Alexis Henri Charles Clérelde, wicehrabia de Tocqueville (ur. 29 lipca 1805 w Verneuil-sur-Seine, zm. 16 kwietnia 1859 w Cannes) – francuski myśliciel, socjolog, polityk, zwolennik liberalizmu arystokratycznego.[potrzebne źródło] Minister spraw zagranicznych II Republiki.
Autor dwutomowego dzieła O demokracji w Ameryce, uchodzącego za najbardziej przenikliwą analizę społeczeństwa demokratycznego. Szczególne znaczenie mają jego analizy konfliktu między wolnością i równością, pożytków płynących z samorządu i stowarzyszeń politycznych[1] oraz relacji między państwem a Kościołami. Był jednym z najważniejszych myślicieli w XIX wieku ze względu na stworzenie hasła liberalnej demokracji. Uważał on, iż demokracja nie jest szkodliwa tylko wówczas gdy nie zagraża wolności i autonomii jednostki.
W dziele Dawny ustrój i rewolucja, na przykładzie rewolucji francuskiej postawił tezę, że rewolucja stanowi zawsze kontynuację obalanego ustroju oraz, że wybucha nie w momencie najgłębszego kryzysu, ale kiedy sytuacja poprawia się wolniej niż oczekuje tego społeczeństwo.
Alexis de Tocqueville nie był zwolennikiem demokracji liberalnej, lecz uważał, że jej nadejście do Europy jest nieuniknione i chciał na nią Europejczyków przygotować.
[edytuj] Krytyka metodologii Tocqueville'a
Michael R. Hill porównuje metodologię Alexisa de Tocqueville'a i Harriet Martineau, na podstawie której zebrali dane do swoich dzieł.[2]. Obie te osoby przebywały w Stanach Zjednoczonych w podobnym czasie i obie napisały na tej podstawie książki o społeczno-politycznym kształcie amerykańskiej demokracji. Hill wymienia kilka błędów leżących u podstaw metodologii O demokracji w Ameryce Alexisa de Tocquevilla. Są to:
- Cel podróży Tocqueville'a. Udał się on do Stanów w celu przygotowania raportu dla francuskiego rządu na temat więziennictwa. Został on opublikowany w 1833 roku pod tytułem On the Penitentary System in the United States and Its Application in France. Zdaniem Hilla negatywnie wpłynęło to na rzetelność obserwacji poczynionych przez Tocqueville'a, gdyż swój pobyt w Stanach - miejsca które odwiedzał, czas spędzony w poszczególnych miejscach - musiał dostosować do rządowego zlecenia.
- Poleganie na wtórnym (dyskurs), a nie pierwotnym źródle faktów społecznych.
- Dokumentacja: nienaukowa selekcja informacji i brak ochrony tożsamości informatorów. Tocqueville zanotował w jednym ze ze swoich dzienników: "Z rozmowy zapisałem jedynie to, co zgadzało się z już poczynionymi przeze mnie obserwacjami".[3] Tocqueville nie zniszczył dokumentacji swojej podróży, przez co ujawniona została tożsamość jego informatorów, gdy dzienniki z jego podróży wyszły drukiem.
- Zbyt krótki czas poświęcony obserwacji amerykańskiej demokracji. Tocqueville na kontynencie północnoamerykańskim spędził dziewięć miesięcy, z czego znaczącą część w Kanadzie (Quebec, Montreal).
- Niewystarczająca do przeprowadzenia rzetelnych obserwacji znajomość języka angielskiego. Tocqueville był Francuzem, którego znajomość angielskiego była na podstawowym poziomie. Hill określa ten poziom jako angielski "restauracyjny" ("restaurant" English).
- Nieobiektywny dobór informatorów według kryterium płci, klasy i znajomości francuskiego. Informatorami Tocqueville'a byli wyłącznie mężczyźni. Większość z nich pochodziła z wyższej klasy średniej lub klasy wyższej. Tocqueville, z powodu trudności w porozumiewaniu się w języku angielskim, preferował informatorów francuskojęzycznych.
