Antyle

Mapa Antyli z 1843 roku

Antyle (hiszp. Antillas, ang. i franc. Antilles, niderl. Antillen) – grupa wysp położona w basenie Morza Karaibskiego, rozciągająca się łukowato na długości 4,5 tys. km od Cieśniny Jukatańskiej aż do wybrzeży Wenezueli. Większość wysp górzysta, klimat wilgotny, równikowy i podrównikowy. Plantacje trzciny cukrowej, kakao, kawy, bawełny.

Powierzchnia wysp wynosi około 221 tys. km². Liczba mieszkańców: około 40 mln. Wyspy odkryte zostały przez Krzysztofa Kolumba w latach 1492-1504, następnie częściowo skolonizowane przez Hiszpanów. Od połowy XVI w. były kolonizowane także przez Anglię, Holandię, Francję i Danię. Jako pierwsze niepodległość uzyskały Haiti i Dominikana (1801-1804). Największa z wysp, Kuba, uzyskała niepodległość w 1902.

Nazwa Antyle pochodzi od legendarnej wyspy Antillia.

Antyle dzielą się na:

• Wielkie Antyle pow. 207 435 km²; 36 934,2 tys. mieszkańców (2009); najwyższy szczyt Pico Duarte 3098 m n.p.m.; największa głębia 9120 m; największa depresja -44 m
  • Kuba (Kuba)
  • Haiti (Haiti i Dominikana)
  • Jamajka (Jamajka)
  • Portoryko (USA)
• Małe Antyle
  • Wyspy Nawietrzne 3 191,05 km²; 759,7 tys. mieszkańców
    • Gwadelupa (departament w granicach z 2006 r.) 1 707,33 km²; 444,40 tys. mieszkańców (2006)
      • Gwadelupa (wyspa) 1 434,5 km²; 384,26 tys. mieszkańców (2006)
        • Basse-Terre (wyspa) – 847,82 km²; dł. 45 km; szer. 20 km; linia brzegowa 180 km; Soufrière 1467 m n.p.m.; 186,66 tys. mieszkańców (2006); 16°09′N 61°40′W
        • Grande-Terre – 586,68 km²; kształt: trójkąt o wys. 40 km; linia brzegowa 260 km; Morne l'Escale 136 m n.p.m.; 197,60 tys. mieszkańców (2006); 16°20′N 61°25′W
      • Marie-Galante – 158,01 km²; kształt: owal o średnicy 15 km; linia brzegowa 84 km; Morne Constant 204 m n.p.m.; 12,01 tys. mieszkańców (2006); 15°56′N 61°16′W
      • Saint-Martin – 53,2 km²; północna część wyspy Sint Maarten; Pic Paradis 424 m n.p.m.; 35,26 tys. mieszkańców (2006); 18°05′32″N 63°03′23″W
      • Saint-Barthélemy – 25,5 km²; dł. 10 km; szer. 4 km; linia brzegowa 32 km; Morne Vitet 286 m n.p.m.; 8,40 tys. mieszkańców (2006); 17°54′15″N 62°49′56″W
      • La Désirade – 21,42 km²; dł. 11 km; szer. 2 km; Grand-Montagne 276 m n.p.m.; 1,60 tys. mieszkańców (2006); 16°19′08″N 61°02′48″W
      • Les Saintes 12,8 km²; 2,87 tys. mieszkańców (2006); 15°51′40″N 61°36′35″W
        • Terre-de-Bas – 7,58 km²; Morne Abymes 293 m n.p.m.; 1,03 tys. mieszkańców (2006); 15°51′N 61°38′W
        • Terre-de-Haut – 5,22 km²; Morne du Chameau 306 m n.p.m.; 1,84 tys. mieszkańców (2006); 15°52′00″N 61°34′57″W
      • Petite-Terre – 1,70 km²; 8 m n.p.m.; niezamieszkana; 16°10′15″N 61°06′55″W
      • Îlet du Gosier – ok. 0,2 km²; dł. 1000 m; szer. 300 m; niezamieszkana; 16°11′56″N 61°29′28″W
      • Îlet Caret – ok. 0,45 ha; dł. 250 m; szer. 20 m; 0,7 m n.p.m.; niezamieszkana; 16°21′21″N 61°37′38″W
    • Wyspy Dziewicze 506 km²; 138,1 tys. mieszkańców
      • Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych 353 km²; 114,34 tys. mieszkańców
