Adam Poniński (zm. 1798)
Adam Poniński (ur. 1732 lub 1733, zm. 23 lipca 1798 w Warszawie) – książę, jeden z przywódców konfederacji radomskiej w 1767, marszałek Sejmu Rozbiorowego 1773-1775, oraz podskarbi wielki koronny od 1775, kuchmistrz wielki koronny, konsyliarz Rady Nieustającej od 1776 roku,[1] przeor przeoratu polskiego zakonu kawalerów maltańskich.
Pochodził z rodziny szlacheckiej pieczętującej się herbem Łodzia. Brat Kaliksta i Apolonii.
7 maja 1764 roku jako poseł poznański podpisał manifest, uznający odbywający się w obecności wojsk rosyjskich sejm konwokacyjny za nielegalny.[2] W 1764 roku podpisał elekcję Stanisława Augusta Poniatowskiego.[3]
W 1767 zorganizował w Wielkopolsce konfederację radomską i czerpał krociowe zyski z ogłaszanych w jej imieniu nieuczciwych wyroków sądowych. 23 października 1767 wszedł w skład delegacji Sejmu, wyłonionej pod naciskiem posła rosyjskiego Nikołaja Repnina, powołanej w celu określenia ustroju Rzeczypospolitej[4].
Zajmował się też grabieżą majątku rozwiązanego zakonu jezuitów przeznaczonego na działanie Komisji Edukacji Narodowej. Na Sejmie Rozbiorowym 1773-1775 został członkiem Komisji Rozdawniczej Koronnej, ustanowionej dla likwidacji majątku skasowanego w Rzeczypospolitej zakonu jezuitów.[5]Podskarbiostwo wielkie koronne kupił od Teodora Wessla. Pomimo sprawowania popłatnego urzędu Poniński był namiętnym graczem w karty, co w błyskawicznym czasie przyczyniło się do wzrostu jego długów (w 1785 ogłoszono jego bankructwo) i spowodowało gotowość sprzedania swoich usług jako polityka każdemu, kto tylko był gotów zapłacić. Ostatecznie został płatnym agentem ambasady rosyjskiej (co roku dostawał z zagranicy 24 tys. dukatów), ściśle współpracując z przedstawicielami dyplomatycznymi Rosji – Nikołajem Wasiljewiczem Repninem i Otto Magnusem von Stackelbergiem, za co 1 września 1790 został skazany przez Sejm Czteroletni na wygnanie i pozbawienie wszystkich tytułów. Wyrok został uchylony przez konfederację targowicką.
W 1773 odznaczony Orderem Orła Białego, lecz odznaczenie to zostało mu odebrane w 1790. W 1777 został masonem stopnia Chevalier de l'Orient et du Bouclier d'Or w loży Parfait Silence.
Adam Poniński, żonaty z Józefą Lubomirską, był ojcem noszącego to samo imię i nazwisko syna.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Volumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 536.
- ↑ Materiały do dziejów bezkrólewia po śmierci Augusta III i pierwszych lat dziesięciu panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, t. I Lwów 1857, s. 45-49.
- ↑ Elektorów poczet, którzy niegdyś głosowali na elektorów Jana Kazimierza roku 1648, Jana III. roku 1674, Augusta II. roku 1697, i Stanisława Augusta roku 1764, najjaśniejszych Królów Polskich, Wielkich Książąt Litewskich, i.t.d. / ułożył i wydał Oswald Zaprzaniec z Siemuszowej Pietruski, Lwów 1845, s. 281.
- ↑ Volumina Legum t. VII, Sankt Petersburg 1860, s. 244-248.
- ↑ Stanisław Załęski, Historya zniesienia jezuitów w Polsce i ich zachowanie na Białej Rusi, t. II, Lwów, 1875, s. 1-68.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Uchwała o powołaniu sądu sejmowego dla osądzenia marszałka sejmu rozbiorowego z dnia 19 VI 1789 roku
| Poprzednik Karol Stanisław Radziwiłł Panie Kochanku |
 |
Marszałek Sejmu I Rzeczypospolitej 1773-1775 |
|
Następca Andrzej Mokronowski |
- Podskarbiowie wielcy koronni
- Elektorzy Stanisława Augusta Poniatowskiego
- Konsyliarze Rady Nieustającej
- Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej
- Członkowie delegacji Sejmu Repninowskiego do traktowania z posłem rosyjskim
- Członkowie Komisji Rozdawniczych Koronnej i Litewskiej
- Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita)
- Kawalerowie maltańscy
- Konfederaci radomscy
- Kuchmistrze wielcy koronni
- Marszałkowie Sejmu I Rzeczypospolitej
- Polscy banici
- Polscy wolnomularze
- Ponińscy
- Posłowie na sejm konwokacyjny 1764
- Posłowie na Sejm Repninowski 1767-1768
- Urodzeni w 1733
- Zmarli w 1798
- Pochowani na Cmentarzu Świętokrzyskim w Warszawie
