Adam Mohuczy

Adam Mohuczy
kontradmirał
Data i miejsce urodzenia	7 marca 1891 Witebsk
Data i miejsce śmierci	7 maja 1953 Sztum
Przebieg służby
Jednostki	Marynarka Wojenna Sztab Główny Marynarki Wojennej dywizjon ćwiczebny dywizjon torpedowców ORP "Wilia" ORP "Bałtyk" ORP "Kujawiak" ORP "Generał Haller"
Stanowiska	cz. p.o. dowódca Marynarki Wojennej
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa
Odznaczenia

Adam Mohuczy, ps. Pirat (ur. 7 marca 1891, zm. 7 maja 1953) – polski kontradmirał i morski oficer pokładowy okrętów nawodnych. Od 1912 do 1918 służył w Imperatorskiej Marynarce Wojennej Rosji, a następnie w odrodzonej polskiej Marynarce Wojennej. Dowodził wieloma jednostkami pływającymi oraz dywizjonem torpedowców i dywizjonem ćwiczebnym. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej 1939. Po II wojnie światowej był szefem Sztabu Głównego Marynarki Wojennej i pełniącym obowiązki dowódcą Marynarki Wojennej. Następnie represjonowany, zmarł w więzieniu, pośmiertnie zrehabilitowany.

Służba wojskowa

Adam Mohuczy urodził się 7 marca 1891 w Witebsku w rodzinie Adama Jana i Stanisławy zd. Sokołowicz. Był stryjecznym bratem komandora Aleksandra Mohuczego i komandora ppor. Borysa Mohuczego. Ukończył Korpus Morski w Petersburgu (1911), kurs podwodnego pływania (1916) i Ecole de Guerre Navale w Paryżu (1926).

Od promocji oficerskiej służył w rosyjskiej flocie wojennej. W latach 1912-1917 pływał kolejno we Flocie Bałtyckiej na okręcie szkolnym "Giercog Edinburgskij", krążowniku pancernym "Rossija" i pancerniku "Cesarewicz" oraz okrętach podwodnych "Akuła", "Bars" i "S-12". Następnie był wykładowcą i kierownikiem szkolenia w Akademii Morskiej w Nikołajewie.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został w 1919 przyjęty do Marynarki Wojennej i wyznaczony referentem w Sekcji Organizacyjnej Departamentu dla Spraw Morskich w Warszawie. Następnie został dowódcą Kadry Marynarki Wojennej w Toruniu. Podczas wojny polsko-radzieckiej, w 1920 brał udział w walkach pod Grodnem jako dowódca II Batalionu Morskiego i p.o. dowódcy Pułku Morskiego. W latach 1921-1924 był komendantem Tymczasowych Instruktorskich Kursów dla Oficerów i jednoczenie pierwszym dowódcą ORP "Generał Haller". Od 1924 dowodził dywizjonem torpedowców i ORP "Kujawiak". W 1926 został komendantem Portu Wojennego w Gdyni i opracował plan obrony Gdyni i Helu. W 1928 krótko pełnił obowiązki komendanta Szkoły Specjalistów Morskich i dowódcy ORP "Bałtyk", po czym wyznaczono go dowódcą dywizjonu ćwiczebnego. Po powrocie z rejsu szkolnego w 1929, podczas którego dowodził ORP "Wilia", został urlopowany i przeniesiony w stan nieczynny. W latach 1929-1936 był dyrektorem Szkoły Morskiej w Tczewie, potem Gdyni. Od 1931 znajdował się w stanie spoczynku. W 1937 został kierownikiem Działu Zaopatrzenia i Zakupów w Żegludze Polskiej.

Przed kampanią wrześniową 1939 zmobilizowano go jako prokuratora Morskiego Sądu Wojskowego. Uczestniczył w obronie Helu. W nocy z 1 na 2 października podjął nieudaną próbę ucieczki do Szwecji na kutrze rybackim Hel-117. W latach 1939-1945 przebywał w niewoli niemieckiej w oflagach XVIII A Lienz i II C Woldenberg. Po wyzwoleniu był naczelnikiem Wydziału Żeglugi i Portów w Izbie Przemysłu i Handlu. W 1945 został powołany do służby czynnej na dyrektora nauk Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej i cz. p.o. zastępcy szefa Sztabu Głównego Marynarki Wojennej. Następnie był zastępcą szefa Sztabu Głównego i szefem Sztabu Głównego Marynarki Wojennej. Od 1945 do 1947 czasowo pełniącym obowiązki dowódcą Marynarki Wojennej. W 1947 został prezesem Rady Głównej Ligi Morskiej. W 1948 przeniesiono go w stan spoczynku.

Pod koniec 1949 został aresztowany i torturowany w budynkach Informacji w Gdyni. W 1950 bezpodstawnie skazany wyrokiem Najwyższego Sądu Wojskowego na 13 lat więzienia pod fałszywym zarzutem dokonania sabotażu wraz z szefem Służby Technicznej Marynarki Wojennej komandorem Konstantym Siemaszką, zastępcą dowódcy Portu Głównego w Gdyni komandorem Władysławem Sakowiczem oraz komandorem rezerwy Hilarym Sipowiczem. Zmarł w więzieniu w Sztumie 7 maja 1953. Został pochowany na warszawskim Bródnie. Zrehabilitowany w 1957 postanowieniem Naczelnego Sądu Wojskowego uchylającym wyrok.

Awansował kolejno na stopnie oficerskie:
miczmana – 1911 (Rosja) lejtnanta – 1915 (Rosja) kapitana marynarki – 1919 (Polska) komandora podporucznika – 1921 (Polska)	komandora porucznika – 1926 (Polska) komandora – 1945 (Polska) kontradmirała – 1946 (Polska).

W 1922 przełożył z języka rosyjskiego i wydał w Toruniu własnym nakładem Nauticae res. Krótki zarys morskiej polityki autorstwa Saint Pierrea de Bollatiego. W 1935 w Gdyni ukazała się jego książka XV lat polskiej pracy na morzu. Był autorem licznych publikacji w języku polskim i francuskim.

Odznaczenia

• Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
• Order Krzyża Grunwaldu III klasy
• Srebrny Krzyż Zasługi
• Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk
• Medal Zwycięstwa i Wolności 1945

Bibliografia

• Andrzej Drzewiecki. "Adam, Aleksander i Borys Mohuczowie w służbie Polskiej Marynarki Wojennej." Wydawnictwo Marszałek. Toruń 2005. (ISBN 83-7441-027-2 )
• Julian Czerwiński, Małgorzata Czerwińska, Maria Babnis, Alfons Jankowski, Jan Sawicki. "Kadry Morskie Rzeczypospolitej. Tom II. Polska Marynarka Wojenna. Część I. Korpus oficerów 1918-1947." Wyższa Szkoła Morska. Gdynia 1996. (ISBN 83-86703-50-4)

---

Poprzednik kontradm. Nikołaj Abramow

Dowódca Marynarki Wojennej cz. p.o. 1945-1947

Następca kontradm. Włodzimierz Steyer

Poprzednik kmdr Iwan Szylingowski

Szef Sztabu Głównego Marynarki Wojennej 1945-1947

Następca kontradm. Stanisław Mieszkowski