Alejandro Jodorowsky
| Alejandro Jodorowsky | |
 Alejandro Jodorowsky |
|
| Data i miejsce urodzenia | 7 lutego 1929 Iquique |
| Zawód | reżyser, scenarzysta, aktor |
| Lata aktywności | od 1957 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
| Strona internetowa | |
Alejandro Jodorowsky Prullansky (ur. 7 lutego 1929 w mieście Tocopilla[1] w Chile) - awangardowy artysta, surrealista, głównie reżyser filmowy i teatralny, pisarz i autor komiksów.
Urodził się w rodzinie żydowskich emigrantów z Ukrainy, która uciekła stamtąd, goniona koszmarem pogromów nacjonalistów[potrzebne źródło] i bolszewickich prześladowań[potrzebne źródło]. Ojcem był Jakub (Jaime) Chodorowski, matką Sara (Felicidad) Prullansky[2][3].
Jodorowsky rozpoczął swoją działalność artystyczną w bardzo młodym wieku, inspirowany przede wszystkim filmem i literaturą. Pierwsze wiersze opublikował w Chile w wieku 16 lat, rok później zadebiutował jako aktor, a w kolejnym stworzył trupę pantomimiczną Teatro Mimico. W 1953 napisał swoją pierwszą sztukę El minotauro (Minotaur).
W tym samym roku wyjechał do Paryża, by pobierać nauki pantomimy u Etienne Decroux, nauczyciela słynnego francuskiego mima Marcela Marceau. W 1954 rozpoczął współpracę z samym Marceau, do którego grupy teatralnej dołączył i dla którego napisał sztukę Klatka.
W 1957 tworzy swój pierwszy film La Cravate, będący adaptacją opowiadania Tomasza Manna z 1940 Die vertauschten Köpfe - Eine indische Legende (ang. The Transposed Heads).
W lutym 1962 Jodorowsky inicjuje razem z Fernando Arrabalem i Rolandem Toporem tzw. Mouvement panique (Ruch Paniczny), który opierał się na trzech podstawowych elementach: terrorze, humorze i spontaniczności. Patronem ruchu był grecki Pan, a inspiracją twóczość Luis Buñuela i teatr okrucieństwa Antonina Artauda. Jedną z form działalności był Teatr paniczny. Występy miały charakter eksperymentalny.
W latach 60. i 70. Jodorowsky pracował w Paryżu i Meksyku, wystawiając ponad sto przedstawień. Reżyserował zarówno własne sztuki, jak i sztuki napisane przez Becketta, Ionesco, Strindberga, czy Leonorę Carrington. Od 1966 zaczyna tworzyć komiksy w duchu Ruchu Panicznego, zarówno samodzielnie, jak i we współpracy z rysownikiem Jeanem "Moebiusem" Giraudem.
W tym samym czasie wraca do twóczosci filmowej, kręcąc pierwszy, pełnometrażowy film - Fando i Lis, a dwa lata później surrealistyczny western Kret (El Topo). W 1973 powstaje Święta góra (La montaña sagrada).
W 1975 Jodorowsky rozpoczyna pracę nad adaptacją Diuny Franka Herberta, jednakże prace nad filmem zostają przerwane.
Spis treści |
[edytuj] Filmografia
- La Cravate 1957
- Fando i Lis 1967
- Kret (El Topo) 1970
- Święta góra 1973
- Kieł 1980
- Święta krew 1989
- Złodziej tęczy 1990
[edytuj] Komiksy
[edytuj] Książki
- Mistrz i czarownice (wydanie polskojęzyczne: Okultura, 2011)
[edytuj] Literatura
- Cuentos pánicos (Editorial Novaro, 1963), ilustrado por Roland Topor.
- Teatro pánico (Editorial Novaro, 1965)
- Juegos pánicos (Editorial Novaro, 1965)
- El Topo, fábula pánica con imágenes (Editorial Novaro, 1970), guión original de El Topo
- El loro de las siete lenguas (Grijalbo 1991, 2ª Ed. Siruela, 2005) Novela.
- La trampa sagrada: Conversaciones con Gilles Farcet (Grijalbo, 1991) Libro de entrevistas. Edición ampliada: Editorial Chandra, 2007.
- Donde mejor canta un pájaro (Grijalbo 1992, 2ª Ed. Siruela, 2002) Novela.
- Las ansias carnívoras de la nada (Grijalbo 1995, 2ª Ed. Siruela, 2006) Novela.
