instrukcyjny Pułk Grenadierów – Woltyżerów. Broń, sprzęt techniczny i tabory jednostka otrzymała od 225 Rezerwowego Pułku Piechoty. W maju tego roku oddział został przemianowany na 13 Pułk Strzelców Polskich i włączony go w skład armii generała Józefa Hallera. 20 maja pułk rozpoczął przegrupowanie do Polski. Trzy dni później pierwszy transport kolejowy ze sztabem pułku przejechał granicę polsko-niemiecką. Po przybyciu do kraju zmieniono nazwę oddziału na 13 Pułk Strzelców Pieszych. Dowództwo pułku i II batalion zostało rozlokowane we Włocławku, I batalion w Górnym Szpetalu i Lipnie, a III batalion w Kowalu. 1 września, po zjednoczeniu Armii Polskiej we Francji z Wojskiem Polskim oddział otrzymał nazwę – 150 Pułk Strzelców Kresowych. 28 października pułkowi nadano nazwę 42 Pułku Strzelców Kresowych. 29 stycznia 1920 jednostka została po raz ostatni przemianowana na 42 Pułk Piechoty.
[edytuj] Pułk w walce o granice
Pułk brał udział w przejmowaniu z rąk niemieckich Pomorza i zaślubinach Polski z morzem, które miały miejsce 9 lutego 1920. Chrzest bojowy żołnierze przeszli 19 marca 1920 na Podolu, a następnie w składzie 18 Dywizji Piechoty dowodzonej przez generała Franciszka Krajowskiego brali udział w wyprawie kijowskiej. W dniach 15-16 sierpnia 1920 pułk brał udział w zaciętych walkach pod Mławą podczas wojny z bolszewikami, a wcześniej gromił sowieckie wojska nad rzeką Wkrą. Szlak wojenny zakończył na rzeką Słucz w rejonie Kowla.
[edytuj] Okres międzywojenny
W okresie międzywojennym pułk stacjonował tymczasowo (do 1922) w Twierdzy Osowiec, a następnie w Białymstoku. Pułk zajmował koszary po 64 Kazańskim Pułku Piechoty w Białymstoku przy ulicy Traugutta[1]. Wchodził w skład 18 Dywizji Piechoty.
W pułku zorganizowano specjalną kompanię dla opóźnionych, która szkoliła rekrutów dla potrzeb całego DOK. Żołnierze ci wcześniej z różnych przyczyn opóźnili swoje stawiennictwo w macierzystej jednostce.
W 1930, w Parku Zwierzyniec w Białymstoku, odsłonięty został pomnik Żołnierzy 42 Pułku Piechoty.
W 1938 jednostka nadano imię patrona - gen. Jana Henryka Dąbrowskiego[2].
Święto pułku obchodzono 12 lipca, w rocznicę bitwy pod Krzemieniem, w 1920.
[edytuj] Walki w II wojnie światowej
Jednostka walczyła w II wojnie światowej z Niemcami w składzie Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Narew", a wielu żołnierzy 42 Pułku Piechoty brało udział w bitwie pod Kockiem. Pułk odrodził się w czasie akcji "Burza" jednak żołnierze pułku podzielili losy Polaków biorących udział w tej operacji i jednostka została zlikwidowana przez Sowietów.
