Antoni Halor

Antoni Halor
Data i miejsce urodzenia	12 lipca 1937 Siemianowice Śląskie
Data i miejsce śmierci	10 lutego 2011 Katowice
Zawód	reżyser
Lata aktywności	1960 - 1991

Antoni Halor (ur. 12 lipca 1937 r. w Siemianowicach Śląskich, zm. 10 lutego 2011 r. w Katowicach) – reżyser filmowy i telewizyjny, artysta plastyk, literaturoznawca, publicysta.

Życie i twórczość

Studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie uzyskał dyplom w 1965 r. oraz na Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej, Filmowej i Telewizyjnej w Łodzi, której dyplom otrzymał w 1971 r. Doktoryzował się na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach z zakresu literaturoznawstwa w 2004 r. (praca doktorska Legenda i prawda. Wokół wybranych mitów w kulturze śląskiej).

Autor i scenarzysta filmów dokumentalnych, fabularnych i animowanych, przedstawień Teatru Telewizji i innych widowisk telewizyjnych. Malarz, rysownik, grafik, ilustrator książek. Współzałożyciel grupy "Onejron". Od 1965 członek Związku Polskich Artystów Plastyków, od 1971 Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Autor opowiadań, scenariuszy, esejów i szkiców z dziedziny sztuki, filmu i literatury. Autor licznych książek o kulturze, obyczajach i legendach Górnego Śląska.

Na szczególną uwagę w dorobku twórcy zasługują filmy dokumentalne, jak "Testament" (dokument o obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu, opowiedziany prozą Tadeusza Borowskiego – nagroda na festiwalu KFF w Krakowie w 1970 r., nagroda na MFF w Tours 1971 r.), "Czarne-zielone" i "Czarne słońce" (filmy o pracy górników wyróżnione na festiwalu w Krakowie w 1971 r. i wkrótce zdjęte z ekranu przez cenzurę), "Notatnik 14" (nagroda na festiwalu w Krakowie w 1973), "Jeden plus jeden" (nagroda w Tampere oraz najlepszy film roku 1974 na festiwalu w Londynie), "Człowiek z laską" (film o generale i wojewodzie Jerzym Ziętku wyróżniony na festiwalu w Krakowie i uhonorowany Nagrodą Główną w 1979 r. w Łodzi), "Słoneczko jasne zza czarnych gór" (dokumentalny zapis wspomnień i pieśni z aktorskim udziałem ostatnich wówczas jeszcze żyjących powstańców śląskich), "Siedem zegarków Gustawa" (pełnometrażowy, fabularyzowany film dokumentalny o Gustawie Morcinku – I nagroda ZWSD "Epoka" w 1987 roku) oraz "Ulica, o której trochę wiem" – dokument o przemianie obyczajowej, jaka dotknęła górnośląskie osiedla robotnicze, z elementami autobiografii twórcy. "Małe i niespodziewane odkrycie Śmierci" poświęcone jest odkryciu cennej polichromii w drewnianym kościółku w Bierdzanach, którego dokonał bytomski artysta Paweł Sznela. Z wczesnej twórczości reżysera szczególny urok posiada nakręcony jeszcze w PWSTiF w kolorowej, szerokoekranowej konwencji westernu krótkometrażowy dokument "Pożegnanie kolejki" o likwidowanej wówczas dojazdowej kolejce górniczej kopalni "Siemianowice". W latach 1969-1975 Antoni Halor reżyserował większość filmów we współpracy z Józefem Gębskim.

Antoni Halor "Ocean I", olej, płótno

Twórczość plastyczna Antoniego Halora to w szczególności malarstwo i grafika. Wczesne prace zawierają często motywy pejzażu górnośląskiego. Rejs jachtem SY Siemion na Islandię, w którym artysta – posiadający patent sternika – wziął udział w 1977 r., zaowocował inspiracją do serii Atlantyków. Wystawy indywidualne m.in. Warszawa 1967, Katowice 1979, 2003, Saarbrücken 1973 r. Ponadto brał udział w wystawach zbiorowych w kraju i za granicą. Jego prace znajdują się w kolekcjach krajowych i zagranicznych (Austria, Czechy, Francja, Niemcy, Słowacja, Kanada, Szwecja, Holandia).

W twórczości literackiej poświęcił się szczególnie problematyce obyczajowości i folkloru Górnego Śląska. Jest autorem wielu publikacji folklorystycznych dotyczących ludowych podań i baśni. Od 1970 członek Towarzystwa Przyjaciół Siemianowic Śląskich. Nagroda Ziemi Bytomskiej im. J. Ligęzy za publikacje o folklorze Górnego Śląska 1989 r. Uhonorowany przez Zarząd Województwa Śląskiego Nagrodą im. Karola Miarki 2000 r. Regularnie publikował m.in. w miesięczniku Śląsk. 30 września 2007 roku, władze miasta Siemianowice Śląskie zorganizowały uroczysty benefis z okazji 70. urodzin artysty w kinoteatrze "Tęcza", połączony z wystawą twórczości plastycznej i pokazem filmów.

