Aleksandra Śląska

Aleksandra Śląska
Aleksandra Śląska w 1949
Prawdziwe imię i nazwisko	Aleksandra Wąsik
Data i miejsce urodzenia	4 listopada 1925 Katowice, Polska
Data i miejsce śmierci	18 września 1989 Warszawa, Polska
Zawód	aktorka
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Aleksandra Śląska w Wikicytatach

Tablica pamiątkowa na fasadzie kamienicy na rogu ul. T. Kościuszki i ul. J. Poniatowskiego w Katowicach

Grób Aleksandry Śląskiej i jej męża Janusza Warmińskiego na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, 24 lipca 2008

Popiersie w Galerii Artystycznej na placu Grunwaldzkim w Katowicach

Aleksandra Śląska, de domo Wąsik właśc. Aleksandra Śląska-Warmińska (ur. 4 listopada 1925 w Katowicach, zm. 18 września 1989 w Warszawie) – polska aktorka teatralna i filmowa.

Była żoną Janusza Warmińskiego, dyrektora teatru Ateneum.

Otrzymała 19 nagród za kreacje i osiągnięcia aktorskie oraz odznaczeń państwowych i branżowych.

Życiorys

Jej ojciec, Edmund Wąsik, był wicedyrektorem Okręgu Polskich Kolei Państwowych i znanym działaczem narodowym, uczestnikiem III powstania śląskiego i posłem na Sejm II RP (1935-1938).

W 1946 roku Aleksandra zaczęła uczęszczać na zajęcia szkoły dramatycznej przy krakowskim Teatrze Słowackiego, gdzie pierwszy raz zetknęła się z teatrem i znanymi aktorami polskiej sceny teatralnej, w tym z Juliuszem Osterwą. Po przeprowadzce do Warszawy, aktorka Teatru Współczesnego (1949-1956, 1959-1961), Teatru Ateneum (1956-1959, 1962-1989).

Wykładowca w PWST w Warszawie (od 1973). W 1987 uzyskała tytuł profesora nadzwyczajnego sztuki teatralnej.

Zmarła na raka. Została pochowana na Starych Powązkach w Warszawie, kwatera: 339-III-5.

Role teatralne

• Ruth i Liesel - Niemcy (aut. Leon Kruczkowski, reż. Erwin Axer)
• Blanche - Tramwaj zwany pożądaniem (aut. Tennessee Williams, reż. Janusz Warmiński)
• Arkadina - Mewa (aut. Anton Czechow, reż. Janusz Warmiński)
• Maria Stuart - Maria Stuart (aut. Juliusz Słowacki, Teatr Telewizji 1965)
• Amelia - Mazepa (aut. Juliusz Słowacki, reż. Gustaw Holoubek, Teatr TV 1968)

Filmografia (wybór)

• Ostatni etap (1947) – nadzorczyni
• Dom na pustkowiu (1949) – Basia
• Młodość Chopina (1951) – Konstancja Gładkowska
• Die Sonnenbrucks (1951) – Fanchette
• Piątka z ulicy Barskiej (1953) – Hanka
• Autobus odjeżdża 6.20 (1954) – Krystyna Poradzka
• Pętla (1957) – Krystyna
• Historia współczesna (1960) – Jadwiga, żona Bielasa
• Rok pierwszy (1960) – nauczycielka
• Spotkanie w Bajce (1962) – Teresa
• Trio (1962) – Berta
• Ich dzień powszedni (1963) – Nitka, żona Siennickiego
• Mansarda (1963) – Maria
• Pasażerka (1963) – Liza
• Śmierć w środkowym pokoju (1965) – Marta
• Czarna suknia (1967) – Joanna Orłowska
• Bolesław Śmiały (1971) – żona króla Bolesława Śmiałego
• Wyspy szczęśliwe (1972) – żona doktora
• Wielka miłość Balzaka (1973) – Rozaline
• Wiśnie (1979) – księgowa Pawlakowa
• Królowa Bona (1980) – królowa Bona Sforza d'Aragona, żona Zygmunta I Starego
• Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny (1982) – królowa Bona Sforza d'Aragona, matka Zygmunta Augusta

Polski dubbing

• Królowa Elżbieta (1971) – Elżbieta I
• Kto się boi Virginii Woolf? (1966) – Martha

Odznaczenia i nagrody

Odznaczenia

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1954)
• Order Sztandaru Pracy II klasy (1963)
• Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)
• Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967)
• Odznaka Zasłużony Działacz Kultury (1967)
• Odznaka "Za zasługi dla Warszawy" (1966)
• Zasłużony dla Kultury Narodowej (1989)

Nagrody

• 1950 - nagroda państwowa III stopnia za rolę Basi w filmie Dom na pustkowiu
• 1954 - wyróżnienie w Cannes za Piątkę z ul.Barskiej
• 1955 - Nagroda Państwowa II stopnia w sekcji filmu za role filmowe w minionym 10-leciu
• 1964 - Nagroda Państwowa II stopnia za wybitne osiągnięcia aktorskie, a w szczególności za role Ingi w Pierwszym dniu wolności, Joanny w Więźniach z Altony oraz za rolę w filmie Pasażerka
• 1964 - Komitetu ds. Radia i TV za kreację w sztuce Broszkiewicza Skandal w Hellbergu oraz melodramacie Pomyłka, proszę się wyłączyć
• 1967 - Miasta stołecznego Warszawy
• 1967 - Praga - IV MF Telewizyjny - nagroda za najlepszą rolę kobiecą - za rolę Joanny w filmie Czarna suknia
• 1968 - nagroda Komitetu ds. PRiTV za kreacje w spektaklu TV Mazepa
• 1975 - Złoty Ekran
• 1978 - Warszawa - nagroda teatralna tygodnika "Przyjaźń" - za rolę Arkadiny w Mewie Antoniego Czechowa w Teatrze Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie
• 1982 - Warszawa - nagroda I stopnia (zespołowa) przewodniczącego Komitetu ds. Radia i TV za osiągnięcia aktorskie, a szczególnie za przybliżenie postaci historycznej, Bona Sforza, w tv serialu Królowa Bona
• 1985 - Opole - XI OKT - nagroda za rolę tytułową w Matce Witkacego w Teatrze Ateneum im.Stefana Jaracza w Warszawie

Miejsca poświęcone Aleksandrze Śląskiej

W 2008 na fasadzie budynku na rogu ul. Tadeusza Kościuszki i ul. Józefa Poniatowskiego w Katowicach odsłonięto tablicę, poświęconą aktorce; w tej kamienicy się urodziła i wychowała. Jej imieniem nazwano jedno z rond w katowickiej dzielnicy osiedle Wincentego Witosa.

Bibliografia

• Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 67. ISBN 83-85831-35-5. 

Linki zewnętrzne

• Aleksandra Śląska w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
• Aleksandra Śląska w bazie filmweb.pl
• Aleksandra Śląska w bazie filmpolski.pl
• Aleksandra Śląska w bazie e-teatr.pl
• Aleksandra Śląska w bazie stopklatka.pl
• Aleksandra Śląska w bazie filmpolski.pl
• Aleksandra Śląska w bazie filmweb.pl