Abd-ul-Aziz

Abd-ul-Aziz
Sułtan imperium osmańskiego
Okres panowania	od 25 czerwca 1861 do 30 maja 1876
Poprzednik	Abdulmecid I
Następca	Murad V
Dane biograficzne
Dynastia	Osmanowie
Urodzony	9 lutego 1830
Zmarł	4 czerwca 1876
Ojciec	Mahmud II
Matka	Sultana Pertevniyal
Odznaczenia
Galeria w Wikimedia Commons

Abd-ul-Aziz (ur. 9 lutego 1830 r., zm. 4 czerwca 1876 r.) – sułtan osmański w latach 1861–1876.

Biografia

Abd-ul-Aziz rozpoczął rządy w państwie Osmanów 25 czerwca 1861 roku po śmierci swojego brata Abdulmecida I. Podobnie jak brata, cechowało go głębokie zafascynowanie osiągnięciami Zachodu. Doszedł jednak szybko do przekonania, że jego ortodoksyjne przekonania religijne stają na drodze polityce modernizacji. Pomimo tego zdecydował się na kontynuowanie rozpoczętych przez brata reform. Za jego rządów zaczęto rozwijać szkolnictwo powszechne, założono nowy uniwersytet oraz ogłoszone pierwszy osmański kodeks prawa cywilnego. Abd-ul-Aziz był pierwszym sułtanem osmańskim, który odbył podróż poza granicę swojego kraju. Odwiedził Wielką Brytanię i Francję, starając się zacieśnić więzy łączące Osmanów z zachodnimi mocarstwami. Jednakże w 1871 roku zmarli czołowi ministrowie sułtana, czuwający nad wprowadzaniem w życie programu reform. W tym samym roku Francja, główny sojusznik Osmanów, poniosła upokarzającą klęskę w wojnie z Prusami, co podkopało także międzynarodową pozycję Abd-ul-Aziza. W jego kraju ciągle dochodziło do lokalnych buntów.

Wszystko to skłoniło go do zmiany polityki i rezygnacji z dalszych reform. Odsunął od siebie dotychczasowych doradców i zaczął sprawować rządy absolutne. Przywrócił zasadom islamu dominującą pozycję w państwie. Kiedy rozwijająca się w Bośni i Hercegowinie rebelia ogarnęła również Bułgarię, sułtan oskarżył Rosję o wspieranie buntowników. Oprócz coraz cięższej sytuacji na Bałkanach, pozycję sułtana skomplikowało powstanie w czerwcu 1865 roku ruchu młodoosmańskiego, dążącego do obalenia monarchii. Kłopotów przysporzyła mu też klęska nieurodzaju w 1873 roku oraz głęboki kryzys finansowy państwa. 30 maja 1876 roku Abd-ul-Aziz został zmuszony do abdykacji. W tym samym roku zginął śmiercią samobójczą. Wkrótce pojawiły się pogłoski, a później oskarżenia, że został zamordowany na rozkaz Midhata Paszy, który został za to trzy lata później skazany na śmierć (lecz po ułaskawieniu wygnany).

Bibliografia

• Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000.

Poprzednik Abdulmecid I

sułtan Imperium osmańskiego 1861-1876

Następca Murad V