- Psicomagia (Seix Barral, 1995, 2ª edición ampliada: Siruela, 2007). Ensayo.
- Sombras al Mediodia (1995 Primera Edicion Dolmen escritores de chile)
- Antología pánica (1996), recopilación de textos por Daniel González-Dueñas.
- Los Evangelios para sanar (Siruela, 1997, 2ª edición 2007) Ensayo.
- La sabiduría de los chistes (Obelisco, 1997), ilustraciones de George Bess Ensayo.
- El niño del jueves negro (Siruela, 1999) Novela.
- Albina y los hombres-perro (Grijalbo, México / Siruela, Madrid, 2000) Novela. Ilustraciones de François Boucq
- No basta decir (Visor, 2000) Poesía.
- La danza de la realidad (Siruela, 2001) Memorias.
- El paso del ganso (Visor, 2001) Relatos.
- La sabiduría de los cuentos (Obelisco, 2001) Ensayo.
- La escalera de los ángeles (Obelisco, 2001) Ensayo.
- El tesoro de la sombra (Siruela, 2003) Memorias.
- El dedo y la luna (Obelisco, 2004) Ensayo.
- Piedras del camino (Obelisco, 2004) Poesía.
- La vía del tarot (Siruela, 2004) Ensayo escrito con Marianne Costa.
- Yo, el tarot (Siruela, 2004) Ensayo y poesía.
- El maestro y las magas (Siruela, 2005) Memorias.
- Solo de amor (Visor, 2006) Poesía.
- Cabaret místico (Siruela, 2006) Filosofía y Psicología.
- Teatro sin fin (tragedias, comedias y mimodramas) (Siruela, 2007) Teatro.
- Correo terapéutico (La esfera de los libros, 2008) Ensayo.
- Manual de Psicomagia (consejos para sanar tu vida) (Siruela, 2009).
- Pasos en el vacío (Visor, 2009) Poesía.
- Tres cuentos mágicos (para niños mutantes) (Siruela, 2009), incluye tres cuentos: Memorias de un niño bombero (semiautobiográfico), Loïe del cielo y La increíble mosca humana. Reeditado en Cuentos mágicos y del intramundo, incluye los tres mismos cuentos y "Cuentos del intramundo" (56 microcuentos) (Random House Mondadori, 2010).
- Poesía sin fin (Editorial Huacanamo, 2009) Poesía completa.
- Metagenealogía (Siruela, 2011) Ensayo escrito con Marianne Costa.
[edytuj] Teatr
- La fantasma cosquillosa (farsa iniciática) (1948)
- La princesa Araña (1958)
- Melodrama sacramental (1965)
- Zaratustra (aventura metafísica) (1970)
- El túnel que se come por la cola (auto sacramental pánico) (1970)
- El Juego que todos jugamos (1970)
- El mirón convertido (tragedia pánica) (1971)
- El Ensueño (Paráfrasis de la obra de Augusto Strindberg) (1971)
- Pedrolino (mimodrama ballet) (1998)
- Ópera pánica (cabaret trágico) (2001)
- Escuela de ventrílocuos (comedia absurda) (2002)
- Las tres viejas (melodrama grotesco) (2003)
- Hipermercado (paporreta infame) (2004)
- El sueño sin fin (drama sublime) (2006)
- Sangre real (drama antiguo) (2007).
- Teatro sin fin (tragedias, comedias y mimodramas) (Ediciones Siruela, Madrid, 2007). Antología teatral que incluye todos los títulos anteriores.
- Le gorille (El gorila) (2009), obra teatral inédita, inspirada en el relato Informe para una academia (Ein Bericht für eine Akademie, 1917), de Franz Kafka.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Alejandro Jodorowsky w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
- Alejandro Jodorowsky w bazie filmweb.pl
- Alejandro Jodorowsky w bazie stopklatka.pl
- Biografia Alejandro Jodorowsky'ego w Magazynie MAGIVANGA
- Inna biografia Jodorowsky'ego
- The Symbol Grows: Alejandro Jodorowsky (strona po angielsku)
- Jodorowsky le scénariste (strona po francusku, zawiera listę komiksów jego autorstwa)
- Jodo Universe: Inside the Esoteric Mind of Alejandro Jodorowsky (strona po angielsku)
Przypisy
- ↑ Tak podaje sam artysta na oficjalnej stronie [1] (w jęz. hiszp.); w niektórych źródłach podaje się miasto Iquique
- ↑ Biografia Jodorowsky'ego
- ↑ genealogia matki
