Apercepcja

Apercepcja – termin filozoficzny oznaczający postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów.

Leibniz wprowadzając to pojęcie odróżniał percepcję – przedstawianie sobie rzeczy – od apercepcji, która oznacza zdawanie sobie sprawy z tego przedstawiania. Krok dalej uczynił Kant, który odróżnił apercepcję empiryczną, czyli introspekcję od transcendentalnej jedności apercepcji, czyli warunku umożliwiającego samo doświadczanie.

Terminem tym posługiwał się Herbart dla którego było to przyswajanie nowych wyobrażeń i – jako pojęć – włączeniu do systemu posiadanej wiedzy. Wundt rozróżniał apercepcję bierną oraz czynną. Pierwsza z nich wywoływana jest przez warunki zewnętrzne a jej struktura jest od tych warunków zależna. Druga powstaje w rezultacie funkcjonowania systemu poznawczego człowieka a więc zależna jest ona od procesów wewnętrznych.

Bibliografia

• Wincenty Okoń: Słownik pedagogiczny. Warszawa: PWN, 1981. ISBN 83-01-01958-1.