Aglomeracja krakowska
Aglomeracja krakowska – aglomeracja monocentryczna w południowej Polsce, w województwie małopolskim, obejmująca miasto centralne Kraków oraz okoliczne zurbanizowane gminy.
W zależności od koncepcji i przyjętych kryteriów delimitacji obszarów liczba ludności zamieszkującej aglomerację wynosi od 1 mln do 1,394 mln osób.
Wg koncepcji przedstawiających zakres obszarowy aglomeracja krakowska obejmuje powierzchnię od 2988,65 do 3231,38 km².
Prócz Krakowa do miast aglomeracji krakowskiej zalicza się: Alwernia, Dobczyce, Kalwaria Zebrzydowska, Krzeszowice, Myślenice, Niepołomice, Olkusz, Skawina, Słomniki, Sułkowice, Wadowice, Wieliczka, Zator.
Spis treści |
[edytuj] Koncepcje aglomeracji krakowskiej
[edytuj] Aglomeracja wg P.Swianiewicza i U.Klimskiej
W 2005 r. Paweł Swianiewicz oraz Urszula Klimska wyznaczyli obszar aglomeracji krakowskiej obejmującej Kraków oraz 39 gmin. Obszar ten w 2002 r. zamieszkiwało 1,367 mln osób. Przy wyznaczaniu aglomeracji przeprowadzono delimitację obszarów przyległych, uwzględniając saldo migracji w latach 1998–2002, gęstość zaludnienia (w 2002 r.), współczynnik zatrudnienia związany z natężeniem dojazdów[1].
Wg tej koncepcji obszar aglomeracji krakowskiej obejmuje powierzchnię 3231,38 km², który w 2010 r. zamieszkiwało 1,394 mln tys. osób[2].
| Gmina | Liczba ludności (2010-12-31[2]) [osób] | Powierzchnia (2011-01-01[3]) [km²] | Gęstość zaludnienia [osób/km²] |
|---|---|---|---|
| Kraków | 756183 | 326,80 | 2313,9 |
| gmina Alwernia | 12720 | 75,65 | 168,1 |
| gmina Babice | 8932 | 54,04 | 165,3 |
| gmina Biskupice | 9121 | 41,14 | 221,7 |
| gmina Brzeźnica | 9851 | 66,43 | 148,3 |
| gmina Czernichów | 13414 | 84,22 | 159,3 |
| gmina Dobczyce | 14605 | 66,39 | 220,0 |
| gmina Gdów | 16943 | 108,72 | 155,8 |
| gmina Igołomia-Wawrzeńczyce | 7723 | 62,79 | 123,0 |
| gmina Iwanowice | 8602 | 71,09 | 121,0 |
| gmina Jerzmanowice-Przeginia | 10671 | 68,14 | 156,6 |
| gmina Kalwaria Zebrzydowska | 19563 | 75,26 | 259,9 |
| gmina Kłaj | 10175 | 64,98 | 156,6 |
| gmina Kocmyrzów-Luborzyca | 13948 | 80,81 | 172,6 |
| gmina Krzeszowice | 32044 | 139,04 | 230,5 |
| gmina Lanckorona | 5958 | 40,43 | 147,4 |
| gmina Liszki | 16225 | 72,07 | 225,1 |
| gmina Lubień | 9667 | 75,10 | 128,7 |
| gmina Michałowice | 8671 | 51,13 | 169,6 |
| gmina Mogilany | 12216 | 43,63 | 280,0 |
| gmina Myślenice | 42280 | 153,52 | 275,4 |
| gmina Niepołomice | 23952 | 96,27 | 248,8 |
| gmina Olkusz | 49869 | 150,80 | 330,7 |
| gmina Pcim | 10671 | 88,96 | 120,0 |
| gmina Przeciszów | 6742 | 35,46 | 190,1 |
| gmina Siepraw | 8104 | 31,85 | 254,4 |
| gmina Skawina | 42099 | 99,84 | 421,7 |
| gmina Słomniki | 13761 | 112,98 | 121,8 |
| gmina Spytkowice | 4178 | 49,90 | 83,7 |
| gmina Stryszów | 6653 | 45,90 | 144,9 |
| gmina Sułkowice | 14228 | 60,38 | 235,6 |
| gmina Tokarnia | 8344 | 68,63 | 121,6 |
| gmina Tomice | 7491 | 41,53 | 180,4 |
| gmina Wadowice | 38051 | 112,83 | 337,2 |
| gmina Wieliczka | 51970 | 99,67 | 521,4 |
| gmina Wielka Wieś | 10172 | 48,27 | 210,7 |
| gmina Wiśniowa | 7013 | 67,10 | 104,5 |
| gmina Zabierzów | 23785 | 99,42 | 239,2 |
| gmina Zator | 9165 | 51,63 | 177,5 |
| gmina Zielonki | 18133 | 48,58 | 373,3 |
| Razem (aglomeracja) | 1393893 | 3231,38 | 431,4 |
[edytuj] Aglomeracja wg J.Paryska
W 2008 r. Jerzy Jan Parysek przedstawił, że w skład aglomeracji krakowskiej wchodzą: Kraków oraz podkrakowskie ośrodki miejskie, takie jak: Bochnia, Skawina, Myślenice, Wieliczka oraz Krzeszowice. Podał, że obszar aglomeracji zamieszkiwało blisko 1 mln osób[4].
