56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
| 56 Pułk Piechoty | |
 |
|
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | 1919 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Nazwa wyróżniająca | Wielkopolski |
| Tradycje | |
| Święto | 17 września; od 1937 roku 3 czerwca |
| Nadanie sztandaru | 1920 i 1929 |
| Rodowód | 2 Pułk Strzelców Wielkopolskich |
| Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały | batalion dowodzenia 17 BZ |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | ppor.Antoni Nieborak |
| Ostatni | płk Wojciech Jan Tyczyński |
| Działania zbrojne | |
| I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Krotoszyn |
| Podporządkowanie | 25 Dywizji Piechoty |
| Rodzaj wojsk | piechota |
56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej (56 pp) – oddział piechoty Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.
W okresie pokoju pułk stacjonował w garnizonie Krotoszyn, w "Koszarach imienia Generała Mariana Langiewicza"[1] i wchodził w skład 25 Dywizji Piechoty z Kalisza.
Spis treści |
[edytuj] Formowanie
Po podpisaniu przez Niemcy 16 lutego 1919 rozejmu w Trewirze, kończącego formalnie walki na froncie wielkopolskim, utworzono z oddziałów powstańczych grupy zachodniej 2 Pułk Strzelców Wielkopolskich pod dowództwem ppor. Antoniego Nieboraka. Dzień 16 marca 1919 należy przyjąć jako datę powstania 2 Pułk Strzelców Wielkopolskich. Pułk liczył 15 oficerów, 216 podoficerów i 2440 strzelców.
3 maja 1919 gen. piech. Józef Dowbor-Muśnicki rozkazem dziennym nr 119 zatwierdził dzień 8 maja (św. Stanisław) świętem pułkowym dla 2 Pułku Strzelców Wielkopolskich.
10 grudnia 1919 1 Dywizja Strzelców Wielkopolskich została przemianowana na 14 Dywizję Piechoty Wielkopolskiej, której podporządkowana została I Brygada Strzelców Wielkopolskich – XXVII Brygada Piechoty, pod dowództwem gen. ppor. Michała Milewskiego (sierpień 1919-wrzesień 1921). W skład tejże brygady został wcielony: 2 Pułk Strzelców Wielkopolskich przemianowany na 56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej.
[edytuj] Pułk w okresie pokoju
23.12.1920 r. 56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej załadowany został na transport kolejowy i skierowany do Wielkopolski. Nie wrócił jednak już do swych poprzednich miejsc stacjonowania. Po krótkim pobycie we Wrześni i Śremie przeniesiony został do Krotoszyna. Jak cała armia polska pułk przeszedł na stopę pokojową . Zorganizowany został wg francuskiego wzoru trójkowego (zlikwidowano czwarte kompanie i plutony). 56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej wraz z 29 Pułkiem Strzelców Kaniowskich (z Kalisza), 60 Pułkiem Piechoty Wielkopolskiej (z Ostrowa Wielkopolskiego) oraz 25 Pułkiem Artylerii Lekkiej 22 sierpnia 1921 r. utworzył 25 Dywizję Piechoty w Kaliszu, a jego stałym garnizonem był odtąd Krotoszyn. W 1930 r. krotoszyński oddział zaliczony został do grupy pułków II typu (wzmocnionych) z powodu stacjonowania w bezpośredniej bliskości granicy niemieckiej i w czasie pokoju liczył 68 oficerów i około 1900 szeregowców. W okresie międzywojennym 56 pp brał udział w wielu ważnych wówczas wydarzeniach. Od listopada 1922 r. do kwietnia 1923 r. uczestniczył w asystencji w Małopolsce Wschodniej. W okresie przewrotu majowego krotoszyniacy udali się do Warszawy aby walczyć po stronie rządowej. Złożony tylko z żołnierzy starszego rocznika (22 oficerów i 427 szeregowych) pułk wyruszył 13.05.1926 r. w kierunku Warszawy. Po wielu perturbacjach udało się dotrzeć do stolicy gdzie wraz z 68pp i 14 pap utworzono grupę gen. Michała Żymierskiego. O małym zaangażowaniu w walki świadczy, że straty 56pp w czasie przewrotu majowego były minimalne (1 oficer został ranny).
Na podstawie rozkazu wykonawczego MSWojsk. o wprowadzeniu organizacji na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930, pułk zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych)[2]. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny. W okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku "normalnego" (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy.
Również w czasie kryzysu czechosłowackiego zaangażowany był krotoszyński pułk piechoty. Poszczególne pułki 25 DP wystawiły po jednym batalionie złożonym z żołnierzy starszego rocznika oraz rezerwistów powołanych na ćwiczenia. Krotoszyńskim pododdziałem dowodził mjr Edmund Kabza. Dowództwo nad zbiorczym pułkiem 25 DP objął dowódca 56 pp płk Wojciech Jan Tyczyński. 28.09.1938 r. wyjechano na Zaolzie. Po wykonaniu zadania przed Bożym Narodzeniem wrócono do macierzystych koszar.
Wg etatów obowiązujących w 1939 r. pułk piechoty czynnej składał się z :
- trzech batalionów piechoty;
- kompanii przeciwpancernej;
- kompanii zwiadu;
- kompanii gospodarczej;
- plutonu przeciwgazowego;
- plutonu artylerii piechoty;
- plutonu łączności;
- plutonu pionierów.
Orkiestra pułkowa
Orkiestra 56 Pułku Piechoty zorganizowana została w Grodzisku Wielkopolskim pod komendą Ochli, na mocy rozkazu Dowództwa Głównego 24 marca 1919. Kolejnymi kapelmistrzami byli: por. kplm. Stefan Wastak (1921-1927), por. kplm. Władysław Sadowski (1927-1937) i ppor. kplm. Hipolit Wołoszanowski (1937-1939).
