5 Saska Dywizja Pancerna
| 5 Dywizja Pancerna | |
 |
|
| Znak na pojazdach dywizji | |
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | 1957 |
| Rozformowanie | 1990 |
| Tradycje | |
| Rodowód | 19 Dywizja Zmechanizowana 19 Dywizja Pancerna |
| Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały | 5 Kresowa Dywizja Zmechanizowana |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | płk dypl. Mateusz Lach |
| Organizacja | |
| Numer | 1606 |
| Dyslokacja | Gubin |
| Podporządkowanie | 2 Korpus Pancerny Śląski Okręg Wojskowy |
| Rodzaj wojsk | Wojska pancerne |
5 Saska Dywizja Pancerna im. gen. bryg. Aleksandra Waszkiewicza (5 DPanc) – pancerny związek taktyczny Sił Zbrojnych PRL powstały w wyniku przeformowania i przemianowania 19 Dywizji Pancernej.
Sztab dywizji stacjonował w Gubinie przy ul. Poznańskiej[1].
Dowództwo dywizji pełniło jednocześnie funkcję dowództwa garnizonu Gubin-Komorów.
Spis treści |
[edytuj] Historia
2 kwietnia 1957, w ramach kolejnej redukcji armii, zadecydowano o rozformowaniu, w terminie do 15 sierpnia tego roku, 5 Saskiej Dywizji Piechoty oraz przeformowaniu 19 Dywizji Pancernej. Jednocześnie, celem kontynuowania bojowych tradycji ludowego Wojska Polskiego, 19 Dywizję Pancerną przemianowano na 5 Saską Dywizję Pancerną.
W tym czasie również rozwiązano 69 pułk czołgów, a w jego miejsce włączono 22 pułk czołgów z Żagania, będący wcześniej w podporządkowaniu 4 DP.
W lipcu 1961 przeniesiono dywizję na etaty pokojowo-wojenne. Latem podjęto również decyzję o rozformowaniu 34 Batalionu Czołgów Ciężkich i Artylerii Pancernej, lecz jesienią sformowano ponownie taką jednostkę pod nazwą 4 Batalionu Czołgów Ciężkich. W batalionie zgromadzono wszystkie sprawne czołgi ciężkie. Jednostka ta nie przedstawiała większej wartości bojowej.
W maju 1962 przeformowano 24 dar 12 DZ i przekazano go do 5 DPanc. W rzeczywistości był to dywizjon rakiet taktycznych uzbrojony w wyrzutnie z rakietami typu R-30, mogących przenosić głowice konwencjonalne, jądrowe i chemiczne. Dywizjon, po zakończeniu formowania, zastąpił 12 dar (przekazany do 4 DZ).
Na początku 1964 rozformowano 4 Batalion Czołgów Ciężkich, a na jego bazie sformowano dwie manewrowe kompanie czołgów, które zlokalizowano przy ośrodkach szkolenia poligonowego.
W 1968 częścią sił (27 pcz i 5 paplot), wspólnie z innymi jednostkami Śląskiego Okręgu Wojskowego, wzięła udział w akcji zbrojnej w Czechosłowacji.
W grudniu 1970 i 1981 dywizja rozlokowała swoje oddziały wokół Poznania, a poszczególne jej pododdziały wzięły udział przede wszystkim w "demonstracji siły".
30 października 1974 roku minister obrony narodowej w uznaniu zasług położonych dla Sił Zbrojnych PRL nadał dywizji Medal Pamiątkowy „Za osiągnięcia w służbie wojskowej”[3]. W 1983 została wyróżniona Orderem Sztandaru Pracy.
W wyniku zmian restrukturyzacyjnych w Wojsku Polskim w 1990 dywizję przeformowano na 5 Dywizję Zmechanizowaną.