Filmografia (wybór)

AKF "Śląsk" (1960-1965)

• O P... sentymentalnie 1960, dok. 8mm
• De Rerum Natura 1961, dok. 8mm
• Andante Molto Cantabile 1962, eksp. 8mm
• Rozdzielenie wód 1962, eksp. 8mm
• Transmutacja 1963, fab. eksp. 8mm
• Szkoła 1964, dok. 8mm
• Moja hałda 1964, dok. 8mm
• Kancjonarz jarosławski 1964, dok. 8mm
• Chrysopea albo Mysterium Coniunctionis czyli jak kamień filozoficzny znaleźć można i należy 1965, fab. eksp. kolor 16mm

Kadr z filmu "Wzgórze Marsa", 1969

PWSTiF (1966-1969)

• Asy 1967, anim. z aktorem kolor
• Sobowtór 1967, groteska trick.
• Sennik sarmacki 1967, eksp. kolor
• Zdjęcie ślubne 1967, etiuda fab.
• Pożegnanie kolejki 1968, dok. kolor cinemascope
• Początek eksperymentu 1968, dok. etiuda reportaż
• Wzgórze Marsa 1969, fab. (absolutorium)

Antoni Halor, reżyser filmowy i telewizyjny, artysta plastyk

Twórczość samodzielna (1969-1990)

• Czy chciałbyś pojechać na Wyspy Kanaryjskie 1969, rep. TV
• Testament 1970, dok. kolor
• Cztery pasje po angielsku 1970, dok.
• Sopot 70 1970, muz.
• Drzewo szczęśliwe 1970, anim.
• Czarne-zielone 1971, dok.
• Czarne słońce 1971, dok. TV
• Herosi 1971, dok.
• Człowiek równa się człowiek 1972, anim.
• Jeden plus jeden 1972, dok.
• Nieustraszeni wykonawcy Mozarta 1972, anim.
• Joan Baez 1972, muz.
• Notatnik 14 1973, dok.
• Opis obyczajów 1973, fab.
• Adam i Ewa 1973, dok. fab. 16mm TV
• Wszystkie moje dzieci 1974, dok. fab.
• Kto? 1975, dok.
• Klowni 1975, dok.
  

  

  Antoni Halor "Wenus śląska", olej, płótno, część tryptyku ze zbiorów Muzeum Górnośląskiego
• Teatr z wyobraźni 1975, dok.
• Suity francuskie J. S. Bacha 1975, muz. 16mm TV
• Plener przemysłowy 1976, dok.
• Teatr wyobraźni 1976, dok.
• Jacht 1978, dok.
• Słonko jasne zza czarnych gór 1978, dok.
• Człowiek z laską czyli portret człowieka praktycznego 1978, dok.
• Czekanie 1980, dok.
• Odyseusz 1981, dok.
• Konrad 1984, dok.
• Siedem zegarków Gustawa albo eremita skoczowski Morcinek 1986, dok. fab, 16mm TV
• Ulica, o której trochę wiem 1989, dok.
• Małe i niespodziewane odkrycie Śmierci 1990, dok., TV

Realizacje telewizyjne – Teatr TV (wybór)

• Doktor Faustus 1975, wg T. Manna
• Teresa Raquin 1976, wg E. Zoli
• Wędrówki mistrza Kościeja 1978, wg M. Ghelderode
• Lizystrata 1980, wg Arystofanesa.

Ponadto kilka przedstawień Teatru Sensacji, kilkanaście widowisk rozrywkowych m.in. Barbórka 70 1970, Lekcja tańca dla dorosłych 1971, Haszek&Szwejk 1976, słuchowiska i audycje radiowe.

Antoni Halor "Skarbnik", ilustracja książki

Dorobek literacki (wybór)

• Siemianowice. Przewodnik po mieście, 1969
• Podania i legendy naszych miast, 1987
• O słynnych zbójcach Eliaszu i Pistulce, 1988
• O Górze Św. Anny i hrabiach Gaszynach, 1990
• Pilnuj obowiązku swego – rzecz o Piotrze Kołodzieju, 1992
• Kalendarz na rok 1994. Nasza ziemia, 1993
• Podania i legendy mikołowskie, 1995
• Pejzaż mitologiczny, 1996
• Opowieści miasta z rybakiem w herbie. Podania i legendy siemianowickie, 1997
• Bożogrobcy i Pudlyrze. Podania i legendy chorzowskie, 1998
• Wokół dawnej kaplicy siemianowickiego pałacu, 1998
• Żarty nieżarty księdza Stabika, 1999
• Przewodnik Siemianowicki. Wędrówki po mieście i okolicy, 2000
• Siemianowickie koneksje Józefa Lompy, 2001
• Nasza buda. Szkice z historii I-go Liceum Ogólnokształcącego w Siemianowicach, 2004
• Rok obrzędowy na dawnej ziemi bytomskiej, 2004
• Kalendarze księdza Antoniego Stabika, 2004
• Kościół Krzyża Świętego w Siemianowicach, 2006
• Kalendarze siemianowickie na rok 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009

Linki zewnętrzne

• Antoni Halor w bazie filmweb.pl
• Antoni Halor w bazie filmpolski.pl