Obok orkiestry działał w Krotoszynie przy 56 pp również chór żołnierski, prowadzony przez kplm. Sadowskiego oraz teatr garnizonowy. Teatr powstał w styczniu 1936, a już 1 marca wystawił pierwszy spektakl – komedię Czar munduru. Prezesem zarządu teatru i chóru był mjr. dypl. Aleksander Ruchaj-Taczanowski, reżyserami por. Kantorowicz i Waleriana Łania.
[edytuj] Działania w wojnie obronnej 1939
Wojna polsko-niemiecka dla 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej pod dowództwem płk Wojciecha Tyczyńskiego rozpoczęła się 1 września 1939 r. wraz z przekroczeniem o godzinie 4.00 rano granicy państwowej przez 183 pułk landwehry na odcinku: Bestwin (Rayman) – Zduny (Pawlak) – Chachalnia (Łukowiak) – Sulmierzyce (Kubicki) – Uciechów (Cichoń). Próby przełamania dobrze zorganizowanej obrony i zdobycie Krotoszyna przez wojska niemieckie w pierwszym dniu wojny się nie powiodły. W wyniku ogólnie niekorzystnej sytuacji militarnej w Wielkopolsce 56 Pułk Piechoty, działając w systemie obrony 25 Dywizji Piechoty gen. Franciszka Altera, musiał opuścić pozycje obronne pod Krotoszynem. Następnego dnia pododdziały tego pułku wraz z dowódcą, zajęły pozycje nad rzeką Prosną, wzmacniając ugrupowanie obronne Armii Poznań gen. Tadeusza Kutrzeby. Pułk brał udział w bitwie nad Bzurą. "Dzień chwały" pułku przypada na 16 września, kiedy to pod Adamową Górą w walkach z 4 DP. zniszczono 32 czołgi. Po przebiciu się do Warszawy żołnierze pułku obsadzili odcinek na Ochocie między Fortem Szczęśliwice, a Mokotowski.
[edytuj] Strzelcy wielkopolscy
Dowódcy pułku:
W okresie międzywojennym 56 Pułkiem Piechody Wielkopolskiej dowodzili:
- ppor.Antoni Nieborak (16.03.1919 - 01.05.1919),
- kpt./ppłk Zygmunt Łęgowski (01.05.1919 - 15.07.1927),
- płk dypl. Zygmunt Dzwonkowski (15.07.1927 - 14.02.1929),
- ppłk/płk piech. Marian Józef Ocetkiewicz (14.02.1929 - 28.06.1933),
- ppłk/płk piech. Wojciech Jan Tyczyński (28.06.1933 - 1939).
- kpt Jan Błyskosz p.o. (w czasie przebijania się z Puszczy Kampinoskiej do Warszawy, zaledwie kilka dni pod nieobecność dowódcy, który był prawdopodobnie nieprzytomny)
Oficerowie pułku:
- mjr rez. Kazimierz Kierzkowski
- ppłk Józef Skrzydlewski
- płk Stanisław Siuda
- ppłk Stanisław Tomiak
- ppłk Józef Skrzydlewski
- mjr Stanisław Mastalski
- mjr Kazimierz Kierzkowski
- por. Władysław Bonifacy Minakowski
- por. Stanisław Szostak
Podoficerowie pułku:
- sierż. Andrzej Skrzypczak
[edytuj] Symbole pułkowe
Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 32, poz. 313 z 16 października 1929 roku. Odznaka ma kształt tarczy rycerskiej, zdobionej po brzegach proporczykami wyciętymi w ząb, z numerem i inicjałami pułku 2 PSW oraz datą bitwy 17.IX.1920. W centrum nałożony jest wizerunek Krzyża Orderu Virtuti Militari, poniżej wpisany aktualny numer i inicjały 56 PP. Dwuczęściowa – bita z żelaza czernionego ze srebrzonym krzyżem, łączona dwoma nitami. Wymiary: 39x38 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk – Warszawa[3]
[edytuj] Dziedziczenie tradycji i rekonstrukcja
Z dniem 24 kwietnia 2010 batalion dowodzenia 17 Brygady Zmechanizowanej przyjął dziedzictwo tradycji 2 Pułku Strzelców Wielkopolskich i 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej, otrzymał nazwę wyróżniającą "Strzelców Wielkopolskich" i imię por. Jana Rzepy[4].
Rekonstrukcją dziejów obu wspomnianych wyżej pułków wielkopolskich zajmuje się od lutego 2004 Wronieckie Stowarzyszenie Historyczne "Historica" z Wronek, a od października 2008 także krotoszyńska Grupa Rekontrukcji Historycznej 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej działająca przy Muzeum Regionalnym im. Hieronima Ławniczaka w Krotoszynie.
Przypisy
- ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych w sprawie nadania nazwy koszarom 56 pp w Krotoszynie (Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 7 z 19.06.1937 r. poz. 90).
- ↑ Zdzisław. Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007, s. 64. ISBN 978-83-11-10206-4.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 98.
- ↑ Decyzja Nr 84/MON Ministra obrony Narodowej z dnia 17 marca 2010 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji, nadania nazwy wyróżniającej oraz imienia patrona batalionowi dowodzenia 17. Wielkopolskiej Brygady Zmechanizowanej im. gen. broni Józefa Dowbora-Muśnickiego w: Dziennik Urzędowy MON Nr 5 z 9 kwietnia 2010 r., poz. 56. Decyzja weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, czyli w dniu 24 kwietnia 2010 r.
[edytuj] Bibliografia
- Antoni Artur Korsak, 56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej (Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej, Warszawa 1991.
- "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923.
- Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
- "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992.
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||
