Aniela Gruszecka
Aniela Gruszecka (zamężna Nitschowa, pseudonim Jan Powalski; (ur. 18 maja 1884 w Warszawie, zm. 18 kwietnia 1976 w Krakowie) - pisarka i krytyk literacki.
[edytuj] Życie
Córka Artura Gruszeckiego. Studiowała nauki ścisłe na Uniwersytecie Jagiellońskim i na Sorbonie. W 1913 wyszła za mąż za profesora językoznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kazimierza Nitscha, o którego pracy i życiu napisała w książce "Całe życie nad przyrodą mowy polskiej" (1976). Była związana ze środowiskiem intelektualno-artystycznym Krakowa, które sportretowała w powieści Przygoda w nieznanym kraju.
Jej ciotecznym bratem był Konstanty Krumłowski. Bratem męża był profesor Uniwersytetu Warszawskiego Roman Nitsch, żonaty z rzeźbiarką i profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Ludwiką Nitschową z domu Kraskowską, autorką warszawskiego Pomnika Syreny.
Otrzymała nagrodę literacką miasta Krakowa (1935) i województwa krakowskiego (1948).
[edytuj] Twórczość
Debiutowała powieścią wspomnieniową z dzieciństwa W słońcu (1913). Nowatorstwem artystycznym odznaczyła się powieść psychologiczna Przygoda w nieznanym kraju (1933, wznow. 1957), której akcja toczy się w krakowskich środowiskach intelektualnych i artystycznych. Ważne miejsce w twórczości Gruszeckiej zajmują popularne powieści historyczne dla młodzieży, których akcja toczy się w średniowiecznej Polsce: Król (1913), W grodzie żaków (1913, wznow. 1947), Od Karpat nad Bałtyk (1946), Nad jeziorem (1921, wznow. 1961) czy Powieść o kronice Galla (tom 1-6, 1960-1970). "Sielanka wielkopolska" Nad jeziorem wyróżnia się szczególnie umiejętną archaizacją języka. Wielotomowy cykl Powieść o kronice Galla stanowi powieściową panoramę dziejów Kroniki Polskiej, ukazująca jej powstanie, znaczenie historyczne, spory naukowe, jakie budziła wśród kolejnych pokoleń.
Aniela Gruszczecka współpracowała z czasopismem "Przegląd Współczesny", w którym ogłosiła wiele studiów o literaturze, m.in. O powieści (1927), Stare i nowe w powieści współczesnej (1933), Klasyfikacja a życie na terenie powieści (1934). Opublikowała w nim także recenzje kilku głośnych debiutów - Witolda Gombrowicza, Adolfa Rudnickiego, Zbigniewa Uniłowskiego.
