Akt odnowienia Państwa Ukraińskiego
Akt odnowienia Państwa Ukraińskiego - akt niepodległości Ukrainy ogłoszony 30 czerwca 1941 o godzinie 20 przez Jarosława Stećko w pałacu Lubomirskich przy Rynku we Lwowie w obecności około 60 nacjonalistów ukraińskich[1].
Spis treści |
[edytuj] Historia
30 czerwca o godzinie 4.30 nad ranem, jako pierwsza zwarta jednostka (wcześniej, o 2.30 weszły niemieckie patrole) wkroczył do Lwowa batalion "Nachtigall", zajmując bez oporu sowieckiego ratusz, Sobór św. Jura i lwowskie więzienia. O 6.30 delegacja żołnierzy batalionu została przyjęta przez metropolitę Andrija Szeptyckiego. Rano dotarli działacze OUN-B z Krakowa: Jarosław Stećko, Lew Rebet, Jarosław Staruch, Iwan Rawłyk, Stepan Łenkawśkyj, Dmytro Jaciw, Jewhen Wreciona, obejmując władzę w mieście. Staruch i Rebet zajęli z żołnierzami Nachtigall lwowską radiostację, Rawłyk zorganizował ukraińską milicję, Stećko i ks. Iwan Hrynioch uzyskali od metropolity Szeptyckiego (wprowadzając go w błąd, że reprezentują wszystkie ukraińskie ugrupowania polityczne) aprobatę na utworzenie rządu i ogłoszenie niepodległości.
O 20.00 rozpoczęło się plenarne posiedzenie. Na początku przemówił Stećko, przekazując pozdrowienia od Stepana Bandery i wzywając od oddania czci poległym. Następnie odczytał Akt odnowienia Państwa Ukraińskiego. Akt ten ogłaszał utworzenie przez OUN-B "z woli narodu ukraińskiego" państwa ukraińskiego, zapowiadał tworzenie tymczasowej władzy na ziemiach zachodnioukraińskich, która podporządkuje się przyszłemu rządowi w Kijowie. Zapowiadał także ścisłą współpracę, w tym militarną, tworzonego państwa z III Rzeszą oraz wzywał naród ukraiński do walki z ZSRR[2][3].
Następnie ks. Hrynioch, jako duszpasterz batalionu "Nachtigall", przekazał pozdrowienia od komendanta batalionu Romana Szuchewycza i żołnierzy batalionu. Następnie przemówił delegat Krajowego prowidu OUN, podkreślając wkład OUN w odzyskanie niepodległości. Odczytano pierwszy dekret Bandery o utworzeniu rządu Stećki na Zachodniej Ukrainie, do czasu powołania centralnego rządu w Kijowie. Następnie biskup Josyf Slipyj pozdrowił zebranych w imieniu metropolity Szeptyckiego. Następnie przybyły pod koniec prof. Koch pozdrowił zebranych w imieniu armii niemieckiej. Następnie odśpiewano hymn ukraiński.
Po zebraniu ogłoszono w radio dekret o utworzeniu Krajowego Rządu Zachodnich Obwodów Ukrainy. Akt odczytał student Julijan Sawićkyj. Akt ten proklamował, ku zaskoczeniu Niemców, że naród ukraiński jest prawnym gospodarzem na swojej ziemi.
[edytuj] Działania
Zaraz po ogłoszeniu Aktu rozpoczęto formowanie rządu z premierem Jarosławem Stećko, z siedzibą we Lwowie.
Skierowano też na wschodnią Ukrainę 6 tysięcy działaczy banderowskiej OUN, podzielonych na 3 grupy pochodne, które obejmowały władzę, tworząc po drodze ukraińską administrację i ośrodki OUN. Największe z nich powstały w rejonie Dniepropietrowska (5 tysięcy osób), Kirowogradu (1100 osób), a także w Donbasie i na Krymie[4].
[edytuj] Fałszowanie tekstu deklaracji
Gdy OUN-B przeszła na pozycje antyniemieckie, pronazistowskie deklaracje Aktu 30 czerwca stały się dla niej niewygodne. W następnych latach publikowano ocenzurowany tekst deklaracji, w którym omijano zapewnienia o lojalności wobec Adolfa Hitlera i III Rzeszy[5][6]. Ocenzurowany tekst deklaracji publikował także związany z OUN historyk Wołodymyr Kosyk[7][8]. Emigracyjni autorzy ukraińscy zaczęli przedstawiać deklarację z 30 czerwca jako akt antyniemiecki.
 |
Przypisy
- ↑ Włodzimierz Bonusiak, Kto zabił profesorów lwowskich?, Rzeszów 1989, s. 31
- ↑ Wiktor Poliszczuk, Nacjonalizm ukraiński w dokumentach (część 1). Integralny nacjonalizm ukraiński jako odmiana faszyzmu, tom trzeci. Dokumenty z zakresu zasad ideologicznych i założeń programowych nacjonalizmu ukraińskiego, Toronto 2002, ISBN 0-9685668-2-0, s.152-153
- ↑ Акт проголошення української держави, Newzz.in.ua
- ↑ Ryszard Torzecki Polacy i Ukraińcy. Sprawa ukraińska w czasie II wojny światowej na terenie II Rzeczypospolitej, Warszawa 1993 s. 116 - 129.
- ↑ 5,0 5,1 Per A. Rudling, The OUN, the UPA and the Holocaust: A Study in the Manufacturing of Historical Myths, The Carl Beck Papers in Russian & East European Studies, No. 2107, November 2011, ISSN 0889-275X, s.17
- ↑ Grzegorz Motyka, "Ukraińska partyzantka 1942-1960", Warszawa 2006, ISBN 83-88490-58-3, s.89
- ↑ Пер А. Рудлінґ, Ющенків фашист: култ Бандери в Україні та Канаді, [w:] Страсті за Бандерою: статті та есеї, упоряд.: Т. С. Амар, І. Балинський, Я. Ґрицак, Ґрані-Т 2010 (Серія De profundis), ISBN 978-966-465-321-0, s.247
- ↑ Karel C. Berkhoff, Marco Carynnyk, "The Organization of Ukrainian Nationalists and Its Attitude toward Germans and Jews: Iaroslav Stets’ko’s 1941 ‘’Zhyttiepys’’", Harvard Ukrainian Studies XXIII (3/4) 1999, s. 149
[edytuj] Bibliografia
- Ryszard Torzecki Polacy i Ukraińcy. Sprawa ukraińska w czasie II wojny światowej na terenie II Rzeczypospolitej, Warszawa 1993, Wyd. PWN, ISBN 83-01-11126-7
- Grzegorz Mazur, Jerzy Skwara, Jerzy Węgierski - "Kronika 2350 dni wojny i okupacji Lwowa", Katowice 2007, ISBN 978-83-86250-49-3
[edytuj] Linki zewnętrzne
- http://history.org.ua/LiberUA/Book/OUN1942/28.pdf Odezwa OUN-B w pierwszą rocznicę proklamacji Odnowienia Państwa Ukraińskiego, 30 czerwca 1942
- Grzegorz Rossoliński-Liebe: The Act of 30 June 1941, and its 2011 Commemoration in Ukraine (ang.). Defending History.com, 2011-06-25. [dostęp 2011-12-27].