[edytuj] Struktura organizacyjna
[edytuj] W początkowym okresie istnienia ZT
Awers
|pozycja=right|wielkość=250px
- Dowództwo i Sztab (Gubin)
- 22 Pułk Czołgów Średnich Żagań 1957-1960
- 23 Pułk Czołgów Średnich (Słubice)
- 26 Pułk Czołgów Średnich (Gubin) ok. 1960
- 73 Pułk Zmechanizowany (Gubin)
- 3 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (Gubin) ok. 1960
- 12 Dywizjon Artylerii Rakietowej (Gubin)
- 36 Dywizjon Artylerii Haubic (Gubin) ok. 1960
- 51 Szkolna Bateria Artylerii Komorów
- 53 Kompania Sztabowa Gubin
- 84 Bateria Dowodzenia Komorów
- 66 Batalion Saperów (Kostrzyn)
- 59 Batalion Łączności (Gubin)
- 2 Batalion Rozpoznawczy (Kostrzyn 1957-1960) (Gubin)
- 48 Batalion Samochodowo-Transportowy Komorów
- 60 Kompania Obrony Przeciwchemicznej Komorów
- 20 Ruchome Warsztaty Naprawy Czołgów Słubice
- 27 Ruchome Warsztaty Naprawy Samochodów Komorów
- 29 Dywizyjny Warsztat Uzbrojenia Komorów
- 19 Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia Komorów
[edytuj] W końcowym okresie istnienia ZT
- Dowództwo i Sztab (Gubin)
- 23 Pułk Czołgów Średnich (Słubice)
- 27 Pułk Czołgów Średnich im. Bojowników Antyfaszystowskich (Gubin)
- 73 Pułk Czołgów Średnich (Gubin)
- 13 Pułk Zmechanizowany (Kożuchów)
- 113 Pułk Artylerii (Kostrzyn)
- 18 Dywizjon Artylerii (18 Dywizjon Rakiet Taktycznych) (Kostrzyn)
- 25 Dywizjon Artylerii Rakietowej (Gubin)
- 5 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej (Gubin)
- 59 Batalion Łączności (Gubin)
- 14 Batalion Saperów (Kostrzyn)
- 2 Batalion Rozpoznawczy (Gubin)
- 5 Batalion Zaopatrzenia (Gubin)
- 5 Batalion Remontowy (Gubin)
- 56 Batalion Medyczny (Gubin)
- Kompania Ochrony i Regulacji Ruchu
- 84 Bateria Dowodzenia szefa Artylerii Dywizji Gubin
- 28 Bateria Dowodzenia szefa OPL Dywizji Gubin
- 60 Kompania Chemiczna Gubin
- Orkiestra dywizyjna (Gubin)
[edytuj] Dowódcy dywizji
- płk dypl. Mateusz Lach 1956 – 1962
- gen. bryg. Stanisław Antos 1962 – 1964
- płk dypl. Bronisław Zduńczyk 1964 – 1965
- płk dypl. Henryk Rapacewicz 1965 – 1967
- gen. bryg. Władysław Szymłowski 1967 – 1973
- gen. bryg. Zbigniew Maziej 1973 – 1976
- gen. bryg. Zdzisław Głuszczyk 1976 – 1980
- płk dypl. Julian Lewiński 1980 – 1984
- płk dypl. Tadeusz Wilecki 1984 – 1986
- płk dypl. Leon Komornicki 1986 – 1988
- płk dypl. Zbigniew Jabłoński 1989 – 1990
[edytuj] Ciekawostki
- W 1984 lub 1985 roku w 73 pcz spaliły się 2 czołgi. Jeden udało się przekazać do remontu, ale drugi był świeżo po remoncie i w celu uniknięcia dochodzenia prokuratorskiego trzeba było "najeździć" mu kilometrów. Był to najintensywniej eksploatowany czołg w WP w tamtym okresie. Nie ruszając się z miejsca w PWB "zaliczał" wszystkie możliwe ćwiczenia i szkolenia, aż wreszcie można go było oddać do remontu. W pożarze został uszkodzony mechanizm obrotu wieży i każdorazowo przed transportem na poligon oraz po powrocie do jednostki wieża czołgu była obracana liną szarpaną przez inny czołg.
- Z placu ćwiczeń ogniowych 4 września 1988 roku ukradziono czołg. Czołg uprowadził elew szkoły podoficerskiej 73 pcz. Skierował swoją zdobycz bezpośrednio na most graniczny Polska – NRD. Tym sposobem żołnierz chciał wziąć odwet za "wrzesień 1939 roku". Czołg zatrzymał się kilkanaście kilometrów za granicą nie osiągnąwszy celu (wg zeznań porywacza zdobycia Berlina). Elew osiągnął jednak swój osobisty cel. Poprzez szpital psychiatryczny wyszedł do "cywila".
- Znakiem taktycznym dywizji malowanym na sprzęcie bojowym był poziomy romb.
[edytuj] Przekształcenia
19 Dywizja Zmechanizowana → 19 Dywizja Pancerna → 5 Saska Dywizja Pancerna → 5 Kresowa Dywizja Zmechanizowana → 5 Kresowa Brygada Zmechanizowana
Przypisy
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
- Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960 : skład bojowy, struktury organizacyjne i uzbrojenie. Toruń; Łysomice: Europejskie Centrum Edukacyjne, 2005. ISBN 83-88089-67-6.
- Paweł Piotrowski: Śląski Okręg Wojskowy : przekształcenia organizacyjne, 1945-1956. Warszawa: Wydaw. TRIO : Instytut Pamięci Narodowej, 2003. ISBN 83-88542-53-2.
- Edward Kospath-Pawłowski: 5 Dywizja Piechoty w dziejach oręża polskiego, Pruszków 1997. ISBN 83-87103-20-9
- Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Gubińskiej, Gubińskie Towarzystwo Kultury czerwiec 2010 – Kalendarium Gubina 1945-2009 ISBN 978-83-927655-6-1
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
