8 Armia (ZSRR)
| 8 Armia 8-я Армия |
|
| Historia | |
| Państwo |  ZSRR |
| Sformowanie | październik 1939 |
| Rozformowanie | wrzesień 1945 |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | gen. Iwan Chabarow |
| Ostatni | gen. por. F.N. Starikow |
| Działania zbrojne | |
| II wojna światowa | |
| Organizacja | |
| Podporządkowanie | Front Północno-Zachodni, Front Północny, Front Leningradzki, Front Wołchowski |
| Rodzaj wojsk | piechota, artyleria, wojska zmechanizowane |
| Rodzaj sił zbrojnych | wojska lądowe |
8 Armia – związek operacyjny Armii Czerwonej podczas II wojny światowej.
8. Armia została sformowana w październiku 1939 roku (lub 14 września 1939 roku[1]) z Nowogrodzkiej Grupy Armijnej Leningradzkiego Okręgu Wojskowego z zadaniem chronienia północno-zachodnich granic Związku Radzieckiego (Nowogrodzka Grupa Armijna została sformowana miesiąc wcześniej 13 sierpnia 1939 roku z rozkazu nr 0129 ludowego komisarza Ludowego Komisariatu Obrony ZSRR marsz. Związku Radzieckiego Klimenta Woroszyłowa. Grupa ta została stworzona dla operacji na terenie Estonii i Łotwy).
Spis treści |
[edytuj] Wojna zimowa
30 listopada 1939 roku Związek Radziecki zaatakował Finlandię rozpoczynając wojnę zimową. Siła 8. Armii lub ogólnie Armii Czerwonej na północ od jeziora Ładoga zaskoczyła fiński sztab generalny. Finowie wystawili tylko dwie dywizje, mając także grupę wsparcia składającą się z trzech brygad o łącznej sile 30 000 żołnierzy[2]. Rosjanie posiadali jedną dywizję dla wszystkich dróg prowadzących na zachód w kierunku granicy z Finlandią. 8. Armia była dowodzona przez gen. Iwana Chabarowa, jednak 13 grudnia został on zastąpiony przez gen. Grigorija Szterna. Zastępcą dowódcy Południowej Grupy od grudnia 1939 roku był Władimir Kurdiumow. W późniejszym czasie został on mianowany na zastępcę dowódcy 15. Armii[3].
Zadaniem 8. Armii było zniszczenie wojsk fińskich w rejonie jeziora Ładoga i dotarcie do rejonu pomiędzy Sortawałą a Joensuu w ciągu dziesięciu dni. Rosjanie posiadali przewagę 3:1 w ludziach, 5:1 w artylerii oraz także przewagę powietrzną[2].
Wojska fińskie przeprowadziły wcześniej zaplanowany odwrót przed przytłaczającymi siłami wroga. 7 grudnia na środkowym odcinku linii frontu karelskiego Finowie wycofali się w pobliżu małego strumienia rzeki Kollaa. Sam strumień nie dawał żadnej ochrony przed wrogiem, ale wzdłuż niego znajdowały się grzbiety górskie o wysokości do 10 m. Bitwa nad Kollaa trwała do końca wojny. Na północy 5 grudnia Finowie wycofali się z rejonu jeziora Ägläjärvi do jeziora Tolvajärvi i powstrzymali ataki radzieckich 139. i 75. Dywizji Strzeleckiej w bitwie koło Tolvajärvi w dniu 12 grudnia[2].
Na południu dwie radzieckie dywizje były połączone razem na północnej stronie drogi przebiegającej wzdłuż brzegu jeziora Ładoga. Tak jak wcześniej dywizje te były w pułapce, ponieważ Finowie mogli wykonywać kontrataki od północy na flanki. Finowie przeprowadzali kontrataki ze wszystkich stron, jednak bezskutecznie. Armia Czerwona utrzymywała wtedy pozycję obronną niż ofensywną. 19 grudnia Finowie chwilowo zaprzestali ataków, ponieważ ich żołnierze byli wyczerpani. Dopiero pomiędzy 6 a 16 stycznia 1940 roku Finowie przeprowadzili kolejną generalną ofensywę, rozdzielając radzieckie dywizje na mniejsze grupy o rożnych wielkościach dzięki tzw. taktyce motti[2].
W przeciwieństwie do fińskich oczekiwań okrążone radzieckie dywizje nie próbowały wyrwać się z kotła, zamiast tego twardo stawiały opór i okopały się. Rosjanie oczekiwali dodatkowych żołnierzy i zaopatrzenia z powietrza. Mimo to Finowie powstrzymywali wszystkie próby radzieckiej 8. Armii w celu wsparcia okrążonych żołnierzy, którzy nie otrzymali wystarczającego wsparcia z powietrza. Ponieważ Finom brakowało odpowiedniego wyposażenia dla własnej ciężkiej artylerii – brakowało im też ludzi – nie przeprowadzili oni z tych powodów żadnych bezpośrednich ataków na kotły, które stworzyli, a skupiali się na eliminowaniu najbardziej niebezpiecznych zagrożeń i czekali na swój czas[2].
[edytuj] Front wschodni
W 1940 roku armia stała się częścią Nadbałtyckiego Specjalnego Okręgu Wojskowego.
Od rana 22 czerwca 1941 roku jako część Frontu Północno-Zachodniego armia (składająca się wtedy z 10., 11. i 12. Korpusu Zmechanizowanego, 9. Brygady Artylerii Przeciwpancernej i pewnej ilości innych jednostek) brała udział w ciężkich walkach z nadrzędnymi wojskami niemieckim w rejonie Szawli.
