Antoni Janik

Antoni Janik / / /
Imię i nazwisko	Werner Richard (Antoni) Janik
Data i miejsce urodzenia	15 kwietnia 1920 Zabrze, Niemcy
Pozycja	bramkarz
Wzrost	180 cm
Masa ciała	80 kg
Informacje klubowe
Numer	1
Kariera seniorska
Lata	Klub	M (G)
1934 1934-1939 1939-1945 1946 1947-1948 1949-1955	AKS Królewska Huta AKS Chorzów FV Germania Königshütte AKS Chorzów Pogoń Katowice Budowlani (AKS) Chorzów
Reprezentacja narodowa
Lata	Reprezentacja
1947-1948	Reprezentacja Polski	7 (-21)

Antoni Ryszard Janik, właśc. Werner Richard Janik (ur. 15 kwietnia 1920 w Zabrzu, zm. 7 sierpnia 2003 w Wormacji) - śląski piłkarz, wicemistrz Polski, 7-krotny reprezentant Polski w piłce nożnej, z Germanią Königshütte 3-krotny mistrz Górnego Śląska, uczestnik rozgrywek o mistrzostwo i puchar Niemiec.

Bramkarz, piłkarz reprezentacji Śląska i Polski. W pierwszej lidze grał wiele lat w AKS-ie Chorzów. Debiutował w reprezentacji Polski 31 sierpnia 1947 w Pradze w meczu z Czechosłowacją. Po aktywnej karierze został trenerem. Po wysiedleniu z Górnego Śląska w 1977 r., ostatnie 26 lat życia spędził w Nadrenii-Palatynacie (Wormacja).

W Polsce bardziej znany pod imieniem Antoni (ówczesne władze PRL-u, pod groźbą nieudzielenia ślubu wymusiły w r. 1948 zmianę imienia, uważając imiona metrykalne za niemieckie).

Biografia

Urodził się w niemiecko-górnośląskiej rodzinie urzędniczej, ojciec był inspektorem (dyrektorem) szpitali spółki brackiej, miał trzech braci. Po podziale Górnego Śląska jego rodzina znalazła się wpierw w Mysłowicach, a w r. 1928 w Królewskiej Hucie, gdzie uczęszczał do gimnazjum i uczył się zawodu technika dentystycznego. W tym czasie zaczął grać w AKS-ie.

W 1941 r. rozpoczął ochotniczo służbę wojskową w niemieckiej marynarce wojennej, która trwała do zakończenia II wojny światowej (Kilonia, Wiedeń, Sofia, Grecja, Jugosławia). Równocześnie regularnie grał w swoim klubie Germania Königshütte (AKS-ie), otrzymując urlopy okolicznościowe na ważniejsze mecze mistrzowskie i pucharowe.

Po kapitulacji dostał się w 1945 r. w północnych Niemczech do niewoli brytyjskiej, skąd w styczniu 1946 r., jako jedyny z rodziny wrócił do rodziców na Górny Śląsk aby wspomagać matkę, która po wejściu Armii Czerwonej została samotna, ponieważ ojca, za rzekomą przynależność do SA, wtrącono do więzienia.

Po powrocie z niewoli kontynuował grę w AKS-ie. Jednak w roku 1947 zmienił barwy klubowe, przechodząc do katowickiej Pogoni. Ówczesny selekcjoner reprezentacji, Zygmunt Alfus, uczęszczający regularnie na mecze ligowe Pogoni, dostrzegł jego talent i umiejętności, powołując go w tymże roku do kadry na mecz z Czechosłowacją w Pradze, w którym to spotkaniu zadebiutował w reprezentacji, przepuszczając wprawdzie 6 goli, ale równocześnie chroniąc drużynę od dużo wyższej porażki, zostając bohaterem meczu. Do jednego z jego najlepszych występów w reprezentacji należało historyczne zwycięstwo nad dużo wtedy wyżej notowaną Czechosłowacją 18 kwietnia 1948 w Warszawie 3:1, po którym kibice znieśli go na ramionach z boiska.

W tym okresie był jedynym kadrowiczem, który nie grał w pierwszej lidze.

W grudniu 1948 r. zmienił stan cywilny, poślubiając poznaną wcześniej sekretarkę Śląskiego Związku Piłki Nożnej, Elżbietę z domu Kania. Przed ślubem ówczesne władze urzędowe wymusiły zmianę jego imion z metrykalnych Werner Richard na Antoni, uważając je za niemieckie, grożąc zabronieniem małżeństwa.

Od 1949 r. do końca swej kariery sportowej występował znów w AKS-ie, który władze przemianowały na Budowlani.