        • Saint Croix – 214,66 km²; dł. 45,1 km; szer. 11,3 km; Mount Eagle 355 m n.p.m.; 55,49 tys. mieszkańców (2009); 17°45′N 64°45′W
        • Saint Thomas – 80,91 km²; Crown Mountain 474 m n.p.m.; 53,72 tys. mieszkańców (2009); 18°20′N 64°55′W
        • Saint John – 50,79 km²; Bordeaux Mountain 389 m n.p.m.; 4,97 tys. mieszkańców (2009); 18°20′N 64°44′W
        • Water Island – 1,99 km²; 161 mieszkańców (2000); 18°19′11″N 64°57′12″W
        • Thatch Cay – 0,93 km²; 152 m n.p.m.; niezamieszkana
        • Capella Island – 0,93 km²; niezamieszkana; 18°16′29″N 64°53′16″W
        • Buck Island – 0,71 km²; niezamieszkana; 17°47′15″N 64°37′17″W
        • Hassel Island – 0,55 km²; 75 m n.p.m.; zamieszkana; 18°19′44″N 64°56′00″W
        • Grass Cay – ok. 0,43 km²; dł. 2,57 km; szer. 200 m; niezamieszkana
      • Brytyjskie Wyspy Dziewicze 153 km²; 23,76 tys. mieszkańców
        • Tortola – 55,7 km²; dł. 21,7 km; szer. 5,0 km; Mount Sage 533 m n.p.m.; 19,40 tys. mieszkańców (2009); 18°25′N 64°35′W
        • Anegada – 38,6 km²; dł. 19,0 km; szer. 5,0 km; 8,5 m n.p.m.; 206 mieszkańców (2009); 18°44′N 64°20′W
        • Virgin Gorda – 21,2 km²; dł. 11,0 km; szer. 2,0 km; Pic Gorda 457 m n.p.m.; 3,65 tys. mieszkańców (2009); 18°28′55″N 64°23′21″W
        • Little Sisters Islands 15,0 km²; 18°30′N 64°30′W
          • Peter Island – 7,0 km²; 18°21′21″N 64°34′16″W
          • Norman Island – 2,43 km²; dł. 4,0 km; szer. 0,6 km; Norman Hill 130 m n.p.m.; niezamieszkana; 18°19′N 64°37′W
          • Cooper Island – 2,0 km²; dł. 2,4 km; szer. 0,8 km; 520 m n.p.m.; niezamieszkana; 18°23′09″N 64°30′42″W
          • Ginger Island – 2,0 km²; 350 m n.p.m.; niezamieszkana; 18°23′36″N 64°28′40″W
          • Salt Island – 1,5 km²; niezamieszkana; 18°22′33″N 64°31′41″W
          • Carvel Rock – 0,81 ha; niezamieszkana; 18°21′51″N 64°47′45″W
          • Dead Chest Island – niezamieszkana; 18°21′57″N 64°33′48″W
          • Pelican Island – niezamieszkana; 18°19′59″N 64°37′33″W
        • Jost Van Dyke – 8,0 km²; Roach Hill 321 m n.p.m.; 297 mieszkańców (2008); 18°27′N 64°44′W
        • Guana Island – 3,44 km²; The Pyramid 242 m n.p.m.; niezamieszkana; 18°30′N 64°38′W
        • Great Camanoe – 3,2 km²; dł. 4,0 km; szer. 0,8 km; 213 m n.p.m.; niezamieszkana; 18°28′30″N 64°31′55″W
        • Beef Island – 2,0 km²; dł. 2,5 km; szer. 0,5 km; 150 mieszkańców (2009); 18°27′N 64°32′W
        • Great Thatch – 2,0 km²; dł. 2,5 km; szer. 0,8 km; niezamieszkana; 18°23′N 64°43′W
        • Scrub Island – 0,93 km²; dł. 2,6 km; szer. 0,6 km; Big Scrub 133,5 m n.p.m.; niezamieszkana; 18°28′04″N 64°30′45″W
        • Little Jost Van Dyke – 0,66 km²; 94 m n.p.m.; niezamieszkana
        • Dog Islands 0,599 km²; niezamieszkane; 18°29′17″N 64°27′40″W
          • Great Dog Island – 0,397 km²
          • West Dog Island – 0,109 km²
          • George Dog Island – 0,061 km²
          • Little Seal Dog Island (West Seal Dog) – 0,023 km²
          • East Seal Dog Island – 0,009 km²
        • Mosquito Island – 0,50 km²; 50 m n.p.m.; niezamieszkana; 18°28′N 64°23′W
        • Necker Island – 0,30 km²; Devil´s Hill 50 m n.p.m.; 18°31′38″N 64°21′29″W
