Aleksander Główka

Aleksander Główka, (ur. 12 grudnia 1921 w Skierniewicach), syn Ignacego i Wiktorii z Waniaków. Uczestnik walk z hitlerowskim okupantem w Skierniewicach, pseudonim Arga, w 2000 mianowany na stopień kapitana. Żołnierz AK, działacz harcerski Szarych Szeregów w Skierniewicach. Od 1992 członek Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Warszawa- Zachód, Środowisko Skierniewice. Od 1994 członek Stowarzyszenia Szarych Szeregów, prezes Zarządu Oddziału w Skierniewicach. Działacz harcerski, harcerz w stopniu harcmistrza; zasłużony działacz społeczny. Honorowy Obywatel Skierniewic.

Nauka szkolna, studia

Szkołę Powszechną nr 2 w Skierniewicach ukończył 24 czerwca 1935. Uczęszczał następnie do 4-klasowej Koedukacyjnej Szkoły Handlowej Polskiej Macierzy Szkolnej w Skierniewicach którą ukończył w roku 1939. Po wojnie kończył studia w Szkole Głównej Handlowej (Szkoła Główna Planowania i Statystyki) w Warszawie przy ul. Rakowieckiej, ukończył je 23 stycznia 1953 roku z tytułem magistra nauk ekonomicznych (a rozpoczął w 1943 w tej samej uczelni, która miała wówczas nazwę I Miejska Szkoła Handlowa w Warszawie często nazywana Szkołą Lipińskiego). Zajęcia w tej szkole odbywały się w Związku Spółdzielni Rolniczych „Rolnik” przy Placu Kopernika. Dopiero po wojnie zdał maturę w Gimnazjum i Liceum Przyrodniczym w Płocku. 7 listopada 1952 ukończył także studia w Szkole Głównej Służby Zagranicznej w Warszawie przy ul. Wawelskiej.

Działalność w Związku Harcerstwa Polskiego

Do Związku Harcerstwa Polskiego wstąpił w 1932 zdobywając w 1938 roku stopień Harcerza Rzeczypospolitej. W 1939 pełnił funkcje drużynowego 31. Mazowieckiej Drużyny Harcerzy im. Jana III Sobieskiego oraz członka Komendy Hufca ZHP w Skierniewicach. W sierpniu 1939 wspólnie z dh. Wacławem Medyńskim organizował Pogotowie Wojenne Harcerzy w Skierniewicach, które od 16 sierpnia do końca września 1939 pełniło służbę na rzecz miasta i wojska.

Działalność konspiracyjna

Władze ZHP zadecydowały o kontynuowaniu od 27 września 1939 działalności organizacyjnej w warunkach konspiracji, rozpoczął więc organizowanie harcerstwa szaroszeregowego w rodzinnym mieście. Od października 1939 członek i organizator zastępów szaroszeregowych - ZHP Szare Szeregi, członek Komendy Hufca Skierniewice. Rozkazem z września 1943 harcmistrz Manfred Szmigielski ("Szwed") - komendant "Ula Puszcza" (Chorągwi Mazowieckiej Szarych Szeregów) mianował go (już wówczas podharcmistrza) komendantem "Roju Wilkołak" (konspiracyjnego Hufca Skierniewice) i był nim do lutego 1945, organizując m.in. szereg działań dywersyjnych i akcji zbrojnych, w których sam uczestniczył. Od 2 stycznia 1940 żołnierz Związku Walki Zbrojnej - Armii Krajowej. Przeszedł szkolenie wojskowe i instruktorskie - harcerskie. Kurs podoficerski w ZWZ odbył w 1941, w 1942 zaliczył kurs "Szkoły za lasem" z nominacją na stopień podharcmistrz. W latach 1942 - 1943 odbył szkolenie wojskowe w podchorążówce "Agricola" (klasa "Ewa") i ukończył je w stopniu kaprala podchorążego. W latach 1943-1945 był dowódcą plutonu specjalnego w batalionie "Fabryka" w Obwodzie "Sroka", pełniącego służbę logistyczną na rzecz dowództwa. Z ramienia komendy obwodu prowadził szkolenie drużyn sabotażu Szarych Szeregów. Od 14 września 1944 do 17 stycznia 1945 walczył w oddziale partyzanckim "Łókosa" (Bolesława Kieresińskiego - organisty w Puszczy Mariańskiej). Służbę w Armii Krajowej ukończył 17 stycznia 1945 w stopniu podporucznika.

