Andrzej Benesz

Andrzej Benesz
Data i miejsce urodzenia	14 lutego 1918 Tarnów
Data i miejsce śmierci	26 lutego 1976 Kutno
Prezes Stronnictwa Demokratycznego
Przynależność polityczna	Stronnictwo Demokratyczne
Okres urzędowania	od 1973 do 1976
Poprzednik	Zygmunt Moskwa
Następca	Tadeusz Witold Młyńczak

Andrzej Benesz (ur. 14 lutego 1918 w Tarnowie, zm. 26 lutego 1976 w Kutnie) – polski działacz żeglarski i społeczny, polityk, przewodniczący Stronnictwa Demokratycznego (1973–1976).

Życiorys

Pochodził ze zubożałego rodu szlacheckiego Beneszów o korzeniach węgiersko-morawskich. Wychował się w Bochni, gdzie ukończył naukę w Gimnazjum Humanistycznym. Studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim. W czasie II wojny światowej walczył w Armii Krajowej, pracował także jako robotnik i kierowca samochodowy. W lutym 1945 przystąpił do Stronnictwa Demokratycznego, pełnił obowiązki sekretarza jego Powiatowego Komitetu w Bochni, zasiadał również we władzach wojewódzkich ugrupowania. Po przeprowadzce z Małopolski mieszkał w Szczecinie, Koszalinie i Gdańsku (pełnił obowiązki sekretarza Wojewódzkich Komitetów SD w tych miastach). Od 1945 był radnym rad narodowych różnego stopnia.

Od 1954 był zastępcą członka Centralnego Komitetu SD, a od VI Kongresu w 1958 członkiem CK (od 1962 zasiadał w Prezydium CK). W latach 1961–1965 był członkiem Rady Naczelnej SD, a od 1971 wiceprzewodniczącym CK. Na X Kongresie SD w 1973 został wybrany przewodniczącym CK SD, wyboór ten potwierdzono na XI Kongresie w 1976 (na krótko przed tragiczną śmiercią).

Od 1957 wykonywał mandat posła na Sejm PRL (II, III, IV, V i VI kadencji). Od 1971 zasiadał w Prezydium Sejmu jako jego wicemarszałek.

W latach 1973–1976 pełnił obowiązki prezesa Polskiego Związku Żeglarskiego. Był członkiem Głównej Rady Morskiej Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich.

Zginął w wypadku samochodowym pod Kutnem. Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim i Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Gryfem Pomorskim oraz Orderem Sztandaru Pracy II i I klasy.

Legenda

Opowieść o zamku w Niedzicy

Z Andrzejem Beneszem związana jest opowieść o zamku "Dunajec" w Niedzicy i znajdującym się tam kipu, czyli inkaskim piśmie węzełkowym, zawierającym rzekomo dane o miejscach ukrycia skarbów. Andrzej Benesz miałby być potomkiem pro lege Wacława Benesza, kuzyna Sebastiana de Berzeviczego, który wyemigrował w XVIII wieku do Peru i tam ożenił się z inkaską kobietą szlacheckiego pochodzenia. Z tego związku mieli córkę Uminę, która stała się żoną bratanka Tupaca Amaru II, przywódcy indiańskiego powstania w latach 1780–1781. Po rozpoczęciu prześladowań rodu Tupaków przez władze hiszpańskie, mąż Uminy uciekł wraz z Sebastianem, żoną i synem – Antonio do Wenecji, gdzie zginął zasztyletowany. Sebastian, Umina i Antonio zbiegają na północne Węgry (od 1920 teren ten należy do Polski), do zamku w Niedzicy. Umina – podobnie jak wcześnie jej mąż – zostaje zasztyletowana przez ścigających ją Hiszpanów. Sebastian ratuje życie wnuka i sprowadza radę emisariuszy Inków, którzy spisują akt adopcji – zwany także Testamentem Inków. Odtąd Antonio staje się synem Wacława Benesza i zamieszkuje na Morawach. Andrzej Benesz – poprzez swego ojca Jana i dziadka Ernesta – miałby być prawnukiem Inki. Według niepotwierdzonych do końca informacji – odnalazł on kipu na zamku w Niedzicy, a nawet próbował znaleźć hipotetyczny skarb Inków. Poszukiwania nie dały rezultatów. Zginął w wypadku samochodowym, co miałoby świadczyć o klątwie inkaskich kapłanów (targnięcie się na kipu i skarb bez zgody rady emisariuszy Inków).

Legendarny rodowód

00. Inti (inkaski bóg-Słońce) 0. Manco Capac ("syn") 1. Sinchi Roca (syn) 2. Lloque Yupanqui (syn) 3. Mayta Capac (syn) 4. Capac Yupanqui (syn) 5. Inca Roca (syn) 6. Yahuar Huacac (syn) 7. Viracocha (syn) 8. Pachacutec (syn) 9. Tupac Yupanqui (syn) 10. Huayna Capac (syn)

11. Manco Inca (syn) 12. Felipe Tupac Amaru I 13. Juana Pinco Huaco Coya (córka) [mąż Diego Felipe Condorcanqui] 14. Blas Condorcanqui (syn) 15. Sebastian Condorcanqui (syn) 16. Miguel Condorcanqui (syn) 17. N.N. (syn) – jeden z nieznanych z imienia braci Jose Gabriela Condorcanqui [od 1780 Jose Gabriela Tupaca Amaru II] 18. Miguel Clemente Condorcanqui (syn) 19. Antonio Condorcanqui [inaczej Antonio Inkas, po adopcji w 1797 Antonin Benesz] (syn) 20. Ernest Benesz (syn) 21. Jan Benesz (syn) 22. Andrzej Benesz (syn)

Centralny Ośrodek Żeglarstwa PZŻ im. Andrzeja Benesza

Imieniem Andrzeja Benesza nazwano Centralny Ośrodek Żeglarstwa Polskiego Związku Żeglarskiego powołany do istnienia 1 stycznia 1959 roku przez Zarząd Główny Polskiego Związku Żeglarskiego. Ośrodek znajduje się w Trzebieży nad Zalewem Szczecińskim.

Bibliografia

• Tygodnik Demokratyczny, nr 10 (1187), 7 marca 1976, s. 2 (informacja o tragicznej śmierci wraz z notą biograficzną)
• Mała Encyklopedia Sportu A - K (tom I), Wydawnictwo "Sport i Turystyka" z 1984
• Skarb Inków ukryty nad Dunajcem (pol.). W: Klub Ludzi Ciekawych Wszystkiego [on-line]. pwn.pl. [dostęp 9 kwietnia 2009].