- O demokracji w Ameryce, Warszawa 1976
- Wspomnienia, Ossolineum 1987
- Dawny ustrój i rewolucja, Warszawa 2005
- Raymond Aron, « Tocqueville retrouvé » ; Essai sur les libertés, 1965.
- Pierre Birnbaum, collection Sup, PUF, Paris, 1970.
- Jean-Louis Benoît, Comprendre Tocqueville, Paris, Armand Colin, 2004, vii-216 p.
- Raymond Boudon, Tocqueville aujourd’hui, Paris, Odile Jacob, 2005, 299 p.
- Jacques Coenen-Huther, Tocqueville, Paris, Presses universitaires de France, collection « Que sais-je ? », n° 3213, 1997, 127 p.
- Arnaud Coutant, Tocqueville et la constitution démocratique, Paris, Mare et Martin, 2008, 680 p.
- Seymour Drescher, Tocqueville and England, Cambridge, Harvard University Press, 1964, viii-263 p. ; Dilemmas of Democracy : Tocqueville and Modernization, University of Pittsburgh Press, 1964.
- Edward T. Gargan, Alexis de Tocqueville: the critical years, 1848-1851 (Dissertation, Catholic University of America, 1955)
- François Furet, « Tocqueville et le problème de la révolution française », Penser la Révolution française ; le systême conceptuel de De la démocratie américaine.
- Helmut Göring, Tocqueville und die Demokratie
- André Jardin, Alexis de Tocqueville : 1805-1859, Paris, Hachette, 1984, 582 p.
- Lucien Jaume, Tocqueville : Les sources aristocratiques de la liberté, Fayard, 2008, 473pp.
- Éric Keslassy, Le libéralisme de Tocqueville a l'épreuve du paupérisme, Paris, L'Harmattan, 2000, 285 p.
- Jean-Claude Lamberti, La notion d’individualisme chez Tocqueville, Paris, Presses universitaires de France, 1970, 86 p. ; Tocqueville et les deux démocraties, Paris, Presses universitaires de France, 1983, 325 p.
- Jack Lively, The Social and Political Thought of Alexis De Toqueville. Oxford: Clarendon Press, 1962.
- Pierre Manent, Tocqueville et la nature de la démocratie, Paris, Fayard, 1993, 181 p. (rééd. Tel-Gallimard, 2006)
- J.-P. Mayer, Alexis de Tocqueville, Paris, Gallimard, 1948, 187 p.
- Françoise Mélonio, Tocqueville et les Français, Paris, Aubier Montaigne, 1993, 408 p.
- Olivier Meuwly, Liberté et société : Constant et Tocqueville face aux limites du libéralisme moderne, Genève, Droz, 2002, 258 p.
- Antoine Redier, Comme disait Monsieur de Tocqueville...
- Pierre René Roland-Marcel : Essai politique sur Alexis de Tocqueville le libéral, le démocrate, l'homme public : thèse pour le doctorat. Paris, F. Alcan, 1910. 514 p.
- John Stuart Mill, Essais sur Tocqueville et la société américaine, Paris, Vrin, 1994, 222 p.
- James T. Schleifer, The making of Tocqueville’s Democracy in America, Chapel Hill, University of North Carolina Press, 1980, xxv-387 p.; réed. Indianapolis, Liberty Fund Inc., 2000, xxvi-411 p. ; le livre du centenaire
- George Wilson Pierson, Tocqueville in America, Garden City-New-York, Doubleday, 1959, 506 p.
Przypisy
- ↑ Paweł Załęski Społeczeństwo cywilne i społeczeństwo polityczne: Heglowskie kategorie w recepcji Tocqueville’a i Marksa – [w:] Kościański, Artur & Misztal, Piotr [red.]: "Społeczeństwo obywatelskie: Między ideą a praktyką", Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2008
- ↑ Michael. R. Hill A Methodological Comparison of Harriet Martineau's "Society in America" (1837) and Alexis de Tocqueville's "Democracy in America" w: Michael R. Hill, Susan Hoecker Drysdale (red.) Harriet Martineau. Theoretical and Methodological Perspectives, Routledge, 2003, str. 59-74
- ↑ Pierson George Wilson. 1938. Tocqueville and Beaumont in America. New York: Oxford University Press, str. 302
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
