9 Pułk Artylerii Ciężkiej (II RP)
| 9 Pułk Artylerii Ciężkiej | |
| Historia | |
| Państwo |  II Rzeczpospolita |
| Sformowanie | 1922 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Dowódcy | |
| Ostatni | ppłk dypl. Adam Dzianott |
| Działania zbrojne | |
| kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Siedlce |
| Podporządkowanie | 9 Grupa Artylerii |
| Rodzaj wojsk | artyleria |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska lądowe |
9 Pułk Artylerii Ciężkiej (9 pac) – oddział artylerii ciężkiej Wojska Polskiego II RP.
Spis treści |
[edytuj] Pułk w okresie pokoju
Pułk został sformowany 8 września 1922 roku z połączenia I dywizjonu 9 Pułku Artylerii Ciężkiej, 30 Syberyjskiego Dywizjonu Artylerii Ciężkiej i III dywizjonu 8 Pułku Artylerii Ciężkiej, które w latach 1919–1920 brały udział w wojnie z bolszewikami.
Oddział stacjonował w garnizonie Siedlce, a później Włodawa, natomiast I dywizjon był detaszowany w garnizonie Brześć (Okręg Korpusu Nr IX).
Pułk podporządkowany był szefowi Artylerii i Uzbrojenia OK Nr IX, a od 1929 roku dowódcy 9 Grupa Artylerii.
Pierwotnie Święto pułku było obchodzone 29 czerwca, w rocznicę utworzenia I dywizjonu, a następnie w dniu 8 września, w rocznicę połączenia dywizjonów.
[edytuj] Pułk w kampanii wrześniowej
Mobilizacja pułku w sierpniu 1939 roku
Pułk był jednostką mobilizującą. W 1939 roku, zgodnie z planem mobilizacyjnym "W", sformował:
w dniach 24-26 marca, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem czerwonym:
- 9 Dywizjon Artylerii Ciężkiej Typ II[1] dla 9 DP
- Pluton Taborowy Nr 9 dla 9 DP
- 20 Dywizjon Artylerii Ciężkiej Typ II[2] dla 20 DP
- Pluton Taborowy Nr 20[3] dla 20 DP
- 30 Dywizjon Artylerii Ciężkiej Typ II[4] dla 30 DP
- Pluton Taborowy Nr 30[5] dla 30 DP
- 98 Dywizjon Artylerii Ciężkiej Typ I[6] dla Armii "Modlin"
od 31 sierpnia, w I rzucie mobilizacji powszechnej:
- Dowództwo 9 Pułku Artylerii Ciężkiej dla Grupy Odwodów Naczelnego Wodza "Kutno"
- I dywizjon 9 Pułku Artylerii Ciężkiej Typ I dla GO "Kutno"
- II dywizjon 9 Pułku Artylerii Ciężkiej Typ I dla GO "Kutno"
od 4 września, w II rzucie mobilizacji powszechnej:
- Polowy Szpital Weterynaryjny Nr 91
- Polowy Szpital Weterynaryjny Nr 92
- Pluton Marszowy Artylerii Ciężkiej Typ I Nr 9 dla dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX
Działania bojowe
Pułk w składzie dwóch dywizjonów na początku września 1939 został skierowany do obrony Warszawy. w nocy z 5 na 6 września do stolicy dotarło jedynie dowództwo i trzecia bateria. Po dwóch dniach przyjechały pozostałe baterie I dywizjonu. Dywizjon wszedł w skład obrony odcinka "Warszawa-Zachód", a dowódcy 9 pac powierzono dowodzenie artylerią odcinka. Tu 9 pac (bez II dac) walczył aż do kapitulacji Warszawy.
II/9 pac, z uwagi na zniszczenia na liniach kolejowych, nie dotarł do Warszawy i został skierowany do dyspozycji dowódcy Armii Lublin. W składzie tej armii walczył do końca kampanii wrześniowej.
[edytuj] Żołnierze pułku
Dowódcy pułku
- płk Franciszek Henryk Szczuka ( 1922 - 7.04.1929 )
- płk Ferdynand Müllner ( 7.04.1929 - 14.06.1938 )
- ppłk dypl. Adam Dzianott ( 14.06.1938 - do kapitulacji )
Obsada personalna we wrześniu 1939
dowódca pułku - ppłk dypl. Adam Dzianott, (VM)
- dowódca I dywizjonu armat 105 mm - mjr Leon Fryc (VM)
- dowódca 1 baterii - kpt. Jan Bargiełł
- dowódca 2 baterii - kpt. Leonidas Gembarski
- dowódca 3 baterii - por. Tadeusz Chyla.
- dowódca II dywizjonu hb. 155 mm - kpt. Jan Podlaski
- dowódca 4 baterii - kpt. Julian Wiśniewski
- dowódca 5 baterii - kpt. Ludwik Cisowski
- dowódca 6 baterii - por. Bolesław Rzepniewski
Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy
|
|
[edytuj] Symbole pułkowe
Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 39, poz. 456 z 10 grudnia 1930 roku. Odznakę stanowi równoramienny krzyż utworzony z czterech stylizowanych srebrnych orłów bez korony, wczepionych szponami w srebrny wieniec laurowo-dębowy, który okala umieszczony w środku wizerunek krzyża Orderu Virtuti Militari. Pola między ramionami krzyża pokrywa emalia w barwie ciemnozielonej i szkarłatnej z numerem i inicjałami 9 PAC na każdym polu. Jednoczęściowa - wykonana w srebrze, emaliowana, na rewersie numerowana. Wymiary: 40x40 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[7]
Przypisy
- ↑ W poprawionym planie mobilizacyjnym "W2" mobilizacja 9 dac i pl tab. nr 9 została przeniesiona do grupy "żółtej".
- ↑ W poprawionym planie mobilizacyjnym "W2" miał być mobilizowany przez pokojowy 20 dac w Prużanie. Jednostką mobilizującą dla pokojowego 20 dac został 20 pal.
- ↑ W poprawionym planie mobilizacyjnym "W2" pluton taborowy miał być mobilizowany przez pokojowy 20 dac. Jednostką mobilizującą był 20 pal.
- ↑ W poprawionym planie mobilizacyjnym "W2" miał być mobilizowany przez pokojowy 30 dac w Brześciu. Jednostką mobilizującą dla pokojowego 30 dac został 30 pal.
- ↑ W poprawionym planie mobilizacyjnym "W2" pluton taborowy miał być mobilizowany przez pokojowy 30 dac. Jednostką mobilizującą był 30 pal.
- ↑ Mobilizacja 98 dac została przeniesiona z 8 pac.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 283.
[edytuj] Bibliografia
- Artemi Andzaurow, Zarys historii wojennej 9-go Pułku Artylerii Ciężkiej, Warszawa 1929
- Roman Łoś, Artyleria polska 1914-1939, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1991, ISBN 83-11-07772-X
- Kazimierz Satora, Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1990, ISBN-83-211-1104-1
- Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny "W". Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Oficyna Wydawnicza "Ajaks" i Zarząd XII Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Pruszków 1995, ISBN 83-85621-87-3
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan, Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny "W" i jego ewolucja, Oficyna Wydawnicza "Adiutor", Warszawa 2010, ISBN 978-83-86100-83-5
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