        • Marina Cay – 3,24 ha; niezamieszkana; 18°27′N 64°31′W
        • Saba Rock – 0,61 ha
        • Sandy Spit – 0,20 ha; niezamieszkana; 18°26′N 64°42′W
        • Bellamy Cay – niezamieszkana; 18°26′N 64°32′W
        • Buck Island – niezamieszkana; 18°25′N 64°33′W
        • Cockroach Island – niezamieszkana; 18°29′N 64°27′W
        • Diamond Cay – niezamieszkana; 18°26′N 64°43′W
        • Drowned Island – niezamieszkana; 18°45′N 64°20′W
        • Eustatia Island – niezamieszkana; 18°31′N 64°22′W
        • Fallen Jerusalem Island – niezamieszkana; 18°25′00″N 64°27′05″W
        • Great Tobago Island – niezamieszkana; 18°27′N 64°48′W
        • Green Cay – niezamieszkana; 18°27′N 64°42′W
        • Little Anegada – niezamieszkana; 18°43′N 64°18′W
        • Little Camanoe – niezamieszkana; 18°27′N 64°32′W
        • Little Cay – niezamieszkana; 18°26′N 64°32′W
        • Little Tobago – niezamieszkana; 18°26′N 64°51′W
        • Nanny Cay – 18°24′N 64°38′W
        • Old Jerusalem Island – niezamieszkana; 18°25′00″N 64°27′05″W
        • Sandy Cay – 18°26′N 64°43′W
    • Antigua – 281,0 km²; linia brzegowa 87,0 km; Mount Obama 402 m n.p.m.; 69,0 tys. mieszkańców (2006); 17°05′N 61°48′W
    • Saint Kitts – 168,35 km²; dł. 29,0 km; szer. 8,0 km; linia brzegowa 74,5 km; Mount Liamuiga 1156 m n.p.m.; 34,93 tys. mieszkańców (2007); 17°18′31″N 62°42′25″W
    • Barbuda – 160,55 km²; Lindsey Hill 44 m n.p.m.; 1,50 tys. mieszkańców (2004); 17°37′N 61°48′W
    • Montserrat – 102,0 km²; dł. 16,1 km; szer. 11,3 km; linia brzegowa 40,2 km; Chances Peak 914,2 m n.p.m.; 6,41 tys. mieszkańców (I 2008); 16°45′N 62°12′W
    • Anguilla (grupa wysp) 102,0 km²; 18°13′N 63°04′W
      • Anguilla (wyspa) – 90,9 km²; dł. 25,7 km; szer. 5,0 km; linia brzegowa 61,0 km; Crocus Hill 65 m n.p.m.; 13,48 tys. mieszkańców (2006); 18°13′14″N 63°04′07″W
      • Scrub Island – 7,77 km²; dł. 4,0 km; niezamieszkana; 18°17′15″N 62°56′50″W
      • Sombrero – 0,38 km²; dł. 1,45 km; szer. 0,4 km; 12 m n.p.m.; niezamieszkana; 18°35′21″N 63°25′31″W
      • Anguillita – ok. 0,02 km²; dł. 300 m; szer. 100 m; niezamieszkana; 18°09′23″N 63°10′34″W
      • Prickly Pear Cays – niezamieszkana; 18°15′50″N 63°10′25″W
      • Seal Island – niezamieszkana; 18°15′50″N 63°10′25″W
    • Nevis – 93,3 km²; linia brzegowa 36,6 km; Nevis Peak 985 m n.p.m.; 12,11 tys. mieszkańców (2006); 17°09′10″N 62°35′21″W
    • Sint Maarten – 34,0 km²; południowa część wyspy Sint Maarten; 386 m n.p.m.; 35,04 tys. mieszkańców (2005); 18°01′55″N 63°04′04″W
    • Sint Eustatius – 20,98 km²; dł. 8,4 km; szer. 3,4 km; The Quill 601 m n.p.m.; 3,30 tys. mieszkańców (XII 2007); 17°29′07″N 62°58′23″W
    • Saba – 12,95 km²; dł. 5,1 km; szer. 4,3 km; Mount Scenery 888 m n.p.m.; 1,42 tys. mieszkańców (2004); 17°38′21″N 63°13′54″W
    • Redonda – 2,59 km²; King Juan's Peak 296 m n.p.m.; niezamieszkana; 16°56′20″N 62°20′30″W
    • Wyspa Ptasia (wenezuelska Isla Aves) – 0,65 ha; dł. 375 m; szer. 50 m; 4,5 m n.p.m.; mieszkańcy stacji naukowej; 15°40′18″N 63°36′59″W
  • Wyspy Zawietrzne
