Acoma
Acoma (nazwa własna Ä ke mä czyli "miejsce, które zawsze było") – Indianie Ameryki Północnej z grupy kulturowej plemion Pueblo, do dziś wielu z nich posługuje się językiem z grupy keresańskiej.
Spis treści |
[edytuj] Teren zamieszkiwania
Zamieszkują rezerwat w centrum stanu Nowy Meksyk (USA) 60 km na zachód od Albuquerque w hrabstwie Valencia, który składa się z trzech osiedli – Sky City (oryginalne pueblo Acoma), Acomita i McCarty.
Ich wioskę (pueblo) uważa się za najstarszą zamieszkaną osadę na terenie Stanów Zjednoczonych[potrzebne źródło]. Wioska jest usytuowana na skale o wysokości ok. 120 metrów z łatwym do obrony wejściem, przez co jest bardzo trudna do zdobycia. Samo pueblo składa się z trzech rzędów piętrowych domostw, poprzecinanych wąskimi uliczkami. W centrum wznosi się stary kościółek.
Z dawnego miliona hektarów ziem należących do plemienia rezerwat obejmuje zaledwie 10% terenów.
[edytuj] Struktura społeczna
Tradycyjna organizacja społeczna opiera się na matrylinearnym systemie rodowym.
[edytuj] Historia
Indianie Acoma (przypuszczalnie potomkowie Anasazi i Mogollonów, od których przejęli architekturę, rolnictwo, garncarstwo i koszykarstwo) nigdy nie opuścili swej wioski i mieszkają w niej jak setki lat temu (na przełomie XIX i XX wieku przejściowo – zapewne wskutek epidemii gruźlicy – popadła w ruinę).
Pierwsza pisemna wzmianka o pueblu Acoma pochodzi z roku 1539 na rok przed przybyciem tam ekspedycji Coronado. Jej autorem był franciszkanin Marcos z Nicei, który na zlecenie wicekróla Meksyku, Antonio de Mendozy odbył rekonesans celem sprawdzenia, czy istnienie bogatych w złoto siedmiu miast Ciboli rzeczywiście istnieje. Swoją relację zawarł w dokumencie pt. "Odkrycie" (hiszp. Descubrimiento), co stało się bezpośrednią przyczyną wyprawy Coronada.
W obronie swej niezależności Indianie puebla Acoma stoczyli wiele krwawych walk z Hiszpanami, do końca pozostając niepokonani, jakkolwiek w roku 1599 najazd hiszpański zrujnował ich pueblo i przyniósł śmierć około ośmiuset mieszkańcom. Ci, co przeżyli, odbudowali osiedle i odtworzyli pola uprawne.
[edytuj] Teraźniejszość
Acoma są rolnikami uprawiającymi kukurydzę, pszenicę, melony, fasolę i dynię, przy czym sposób uprawy i nawadniania gleby nie zmienił się od czasów najdawniejszych. Hodują także kozy, owce, konie i osły. Ich ziemie uprawne znajdują się na północy rezerwatu, w okolicach miejscowości Acomita i Pueblito.
[edytuj] Liczebność
Według danych U.S. Census Bureau, podczas spisu powszechnego w 2000 roku 3956 obywateli USA zadeklarowało, że jest pochodzenia wyłącznie Acoma, zaś 4628 – wyłącznie lub między innymi Acoma. W tym samym spisie pochodzenie wyłącznie Pueblo zadeklarowało blisko 60 tys. Amerykanów a wyłącznie lub między innymi Pueblo ponad 74 tys. osób (najwięcej z plemion: Hopi, Zuni i Laguna).
[edytuj] Bibliografia
- Barry M. Pritzkert: A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.