[edytuj] Żołnierze pułku
- kpt. Witold Wartha (XII 1918 - III 1919)
- mjr Jan Feret (III - IV 1919)
- płk Lucjan Lemiable (24 IV - 15 X 1919)
- płk Bolesław Szyszkowski (15 X 1919 - 14 III 1920)
- płk Karol Szemiot (14 III - 22 VI 1920)
- kpt. Władysław Zagórski (22 VI - 24 VII 1920)
- kpt. Jan Jasiński (24 VII - 2 VIII 1920)
- kpt. Władysław Krynicki (2 - 20 VIII 1920)
- ppłk Jan Tabaczyński (20 VIII - 18 IX 1920)
- ppłk Władysław Wejhert (od 18 IX 1920)
- płk SG Henryk Pomazański (od IX 1922)
- płk piech. Bolesław Antoni Fijałkowski (15 X 1923 - V 1926)
- płk SG Stefan Iwanowski (1926-1928)
- ppłk piech. Stefan Błocki (1928-1932)
- ppłk piech. Kazimierz Bogaczewicz (1932-1935)
- ppłk Antoni Engel (1935-1937)
- ppłk Wacław Malinowski (1937-1939)
Zastępcy dowódcy pułku:
- ppłk piech. Józef Kustroń (1923)
- ppłk piech. inż. January Grzędziński (1928)
- ppłk piech. Michał Głowacki (1932)
- ppłk piech. Kazimierz Bąbiński (1935-1938)
Obsada personalna 42 pp we wrześniu 1939 roku
- dowódca pułku – ppłk Wacław Malinowski
- kompania zwiadu – ppor. Feliks Kępa
- kompania przeciwpancerna – por. Wacław Kopczyński
- pluton artylerii piechoty – kpt. Bolesław Uchman
- pluton pionierów – kpt. Albin Gulewicz
- pluton przeciwgazowy – ?
- I batalion piechoty – mjr Tadeusz Jan Riedl, od 10.09 – kpt. Zygmunt Perlitz
- 1 kompania piechoty – ppor. Edward Tomaszewski
- 2 kompania piechoty – por. Franciszek Majewski
- 3 kompania piechoty – ppor. Stanisław Naleziński
- 1 kompania ckm – kpt. Aleksander Antoni Elektorowicz
- II batalion piechoty – mjr Stefan Drewnowski
- 4 kompania piechoty – por. Pokorny (?)
- 5 kompania piechoty – ppor. Edward Uchański
- 6 kompania piechoty– por. Bolesław Zielenkiewicz
- 2 kompania ckm – ppor. Eugeniusz Specht
- III batalion piechoty – mjr Feliks Chmielewski
- 7 kompania piechoty – kpt. Roman Zniszczyński
- 8 kompania piechoty – kpt. Zygmunt Perlitz
- 9 kompania piechoty – por. rez. Władysław Kwiatyński
- 3 kompania ckm – por. Franciszek Antoni Skowronek
Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920
|
|
|
[edytuj] Symbole pułkowe
Sztandar
21 sierpnia 1921, w Białymstoku, marszałek Józef Piłsudski wręczył dowódcy pułku Sztandar ufundowany przez społeczeństwo Białegostoku[3]
Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 26, poz. 326 z 17 września 1928 roku. Odznaka ma kształt pięcioramiennego krzyża, którego ramiona pokryte są białą emalią. Na środku krzyża na tarczy nałożona miniatura orła (grotu) chorągwi pułkowej z wpisanym na cokole numerem 42. Ramiona krzyża połączone są wieńcem laurowym, a pola między nimi wypełniają tarcze z emblematami i napisami: miniatura odznaki b. Armii Polskiej we Francji, herb Białegostoku, medalion z podobizną głowy kobiecej - symbolem Francji, tarcza z nazwami pól bitewnych STRUGA DUBIENKA MŁAWA 1920 i herb Królestwa Włoskiego. Oficerska - dwuczęściowa, wykonana w tombaku srebrzonym, emaliowana, łączona dwoma nitami[4].
Przypisy
- ↑ Adam Czesław Dobroński, Krzysztof Filipow: 42 pułk piechoty im. gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. Białystok: Muzeum Wojska w Białymstoku, 1996.
- ↑ Nazwa określające honorowe szefostwo gen. Jana Henryka Dąbrowskiego nadana została pułkowi w 1938 na podstawie Dziennika Rozkazów MSWojsk. z 1938 nr 12 poz. 134
- ↑ Uzupełnienia na lewym płacie sztandaru (emblematy i napisy) zatwierdzone zostały w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. z 1939, nr 2, poz. 20.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 82.
[edytuj] Bibliografia
- Józef Zołna, Zarys historii wojennej 42-go pułku piechoty, Warszawa 1929.
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
- "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
|
|||||||||||||||||||||||
