85 Pułk Strzelców Wileńskich
| 85 Pułk Strzelców Wileńskich | |
 |
|
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | 1918 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Tradycje | |
| Święto | 15 sierpnia |
| Nadanie sztandaru | 1928 |
| Rodowód | Wileński Pułk Strzelców |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | płk Włodzimierz Skrzyszewski |
| Ostatni | ppłk dypl. Jan Kruk-Śmigla |
| Działania zbrojne | |
| wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Nowa Wilejka |
| Podporządkowanie | 19 Dywizja Piechoty |
| Rodzaj wojsk | piechota |
85 Pułk Strzelców Wileńskich (85 pp) – oddział piechoty Samoobrony Litwy i Białorusi i Wojska Polskiego II RP.
W okresie międzywojennym pułk stacjonował w Nowej Wilejce pod Wilnem, wchodząc w skład 19 Dywizji Piechoty. Święto pułku obchodzono 15 sierpnia w rocznicę dwudniowych walk pułku pod Radzyminem będących częścią bitwy warszawskiej.
Spis treści |
[edytuj] Pułk w walce o granice
Wileński Pułk Strzelców (późniejszy 85 Pułk Strzelców Wileńskich) walczył w czasie wojny z bolszewikami 1919–1920, wchodząc w skład 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej. W lutym 1919 brał udział w zdobywaniu Słonimia i Baranowicz. Podczas bitwy warszawskiej 12–15 sierpnia 1920 r. wyróżnił się podczas szturmów na Radzymin, zdobywając miasto. Następnie 22–29 września w czasie bitwy nad Niemnem w składzie Grupy Manewrowej brał udział w przejściu przez Litwę na tyły wojsk sowieckich w kierunku na Lidę. Okrył się "nieśmiertelną chwałą" w czasie bitwy w Krwawym Lesie (południowy zachód od Lidy), gdzie wraz z mińskim pułkiem strzelców próbował zatrzymać natarcie w sile 20 pułków wycofującej się 3 Armii Sowieckiej.
W dniach 8-15 października 1920 uczestniczył w słynnym "buncie" gen. Lucjana Żeligowskiego na Wileńszczyźnie. 10 października wkroczył do Wilna.
Za wszystkie wyczyny wojenne 19 kwietnia 1922 sztandar Pułku został udekorowany Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari, a 15 sierpnia Pułk otrzymał nazwę 85 Pułku Strzelców Wileńskich.
[edytuj] Pułk w okresie pokoju
W okresie międzywojennym 85 pp stacjonował w Nowej Wilejce pod Wilnem, wchodząc w skład 19 Dywizji Piechoty.
Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministra Spraw Wojskowych o wprowadzeniu organizacji na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930, pułk zaliczony został do typu III pułków piechoty o stanach zbliżonych do wojennych. Na czas wojny przewidywany był do działań osłonowych. Corocznie otrzymywał ok. 1010 rekrutów. Jego obsadę stanowiło 68 oficerów oraz 2200 podoficerów i żołnierzy[1].
[edytuj] Pułk w kampanii wrześniowej
Przed wybuchem wojny 85 Pułk Strzelców Wileńskich w składzie 19 DP został skierowany do odwodowej Armii "Prusy". 1 września znajdował się na pozycjach pod Piotrkowem Trybunalskim, gdzie został ostrzelany przez lotnictwo niemieckie. W dniach 3-4 września w toku walk obronnych przestał istnieć jako zwarta jednostka; utracono łączność z resztą 19 DP. Z resztek Pułku został zorganizowany prowizoryczny oddział piechoty. 22 września żołnierze z tej jednostki dotarli do stacji Małoryta, gdzie spotkali podobną grupę rozbitków z 1 Pułku Piechoty Legionów. Obie te grupy przyłączyły się do Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Polesie", z którą brały udział w bitwie pod Kockiem w składzie 50 Dywizji Piechoty. Po bitwie grupa żołnierzy z 85 pp ukryła sztandar pułkowy u mieszkańca jednej z okolicznych wsi.
[edytuj] 85 Pułk Piechoty Armii Krajowej
W wyniku przeprowadzania akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych w 1944 r. na terenie Okręgu Nowogródek AK został utworzony 85 Pułk Piechoty AK.
[edytuj] Strzelcy wileńscy
- płk Włodzimierz Skrzyszewski (12 XII 1918 – 19 IV 1919)
- płk Stefan Jankowski (19 IV – 24 V 1919)
- płk Władysław Oziewicz (24 V – 3 VI 1919)
- mjr Stanisław Bobiatyński (3 VI – 7 VII 1919)
- płk Edward Adamski (7 VII – 4 XI 1919)
- mjr Stanisław Bobiatyński (4 XI 1919 – 9 X 1920)
- ppłk Jerzy Wołkowicki ([9 X 1920 – 1 III 1921)
- ppłk Włodzimierz Maxymowicz-Raczyński (10 - 27 VI 1921)
- ppłk piech. Eugeniusz Godziejewski (23 XII 1921 – 1922)
- ppłk Mikołaj Kostecki (od 5 I 1923)
- płk dypl. Stanisław Lityński (X 1934 – X 1937)
- ppłk dypl. Jan Kruk-Śmigla
Zastępcy dowódcy:
- ppłk dypl. Władysław Powierza (1928-1930)
- ppłk piech. Paweł Thomas (do I 1934)
- ppłk dypl. Tomasz Obertyński (od I 1934)
- ppor. rez. Franciszek Janik
- kpt. Jerzy Rossowski (I adiutant dowódcy pułku 1939, zginął ranny w bitwie 17 IX 1939 w obronie Lublina)
- plut. Stefan Karaszewski (zginął 5 IX 1939 podczas walki z niemieckimi czołgami)
Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920
|
|
|
Odznaczeni krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej
|
|
|
[edytuj] Symbole pułku
Sztandar
W 1928 społeczeństwo Wilna ufundowało sztandar dla pułku[2]. Po bitwie pod Kockiem grupa żołnierzy z 85 pp ukryła sztandar pułkowy u mieszkańca jednej z okolicznych wsi. W 1969 r. został on odnaleziony i obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum WP w Warszawie.
Odznaka
Zatwierdzona Dziennym Rozkazem Ministra Spraw Wojskowych nr 3, poz. 43 z 30 stycznia 1923 roku. Odznaka ma kształt stylizowanego orła, trzymającego w szponach nałożony ryngraf emaliowany w kolorze niebieskim. Na tarczy znajduje się wizerunek Matki Boskiej Ostrobramskiej oraz napis NIE DAMY i data powstania pułku 20 12 1918 Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w tombaku srebrzonym i oksydowanym, częściowo emaliowana. Wymiary: 50x44 mm. Wykonanie: Teodor Filipski - Wilno[3].
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
- Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
- "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992
- Zdzisław. Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
- Tadeusz Kryska-Karski: Piechota Polska 1939-1945. Londyn: Instytut im. gen. W. Sikorskiego.
- Ludwik Głowacki: Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1976.
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
|
|||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||