    • Martynika – 1128 km²; dł. 65 km; szer. 27 km; linia brzegowa 354 km; Montagne Pelée 1397 m n.p.m.; 397,73 tys. mieszkańców (2006); 14°40′N 61°00′W
    • Dominika – 753,7 km²; dł. 46,4 km; szer. 29,0 km; linia brzegowa 148,1 km; Morne Diablotins 1448 m n.p.m.; najdłuższa rzeka: Layou 14 km; największe jezioro: Boeri Lake 1,82 ha; 72,66 tys. mieszkańców (VII 2009); 15°25′N 61°20′W
    • Grenadyny (archipelag 600 wysp) 733 km²; 12°40′N 61°15′W
      • Saint Vincent – 344,5 km²; dł. 29,0 km; szer. 17,7 km; linia brzegowa 84 km; Soufrière 1234 m n.p.m.; 118,0 tys. mieszkańców (2008); 13°15′N 61°12′W
      • Bequia – 18,1 km²; Mount Pleasant 268 m n.p.m.; 5,0 tys. mieszkańców (2007); 13°00′59″N 61°14′20″W
        • Petite Nevis – niezamieszkana; 12°58′27″N 61°14′37″W
        • Quatre – niezamieszkana; 12°57′15″N 61°15′09″W
      • Canouan – 13,0 km²; dł. 5,6 km; szer. 2,0 km; Mount Royal 267 m n.p.m.; 2,0 tys. mieszkańców; 12°42′43″N 61°19′25″W
        • Petite Canouan – niezamieszkana; 12°43′18″N 61°19′24″W
      • Mustique – 5,7 km²; dł. 5,0 km; szer. 3,0 km; 119 m n.p.m.; 650 mieszkańców (2007); 12°52′16″N 61°10′48″W
        • Baliceaux – niezamieszkana; 12°57′N 61°08′W
        • Bettowia – niezamieszkana; 12°57′41″N 61°07′51″W
        • Petite Mustique – niezamieszkana; 12°57′13″N 61°15′14″W
        • Savan – niezamieszkana; 12°48′26″N 61°12′40″W
      • Union Island – 5 km²; dł. 4,5 km; szer. 1,5 km; Mount Taboi 305 m n.p.m.; 3,0 tys. mieszkańców (2007);12°35′53″N 61°26′00″W
        • Palm Island – 0,55 km²; 12°35′11″N 61°23′51″W
        • Petit Saint Vincent – 0,46 km²; linia brzegowa 3,2 km; 80 mieszkańców; 12°32′N 61°23′W
      • Mayreau – 3,88 km²; 300 mieszkańców (2007); 12°38′30″N 61°23′27″W
        • Tobago Cays (5 wysp) – niezamieszkane; 12°38′N 61°21′W
      • Grenada (grupa wysp) 356,15 km²; 116,96 tys. mieszkańców
        • Grenada (wyspa) – 310,8 km²; dł. 33,8 km; szer. 19,3 km; linia brzegowa 120,7 km; Mount Saint Catherine 340 m n.p.m.; 110,0 tys. mieszkańców (2005); 12°07′N 61°40′W
        • Carriacou – 33,7 km²; dł. 25,7 km; szer. 2,0 km; High Point North 291 m n.p.m.; 6,06 tys. mieszkańców (2001); 12°28′59″N 61°27′34″W
          • Mała Martynika (Petite Martinique) – 2,37 km²; średnica 1,8 km; Piton 230 m n.p.m.; 900 mieszkańców (2007); 12°30′59″N 61°23′04″W
          • Large Island – 0,49 km²; niezamieszkana; 12°24′N 61°30′W
          • Frigate Island – 0,40 km²; niezamieszkana
          • Saline Island – 0,30 km²; niezamieszkana; 12°26′N 61°28′W
        • Ronde Island – 8,09 km²; niezamieszkana; 12°18′14″N 61°35′11″W
          • Diamond Island – niezamieszkana; 12°20′N 61°35′W
          • Caille Island – niezamieszkana; 12°16′N 61°34′W
    • Barbados – 432,5 km²; dł. 33,8 km; szer. 24,1 km; linia brzegowa 96,6 km; Mount Hillaby 840 m n.p.m.; 284,59 tys. mieszkańców (VII 2009); 13°10′N 59°32′W
    • Saint Lucia – 616 km² (Saint Lucia)
    • Trynidad – 4800 km² (Trynidad i Tobago)
    • Tobago – 303 km² (Trynidad i Tobago)
  • Antyle Holenderskie
    • Curaçao (Holandia)
    • Aruba (Holandia)

Zobacz też

• Antyle Holenderskie
• Karaiby