Praca zawodowa

Pracę konspiracyjną łączył z pracą zawodową najpierw w skierniewickiej Straży Ogniowej od 1940 do 1941 (tam odbył konspiracyjne szkolenie podoficerskie) a potem w Zarządzie Miejskim w Skierniewicach na stanowisku Sekretarza Miejskiego Aresztu Policyjnego (od l maja 1941 do 30 września 1942). Następnie, na rozkaz dowódcy batalionu AK Antoniego Ratyńskiego "Biedy" został urzędnikiem Wehrmachtsliegenschaft (gospodarstwo wojskowe) w Dąbrowicach (od l października 1942 do 30 września 1944). W końcowym okresie hitlerowskiej okupacji pracował w skierniewickiej Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Rolnik” zajmując się skupem wełny, warzyw i owoców. Równolegle działał w Radzie Głównej Opiekuńczej - organizacji charytatywnej tolerowanej przez Niemców i Ośrodku Pomocy Uciekinierom z Warszawy, który mieścił się na terenie cegielni w Skierniewicach. 1 września 1945 został nauczycielem Państwowego Gimnazjum Kupieckiego w Skierniewicach na podstawie tzw. półdyplomu SGH. Był też opiekunem 79. Mazowieckiej Drużyny Harcerzy aż do likwidacji w 1949 harcerstwa starszego i podporządkowania go tzw. Organizacji Harcerskiej. Prawie 30 lat do 1974 pracował w zawodzie nauczycielskim, jako nauczyciel i dyrektor szkół ekonomicznych w Skierniewicach i Zgierzu (tu od 1 listopada 1964 do 31 października 1974 był dyrektorem Liceum Ekonomicznego, mianowanym przez Ministra Oświaty a wyłonionym w drodze konkursu). Działał w strukturach doskonalenia nauczycieli, w Komisji Oceny Programów i Podręczników przy Ministerstwie Oświaty (w latach 1957-1974). Od 1 listopada 1974 pracował w Wydziale Kultury Fizycznej i Turystyki Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi, był kierownikiem Wojewódzkiego Funduszu Turystyki a następnie zastępcą dyrektora Przedsiębiorstwa Turystycznego "Łódź". Na emeryturę przeszedł od 1 stycznia 1982.

Działalność społeczna

Poza pracą zawodową realizował się w działalności społecznej w:

• Komitecie Kultury Fizycznej i Sportu,
• w akcji zwalczania analfabetyzmu na wsi (1946-1950),
• w Społecznym Komitecie Budowy Szkół i Internatów (1950-1973),
• w Polskim Towarzystwie Turystyczno-Krajoznawczym (1952-1981),
• w Związku Nauczycielstwa Polskiego (1945-1981),
• w Towarzystwie Opieki nad Zabytkami (od 1992 do chwili obecnej).

Nadal organizuje spotkania z młodzieżą szkolną i uczestniczy w nich przekazując jej etos Armii Krajowej. Jego staraniem w 1993 w Kościele Garnizonowym w Skierniewicach zostały umieszczone 3 tablice ku czci poległych żołnierzy Powstania Warszawskiego i AK-owców pomordowanych w Skierniewicach. Organizuje coroczne zloty żołnierzy AK - Szarych Szeregów w Skierniewicach. Mimo zaawansowanego wieku (prawie 90 lat) uczestniczy zawsze w uroczystościach państwowych i kombatanckich oraz dba o miejsca pamięci narodowej. Bardzo aktywny członek środowiska Skierniewickiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

Publikacje

Autor publikacji:

• Harcerze i harcerki Szarych Szeregów – pod red. Aleksandra Główki wydana w 1995,
• Stowarzyszenie Szarych Szeregów Oddział Skierniewice Album pod red. Aleksandra Główki, WING Łódź 2001, ISBN 83-86747-72-2
• Aleksander Główka Życie to moja przygoda, Łódź 2009 Marron Edition ISBN 978-83-60405-02-4, będącej autorskim zapisem zarówno literacko potraktowanego biogramu (cz. I „W kręgu bliskich”) jak i zapisów wędrówek przez trzy kontynenty (cz. II „Pamiętniki subiektywne z podróży”).

Odznaczenia

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski("a wybitne zasługi w działalności kombatanckiej" 24-2005-37 15 lutego 2005
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (3504-88-4) 1988
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1054-78-4) 1978
• Złoty Krzyż Zasługi 1969
• Krzyż Walecznych 1944
• Krzyż Armii Krajowej (nr 39927) 1987
• Krzyż Partyzancki (F-4003) 1961
• Medal za Długoletnie Pożycie Małżeńskie (14-97-281) 1997
• Złoty Krzyż Zasługi dla ZHP z Rozetą z Mieczami (185) 1985

Wyróżnienia

• Honorowa Odznaka Województwa Łódzkiego 1968
• Złota Odznaka ZNP 1969
• Złota Honorowa Odznaka PTTK 1975
• Złota Odznaka NFOZ 1985
• Odznaka Weterana Walk o Niepodległość 1995
• Odznaka Pamiątkowa AK 1996
• Odznaka Grunwaldzka 1958

• Inwalida wojenny Kat. Pierwszej od 11 07 1990
• Kombatant uprawnienia 412803 z racji przynależności do Szarych Szeregów
• Patent Weterana Walk o Niepodległość Ojczyzny Nr 1122 1999 r.

Bibliografia

• Michał Nowacki Było ich pięciu. Wspomnienia o dowódcach Szarych Szeregów ze Skierniewic Głos Skierniewic i okolicy, 2 października 2008 r., s.11
• Kwestionariusz osobowy – kopia
• Wniosek o nadanie orderu-odznaczenia – kopia
• Życie to moja przygoda, Łódź 2009, ISBN 978-83-60405-02-4