Aleksander Sulkiewicz
| Aleksander Sulkiewicz | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 8 grudnia 1867 Skirsobole, Imperium Rosyjskie |
| Data i miejsce śmierci | 18 września 1916 Imperium Rosyjskie Sitowicze, Imperium Rosyjskie |
| Przynależność polityczna | Polska Partia Socjalistyczna |
| Aleksander Sulkiewicz | |
 Aleksander Sulkiewicz, sierżant 5 Pułku Piechoty Legionów, ok. 1916 |
|
 sierżant |
|
| Data i miejsce urodzenia | 8 grudnia 1867 Skirsobole, Imperium Rosyjskie |
| Data i miejsce śmierci | 18 września 1916 Imperium Rosyjskie Sitowicze, Imperium Rosyjskie |
| Przebieg służby | |
| Lata służby | 1915–1916 |
| Główne wojny i bitwy | bitwa na Stochodem |
| Odznaczenia | |
 |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Aleksander Sulkiewicz, właśc. Iskander Mirza Duzman Beg Sulkiewicz lub Hózman Mirza Sulkiewicz[1], pseud. Michał (ur. 8 grudnia 1867 w Skirsobolach Tatarskich, powiat kalwaryjski, Suwalszczyzna, zm. 18 września 1916 pod Sitowiczami nad Stochodem) - polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy.
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Urodził się w rodzinie tatarskiej o tradycjach patriotycznych, jako syn Aleksandra (rotmistrza wojsk rosyjskich) i Rozalii z Kryczyńskich. Był spokrewniony z Józefem Bielakiem, generałem kościuszkowskim. W dzieciństwie uczęszczał do szkoły tureckiej w Konstantynopolu, gdzie zetknął się z polską emigracją. Następnie po śmierci ojca (zmarłego około 1877) powrócił z rodziną w 1880 do Suwałk i potem do Sejn, gdzie kontynuował naukę. W Wilnie zetknął się z kółkami socjalistycznymi. Został aktywnym członkiem Socjalno-Rewolucyjnej Partii "Proletariat" (tzw. II Proletariatu).
W listopadzie 1892 brał udział w "Zjeździe Paryskim" i tworzeniu Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich. Następnie przedostał się do kraju, gdzie uczestniczył w tworzeniu wileńskich grup PPS. Na przełomie czerwca i lipca 1893 wraz ze Stanisławem Wojciechowskim, Józefem Piłsudskim, Stefanem Bielakiem i Ludwikiem Zajkowskim uczestniczył w naradzie w podwileńskim lesie, którą uznano później za I Zjazd Polskiej Partii Socjalistycznej.
W 1890 został urzędnikiem w izbie skarbowej w Suwałkach, a następnie komory celnej we Władysławowie, Wierzbołowie[2] i Kibartach. Dzięki temu stał się jednym z głównych organizatorów przerzutu "bibuły" PPS z Genewy i Londynu do Królestwa. Prowadził długoletnią działalność z uwagi na fakt, iż nikt nie podejrzewał muzułmanina o działania niepodległościowe. Od 1895 do 1897, a następnie od 1899 do 1902 był członkiem Centralnego Komitetu Robotniczego PPS.
W 1900 na wezwanie partii zakończył pracę urzędnika i wyjechał do Łodzi celem tworzenia drukarni "Robotnika". Uniknął aresztowania w czasie wpadki drukarni (gdzie aresztowano Józefa Piłsudskiego). Był jednym z współorganizatorów przygotowanej ucieczki Józefa Piłsudskiego z petersburskiego szpitala św. Mikołaja Cudotwórcy 14 maja 1901.
Od 1903 na nowo podjął działania w Centralnym Komitecie Robotniczym PPS na terenie Kijowa. Wpadł w ręce policji, jednak dzięki bardzo dobrym rekomendacjom z miejsc pracy zwolniony został po kilku miesiącach za kaucją. W czasie rozłamu w PPS został członkiem PPS Frakcji Rewolucyjnej, wchodząc w 1908 ponownie w skład Centralnego Komitetu Robotniczego.
Po wybuchu I wojny światowej zgłosił się do Legionów Polskich. Po powstaniu Polskiej Organizacji Narodowej został komisarzem w powiecie wieluńskim, a następnie łódzkim. Przedostał się na rodzinną Suwalszczyznę, a potem do Warszawy, gdzie zastąpił w działalności Tadeusza Żulińskiego. Jeździł w wyprawach zagranicznych m.in. przez Berlin, Kopenhagę, Szwecję do Kijowa. Wrócił do Galicji, gdzie został skierowany przez Józefa Piłsudskiego do zajętej przez Niemców Warszawy. Działał tam w strukturach Polskiej Organizacji Wojskowej i PPS. Aresztowany przez Niemców w listopadzie 1915; zwolniony, udał się pod okupację austriacką, aby wziąć udział w walkach Legionów Polskich.
Po dwukrotnej odmowie ze względu na wiek (49 lat) został w maju 1916 intendentem, a następnie w służbie liniowej sierżantem 4 kompanii (dowódca Wacław Stachiewicz) 1 batalionu 5 Pułku Piechoty Legionów. 18 września 1916 w trakcie bitwy pod Sitowiczami (nad Stochodem), biegnąc na pomoc rannemu chor. Adamowi Kocowi, został śmiertelnie ranny.
8 listopada 1925 jego ciało przewieziono do Warszawy i pochowano na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Odznaczony został pośmiertnie Krzyżem Niepodległości z Mieczami.
[edytuj] Fotografie
- Aleksander Sulkiewicz. Fotografia z albumu: (pol.). W: „Księga pamiątkowa byłych uczestników walk o niepodległość pod sztandarem PPS Frakcji Rewolucyjnej” [on-line]. Warszawa 1933, przed 1900?. [dostęp 2010-03-01].
Przypisy
- ↑ Aleksander Sulkiewicz (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2010-02-15].
- ↑ Tomasz Stańczyk: Polski Tatar przerzuca bibułę (pol.). Rzeczpospolita. [dostęp 2010-03-03].
[edytuj] Bibliografia
- Krzesławski J., Aleksander Sulkiewicz, w: "Kronika Ruchu Rewolucyjnego w Polsce" Nr 3(11) lipiec - wrzesień 1937 r.
- Krzesławski J., Ze wspomnień o Aleksandrze Sulkiewiczu (tow. Michale), w: "Kronika Ruchu Rewolucyjnego w Polsce" Nr 4 październik - grudzień 1935 r.
- Andrzej Matusiewicz, Mistrz konspiracji, w: Biografie suwalskie, część II (redakcja Małgorzata Pawłowska), Regionalna Pracownia Krajoznawcza i Oddział PTTK "Jaćwież" w Suwałkach, Suwałki 1993, s. 81-83 (z wizerunkiem)
- Niezłomny Żołnierz o niepodległość Polski, Panteon Polski Nr. 11(15), Lwów 1 czerwca 1925, str.13-15
