Amerykańska odmiana języka angielskiego
Angielszczyzna amerykańska (AmE, American English) – odmiana języka angielskiego używana w Stanach Zjednoczonych przez osoby, dla których język angielski jest językiem ojczystym. Podobną formą angielszczyzny nazywanej angielszczyzną kanadyjską (CaE, Canadian English) posługują się również mieszkańcy Kanady.
Istnieje ogólnoamerykański wzorzec poprawnego języka angielskiego (General American) i dialekty regionalne: kalifornijski, utahński, bostoński, środkowo-zachodni i południowo-zachodni. Afroamerykanie posługują się własnym dialektem, znanym jako African American Vernacular English (AAVE) lub Ebonics.
Pierwszy słownik angielszczyzny amerykańskiej został wydany w 1828 r. przez Noah Webstera.
[edytuj] Fonetyka
Wymowa amerykańska jest bardziej konserwatywna niż brytyjska, tzn. zachowało się w niej wiele cech XVIII-wiecznej angielszczyzny brytyjskiej.
Poniższe cechy wymowy są charakterystyczne dla amerykańskiej odmiany języka angielskiego:
- retrofleksyjne r (IPA: [ɻ]), słyszalne we wszystkich pozycjach. Przed [ɻ] różne samogłoski często przechodzą w szwa, np. curious może brzmieć [ˈkjəɻiəs]
- spółgłoski [t] i [d] są wymawiane po akcentowanej samogłosce jako [ɾ]. W podobnej pozycji połącznenie nt może być wymawiane jako [ɾ̃] lub [n]. W tym drugim wypadku wyrazy winter "zima" i winner "zwycięzca" są homonimami
- brak samogłoski [ɒ] – zastępuje ją [ɑ] lub [ɔ].
- zanik spółgłoski [j] po spółgłoskach dziąsłowych: tune "melodia" wymawia się [tu:n]
- samogłoska [æ] w niektórych pozycjach ulega dyftongizacji do [eə]
- zamiana [sk] na [ks] (na przykład ax zamiast ask "zapytać, pytanie"); dialekt nowojorski
[edytuj] Słownictwo i ortografia
Poniższa tabelka jest tylko zbiorem przykładów a nie kompletną listą.
| polski | angielski (Wielka Brytania) | angielski (USA) |
|---|---|---|
| wakacje | holiday | vacation |
| winda | lift | elevator |
| bagażnik (w samochodzie) | boot | trunk |
| maska (w samochodzie) | bonnet | hood |
| błotnik | mudguard | fender |
| ciężarówka | lorry | truck |
| cysterna | tanker | tank truck |
| piłka nożna | football | soccer |
| komisariat policji | police station | police department |
| remiza strażacka | fire station | fire department |
| tłumik (w pistolecie) | silencer | muffler |
| toaleta | lavatory, toilet | rest room |
| wyjście | way out | exit |
| kolejka ludzi | queue | line |
| wózek sklepowy | shopping trolley | shopping cart |
| metro | underground, tube | subway |
| wiadukt | flyover | overpass |
| parking | car park | parking lot |
| autostrada | motorway | highway, freeway |
| benzyna | petrol | gas, gasoline |
| stacja paliwowa | filling/petrol station | gas station |
| bankomat | cash machine/point, dispenser | ATM (Automated Teller Machine) |
| pobocze, chodnik | pavement | sidewalk |
| jesień | autumn | fall |
| mieszkanie | flat | apartment |
| piętro | floor, storey | story |
| mikser | food mixer, liquidizer | blender |
| sokowirówka | juice extractor | juicer |
| kogut | cock | rooster |
| gniazdko elektryczne | socket, power point | electrical outlet |
| gabinet kosmetyczny | beauty salon | parlor |
| kubeł na śmieci | dustbin | garbage can |
| kran | tap | faucet |
| film | film | movie |
| kino | cinema | (movie) theater |
| gabinet | surgery | office |
| sklep | shop | store |
| skrzynka pocztowa | letter-box | mailbox |
| apteka | pharmacy, chemist’s | drugstore |
| budka telefoniczna | call box, (tele)phone box | (tele)phone booth |
| brat (rel.) | neighbour | fellowman |
| pionek | draughtman | checker |
| cukierek | sweet | candy |
| frytki | (potato) chips | (French) fries |
| zamek błyskawiczny | zip fastener | zipper |
| spodnie | trousers | pants |
| podkoszulek | vest | undershirt |
| kamizelka | waistcoat | vest |
| sąsiad | neighbour | neighbor |
| organizować | organise | organize |
| analizować | analyse | analyze |
| katalog | catalogue | catalog |
| aneks | annexe | annex |
| anemia | anaemia | anemia |
| opona | tyre | tire |
| środek, centrum | centre | center |
| teatr | theatre | theater |
| pług | plough | plow |
| pączek | doughnut | donut |
| czek | cheque | check |
| krawężnik | kerb | curb |
| przeciąg | draught | draft |
| piżama | pyjamas | pajamas |
| kolor | colour | color |
| port | harbour | harbor |
| zachowanie | behaviour | behavior |
| honor | honour | honor |
| anestezjolog | anesthesiologist | anesthetist |
| szary | grey | gray |
| chipsy | crisps | chips |
| aluminium/glin | aluminium | aluminum |
| pasmanteria | haberdashery | dry goods |
| grilować w piekarniku | to grill | to broil |
| grzywka | fringe | bangs |
| parter | ground floor | first floor |
| pierwsze piętro | first floor | second floor |
| ubezpieczenie na życie | life assurance | life insurance |
| plaster opatrunkowy | plaster | Band-Aid |
| Ostatki | Pancake Day | Shrove Tuesday |
| gumka do ścierania | rubber | eraser |
| ogród na tyłach domu | back garden | backyard |
| ulubiony | favourite | favorite |
| samolot | aeroplane (plane) | airplane (plane) |
