Adam Rutkowski

Symboliczny grób Adama Rutkowskiego na cmentarzu żydowskim w Warszawie

Adam Rutkowski (ur. 9 stycznia 1912 w Radomiu, zm. 10 sierpnia 1987 w Paryżu) – polski uczony żydowskiego pochodzenia, jeden z najwybitniejszych badaczy Holocaustu.

Biografia

Rutkowski pochodził z rodziny kupieckiej, rodowe nazwisko Abram Rosenberg zmienił krótko po zakończeniu II wojny światowej. W 1939 ukończył studia historyczne na Sorbonie w Paryżu. W czasie II wojny światowej przebywał na terenie Związku Radzieckim, gdzie m.in. pracował jako redaktor gazety. Cała rodzina zginęła w latach 1941–1942 w getcie radomskim, zamojskim lub w obozie zagłady w Treblince.

W 1946 jako repatriant wrócił do Polski i od tego czasu był etatowym pracownikiem Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej, a od 1948 pracownikiem Żydowskiego Instytutu Historycznego. Był m.in. sekretarzem redakcji Biuletynu ŻIH, redaktorem większości wydawnictw i w latach 60. zastępcą dyrektora Instytutu. W 1968 po antysemickiej nagonce, będącej następstwem wydarzeń marcowych wyemigrował do Francji, gdzie podjął pracę w archiwum Centrum Badania Współczesnej Historii Żydów. Tam zmarł i został pochowany. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie.

Publikacje

Wydał m.in. Faschismus – Ghetto – Massenmord (1961), Akcja pomocy Żydom w Polsce w latach 1939-1945 (1963) oraz Listy z Litzmannstadt (1967). Był także pierwszym redaktorem Pamiętnika Dawida Rubinowicza (1960).

W latach 60. planował wspólnie z profesorem Bernardem Ber Markiem wydanie książki o pogromie żydowskim w Kielcach z 1946. Śmierć profesora Marka i trudności w zgromadzeniu materiału uniemożliwiły realizację zamierzenia.

Bibliografia

• Marian Fuks, Adam Rutkowski, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XXXIII, 1991
• Abram Rozenberg (Adam Rutkowski), Nekrolog w: Voice of Radom, grudzień 1987, str. 15
• Robert Zawisza, Adam Rutkowski. Szkic biograficzny, Warszawa 2006, SKN.