Po zakończeniu aktywnej kariery piłkarskiej i ukończeniu kursu trenera piłki nożnej na krakowskiej AWF-ie łączył pracę zawodową z funkcją trenera w różnych klubach na Górnym Śląsku i Zagłębiu.

W latach 1955 i 1957 urodziło się mu dwóch synów, Christian i Jan.

Po śmierci rodziców pod koniec lat 60. zaczął starać się wraz z rodziną o stały wyjazd do Republiki Federalnej Niemiec, gdzie od czasu zakończenia II wojny światowej mieszkali jego bracia. Od tego momentu nasiliły się prześladowania i represje władz PRL-u wobec jego osoby i rodziny, m.in. został zwolniony z pracy.

Po wieloletnich staraniach, na początku 1977 roku otrzymał wraz z rodziną zezwolenie na przesiedlenie się do Republiki Federalnej Niemiec, co wiązało się z pozbawieniem (wraz z rodziną) polskiego obywatelstwa. 27 marca 1977 r. opuścił na zawsze wspólnie z rodziną swój rodzinny Górny Śląsk osiedlając się z nią, po krótkim pobycie w Kaiserslautern, w Wormacji nad Renem. Tutaj niezwłocznie podjął pracę w swoim wyuczonym zawodzie technika dentystycznego na uniwersytecie w Moguncji.

W roku 1985 przeszedł na emeryturę. Doczekał się jednej wnuczki. Po transformacji w Polsce parokrotnie odwiedził Górny Śląsk.

W wieku 83 lat po krótkiej i ciężkiej chorobie zmarł w Wormacji, gdzie został pochowany na miejscowym cmentarzu komunalnym.

Mecze w reprezentacji

	31 sierpnia 1947	Praga,	Czechosłowacja - Polska	6:3 (1:0)
	14 września 1947	Stockholm,	Szwecja - Polska	5:4 (3:2)
	17 września 1947	Helsinki,	Finlandia - Polska	1:4 (1:1)
	4 kwietnia 1948	Sofia,	Bułgaria - Polska	1:1 (1:1)
	18 kwietnia 1948	Warszawa,	Polska - Czechosłowacja	3:1 (2:0)
	25 sierpnia 1948	Warszawa,	Polska - Jugosławia	0:1 (0:0)
	19 września 1948	Warszawa,	Polska - Węgry	2:6 (1:3)

Literatura

• encykl. piłkarska FUJI, m.in. KSIĘGA PAMIĄTKOWA "75 lat OZPN KATOWICE" 1920-1995, LUDZIE HISTORIA FAKTY, wyd. GiA katowice 1996, (ISBN 83-902751-7-1)
• encyklopedia piłkarska FUJI, BIAŁO-CZERWONI, tom XIV (ISBN 83-902751-4-7)
• almanach KAW, Józef Hałys "Polska piłka nożna"
• T. Maliszewski, M. Szymkowiak "na stadionach piłkarskich"
• St. Grzegorczyk "piłka nożna, 1919-1979, ludzie mecze drużyny"
• Z. Dobrowolny, J. Jeleń ..., "liga gra po czterdziestce, ... i po pięćdziesiątce", wyd. Sport i Turystyka (ISBN 83-217-2657-7)
• "Górnoślązacy w polskiej i niemieckiej reprezentacji narodowej w piłce nożnej - wczoraj i dziś. Sport i polityka na Górnym Śląsku w XX wieku", wyd. Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, Haus der Deutsch-Polnischen Zusammenarbeit, Gliwice-Opole 2006, (ISBN 83-60470-02-2)
• Fußball-Chronik, Fußball in Schlesien 1900/01-1932/33, Ergebnisse und Tabellen aus den höchsten Ligen des Südostdeutschen Fußballverbandes und der Einzelverbände der Region, wyd. DSfFS e. V.
• Paul Rother "Chronik der Stadt Königshütte Oberschlesien" Laumann Verlag Dülmen, (ISBN 3-87466-193-8)

Zobacz też

• Piłka nożna na Górnym Śląsku do 1945 roku

Linki zewnętrzne

• http://www.bramkarze.pl/index.php?ids=25
• http://czado.blox.pl/2008/02/O-tym-jak-niewiele-brakowalo-zeby-chorzowski-Ruch.html
• http://www.fotohistoria.pl/main.php?g2_itemId=127475
• http://www.kadra.pl/index.php?strona=historia&dzial=reprezentanci&litera=G-J
• "Gestapo prosiło, żeby grać"
• http://www.weltfussball.de/spieler_profil/antoni-janik/1/