Alf Liczmański
| Alfons Liczmański Alf |
|
| Data urodzenia | 10 października 1904 |
| Miejsce urodzenia | Gdańsk |
| Data śmierci | 20 marca 1940 |
| Miejsce śmierci | Graniczna Wieś |
| Stopień instruktorski | harcmistrz |
| Organizacja harcerska | Związek Harcerstwa Polskiego |
| komendant Gdańskiej Chorągwi Harcerzy ZHP | |
| Okres sprawowania | od 1935 do 1939 |
Alfons (Alf) Liczmański (ur. 10 października 1904 w Gdańsku, zm. 20 marca 1940 w Granicznej Wsi) – gdański działacz polonijny, harcmistrz.
Spis treści |
[edytuj] Młodość
Był jedynym synem Teofili i Stanisława Liczmańskich. Ojciec, z zawodu krawiec, był działaczem narodowym jeszcze przed I wojną światową, matka również pracowała w polonijnych organizacjach kobiecych.
Ukończył w 1924 Gimnazjum Piotra i Pawła (w budynku obecnego I LO w Gdańsku). Następnie rozpoczął studia na Wydziale Budownictwa Lądowego Gdańskiej Politechniki (wówczas Technische Hochschule), które był zmuszony przerwać z przyczyn materialnych, nie uzyskując dyplomu. Już jako uczeń brał udział w tajnych zbiórkach działającego od 1917 Towarzystwa Filaretów. Grał na skrzypcach, z pasją fotografował, znał biegle niemiecki, angielski i francuski.
W latach 1927-1936 był nauczycielem w Polskiej Szkole Handlowej w Gdańsku, uczył stenografii i kaligrafii. Był aktywnym działaczem polskim, organizatorem wielu patriotycznych imprez polonijnych w Wolnym Mieście.
[edytuj] Harcerstwo
Ukończył kurs harcerski w Karwi w 1920. Następnie współtworzył 8 sierpnia 1920 roku pierwszą męską drużynę harcerską im. Zygmunta Augusta.
Współorganizator polskiego harcerstwa w Wolnym Mieście Gdańsku. Twórca drużyny harcerskiej im. Zawiszy Czarnego (1930), komendant hufca gdańskiego. Od 1935 komendant Gdańskiej Chorągwi ZHP. Redaktor naczelny harcerskiego pisma "Zewie" (1935-1938).
Propagował działalność harcerstwa gdańskiego na obozach w Polsce i zlotach międzynarodowych - na Węgrzech, w Holandii, Francji, Austrii i Szkocji. Liczne kontakty międzynarodowe ułatwiała mu znajomość języków.
W chwili wybuchu II wojny światowej gdańskie harcerstwo było bardzo prężnie działającą, jedną z najliczniejszych organizacji polonijnych w Wolnym Mieście Gdańsku. Zrzeszało około dwóch tysięcy osób w różnym wieku, od zuchów po dorosłych, działało w polskich szkołach, w poszczególnych dzielnicach: w Śródmieściu, we Wrzeszczu, Brzeźnie, Oliwie, Nowym Porcie, Oruni i Siedlcach, a także w Sopocie, Pszczółkach, Piekle, Trąbkach Wielkich i Ełganowie.
[edytuj] Śmierć
Działalność harcerska i patriotyczna była skrupulatnie śledzona przez gdańską policję, zwłaszcza po dojściu do władzy Adolfa Hitlera w Niemczech. Komendant gdańskich harcerzy był na czołowym miejscu na liście Polaków przeznaczonych, z chwilą wybuchu wojny, do aresztowania i likwidacji.
Został aresztowany w 1939 i osadzony w więzieniu w Gdańsku. Z więzienia został przewieziony do obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Został jako "wielki i fanatyczny Polak" (to określenie w obozowej kartotece przy jego nazwisku podpatrzyli współwięźniowie), potraktowany w sposób specjalny - wywieziono go do filii obozu w Grenzdorfie (obecnie Graniczna Wieś) i rozstrzelano wczesnym rankiem 20 marca 1940.
[edytuj] Miejsca pamięci
Jego zwłoki po wojnie zostały ekshumowane, a następnie uroczyście pochowane 14 listopada 1948 na cmentarzu w Gdańsku-Zaspie w Alei Zasłużonych.
Wyrazem pamięci dla działalności Alfa Liczmańskiego było nadanie jego imienia Szkole Podstawowej nr 65 w Gdańsku. Na dziedzińcu szkoły umieszczono pomnik wodza harcerstwa Gdańskiego, dłuta Wiktora Tołkina. Także ulica przy której mieszkał (ówcześnie Jahnstrasse[1]) w Oliwie nosi imię Alfa Liczmańskiego.
11 listopada 2002 roku otwarto w Granicznej Wsi ekspozycję pamięci poświęconą Alfowi Liczmańskiemu, a obok symbolicznej leśnej mogiły przebiega szlak spacerowy jego imienia.
Komenda Hufca ZHP Gdańsk-Śródmieście za swojego bohatera przyjęła Alfa Liczmańskiego.
Imię Alfa Liczmańskiego nosi także jeden z gdańskich tramwajów – PESA 120NaG SWING o numerze 1038[2].
[edytuj] Janina Liczmańska
Żona Janina opiekowała się urodzoną w 1935 córeczką (Regina Maria Liczmańska-Małek) i prowadziła dom. Wraz z dzieckiem opuściła Gdańsk w sierpniu 1939. Przeżyła wojnę w Koronowie i 7 maja 1945 wróciła do Oliwy, pod dawny adres.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Wspomnienia córki Alfa Liczmańskiego
- O bohaterze Hufca ZHP Gdańsk-Śródmieście im. Alfa Liczmańskiego
Przypisy
- ↑ Dawne nazwy ulic gdańskich. danzig-online.pl.
- ↑ Patroni gdańskich tramwajów 120NaG SWING. zkm.pl, 2011-02-17. [dostęp 2012-01-06].