[edytuj] Inne koncepcje
Wiele publikacji podaje liczbę mieszkańców aglomeracji, nie przedstawiając zarazem jego zakresu obszarowego:
- wg programu ESPON obszar funkcjonalny Krakowa (FUA, ang. Functional Urban Area) w 2002 r. zamieszkiwało 1,236 mln osób[5].
- wg Eurostat w 2001 r. (LUZ Kraków, ang. Larger Urban Zone) – 1 256 322 mieszkańców i obszar 3006,45 km²[6][7], które dane przyjął też T. Markowski[8],
- wg Eurostat w 2004 r. (LUZ Kraków, ang. Larger Urban Zone) – 1 264 322 mieszkańców i obszar 2988,65 km²[7][6],
[edytuj] Obszar metropolitalny
Według programu ESPON obszar metropolitalny Krakowa jest Europejskim Metropolitalnym Obszarem Wzrostu tzw. MEGA (ang. Metropolitan European Growth Areas). Obszar ten został scharakteryzowany jako słabo wykształcona metropolia (ang. weak MEGA)[9].
Według dwóch ostatnich projektów "Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030" z 2010 r. i 2011 r. Kraków jest przedstawiany jako 1 z 12 ośrodków ośrodków metropolitalnych w Polsce[10][11]. Obszary metropolitalne jednak nie zostały jeszcze wytyczone przez właściwe zespoły rządowo-samorządowe, a ostateczna wersja Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 przyjęta przez rząd.
W 2003 r. Sejmik Województwa Małopolskiego przyjął Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego, w którym dla urzędu marszałkowskiego obszar metropolitalny Krakowa scharakteryzowali K. Trafas i A. Zborowski[12]. Przyjęli oni, że Krakowski Obszar Metropolitalny obejmuje 41 jednostek, w tym Kraków jako centralny ośrodek metropolitalny i 37 gmin tworzących zewnętrzną strefę otaczającą[13]. Na opracowaniu tym opiera swe statystyki także Urząd Statystyczny w Krakowie[14].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Paweł Swianiewicz, Urszula Klimska. Społeczne i polityczne zróżnicowanie aglomeracji w Polsce – waniliowe centrum, mozaika przedmieść. „Prace i Studia Geograficzne”. 35, s. 51, 53-56, 2005. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. ISSN 0208-4589.
- ↑ 2,0 2,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-20. ISSN 1505-5507.
- ↑ Jerzy Jan Parysek: Aglomeracje miejskie w Polsce oraz problemy ich funkcjonowania i rozwoju. W: Wybrane problemy rozwoju i rewitalizacji miast: aspekty poznawcze i praktyczne. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, IGSEiGP UAM, 2008, s. 37, seria: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna nr 5. ISBN 978-83-61320-33-3.
- ↑ ESPON project 1.4.3 Study on Urban Functions (Final Report). Luxembourg: The ESPON Monitoring Committee, 2007-03, s. 94. ISBN 2-9600467-2-2.
- ↑ 6,0 6,1 Urban Audit: Data that can be accessed: LUZ Kraków. Eurostat. [dostęp 2011-11-11].
- ↑ 7,0 7,1 Urban Audit: City Profiles: Kraków. Eurostat. [dostęp 2011-11-11].
- ↑ Dane na koniec roku 2001 na podstawie (PDF)Tadeusz Markowski: Funkcje Metropolitalne Pięciu Stolic Województw Wschodnich. [dostęp 2011-11-11]. s. 330.
- ↑ Interim Territorial Cohesion Report. Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities, 2004, s. 98-101. ISBN 92-894-0000-0.
- ↑ Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (projekt). Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, 2010-05-18, s. 28.
- ↑ Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (projekt). Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, 2011-01-25, s. 32.
- ↑ opracowania dr hab. K. Trafas prof. UJ, dr A. Zborowski Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ „ Metropolia Krakowa Krakowski Obszar Metropolitalny”.
- ↑ Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego. 2003, Kraków, Urząd Marszałkowski Woj. Małopolskiego, s. 171 (Uchwała Nr XV/174/03 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 22 grudnia 2003 r.)
- ↑ Krakowski Obszar Metropolitalny. Urząd Statystyczny w Krakowie. [dostęp 2011-11-11].