W dniach 23–25 czerwca 12. Korpus Zmechanizowany 8. Armii razem z 3. Korpusem Zmechanizowanym 11. Armii przeprowadził na południowy-wschód od Szawli kontratak na wojska nieprzyjacielskiej 4. Grupy Pancernej, przez co jej natarcie zostało opóźnione o kilka dni. Między lipcem a sierpniem wojska 8. Armii przeprowadziły wiele opóźniających działań obronnych w Estonii. 14 lipca armia została przekazana Frontowi Północnemu, a 27 sierpnia Frontowi Leningradzkiemu. Na początku września 1941 roku żołnierze armii walczyli na przedmieściach Leningradu pozostając w kontakcie z Flotą Bałtycką Czerwonego Sztandaru na przyczółku mostowym w Oranienbaumie, który odgrywał ważną rolę podczas oblężenia Leningradu. Na początku listopada dowództwo armii i niektóre jej jednostki zostały rozlokowane we wschodnim rejonie obrony na Froncie Leningradzkim i na przyczółku mostowym na rzece Newa w Moskiewskiej Dubrowce. W okresie od listopada do grudnia armia przeprowadziła ofensywę opóźniającą w celu przerwania blokady Leningradu. Pod koniec stycznia 1942 roku dowództwo armii przeszło przez zamarznięte jezioro Ładoga do rejonu Wołchowa i połączyło formacje oraz jednostki Siniawińskiej Grupy Operacyjnej 54. Armii, która zajmowała pozycje obronne na południe od jeziora Ładoga do kirowskiej linii kolejowej.
9 czerwca armia została przydzielona do Frontu Wołchowskiego. Pomiędzy sierpniem a wrześniem brała udział w operacji siniawińskiej jako część grupy uderzeniowej frontu. W styczniu 1943 roku 8. Armia brała udział w operacji przełamania blokady Leningradu osłaniając południową flankę grupy uderzeniowej frontu. Między lipcem a sierpniem armia prowadziła zacięte walki w operacji zajęcia miasta Mga.
W styczniu 1944 roku dowództwo armii i jej jednostki wspierające zostały przesunięte w rejon pomiędzy Nowogrodem a jeziorem Pejpus.
Po otrzymaniu nowych jednostek armia wzięła udział w nowogrodzko-łuskiej operacji ofensywnej. Po przegrupowaniu jako część Frontu Leningradzkiego (od 16 lutego) armia przeprowadziła wiele prób okrążenia niemieckiego Oddziału Armijnego "Narwa" w bitwie o narewski przyczółek mostowy. Po niepowodzeniu tej operacji armia zajmowała pozycje obronne od końca marca do lipca. Armia brała udział w operacji narewskiej i w bitwie o linię Tannenberga (25 lipca – 10 sierpnia 1944). We wrześniu razem z 2. Armią Uderzeniową i Flotą Bałtycką przeprowadziła operację tallińską, w wyniku której Estonia i jej stolica zostały zdobyte.
W okresie od października do listopada armia razem z Flotą Bałtycką przeprowadziła moonsundzką operację desantową w celu zdobycia archipelagu Moonsundzkiego.
Od grudnia 1944 roku do końca wojny armia ustanowiła wojska obrony wybrzeża na terytorium Estonii.
We wrześniu 1945 roku armia została rozwiązana stając się dowództwem Zachodniosyberyjskiego Okręgu Wojskowego w Nowosybirsku.
[edytuj] Dowódcy
Iwan Chabarow (do 13 grudnia 1939), Grigorij Sztern (od 13 grudnia 1939).
Gen. mjr Sobiennikow (marzec – czerwiec 1941), gen. por. F.S. Iwanow (czerwiec – lipiec 1941), gen. mjr I.M. Liubowtsew (lipiec – sierpień 1941), gen. por. P.S. Pszennikow (sierpień – wrzesień 1941), gen. mjr W.I. Szczerbakow (wrzesień 1941), gen. por. T.I. Szewałdin (wrzesień – listopad 1941; od października 1941 gen. pułkownik), gen. mjr A.L. Bondariew (listopad 1941 – styczeń 1942), gen. mjr A.W. Suchomlin (styczeń – kwiecień 1942), gen. mjr F.N. Starikow (od listopada 1942 gen. por.; kwiecień 1942 – koniec wojny).
[edytuj] Skład podczas wojny zimowej
- 1. Korpus Strzelecki – dowódca: kombrig Roman I. Panin
- 56. Korpus Strzelecki – dowódca: komdiw Aleksandr I. Czerepanow
- odwód:
- 75. Dywizja Strzelecka
- 34. Brygada Pancerna (w trakcie transportu)
- 108. Pułk Artylerii OND
- 315. Dywizjon Artylerii OND
Przypisy
- ↑ M.I. Mełtuchow: Stalin's missed chance: Soviet Union and the struggle for Europe 1939-1941 (dokumenty, fakty, oskarżenia). Moskwa: Weche, 2000. (Мельтюхов М.И. Упущенный шанс Сталина. Советский Союз и борьба за Европу: 1939-1941 (Документы, факты, суждения). — М.: Вече, 2000) (ros.)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Laatokan karjalan taistelut. W: Antti Juutilainen: Talvisodan pikkujättiläinen. Jari Leskinen, Antti Juutilainen. Werner Söderström Osakeyhtiö, 1999, s. 501–529. ISBN 951-0-23536-9.
- ↑ Kilin i Raunio 2007, str. 113.
[edytuj] Bibliografia
- A. A. Greczko, Siły zbrojne państwa radzieckiego, Warszawa 1975.
- Bolszaja Sowietskaja Encykłopedija Moskwa 1978.
- Encyklopedia II wojny światowej MON 1975.
- Jurij Kilin, Ari Raunio: Talvisodan taisteluja. Karttakeskus, s. 322. ISBN 978-951-593-068-2.
- Mała Encyklopedia Wojskowa MON 1967.
