Arkonia (korporacja)
Korporacja akademicka Arkonia – ideowo-wychowawcze stowarzyszenie skupiające męską młodzież akademicką narodowości polskiej. Celami Arkonii jest krzewienie patriotyzmu wśród swoich członków i w społeczeństwie, kształtowanie postaw moralnych młodzieży, godności osobistej i honoru, integracja środowiska, a także organizowanie życia towarzyskiego. Formy organizacyjne Arkonii zaczerpnięte są z wzorów korporacji niemieckich i wzbogacone o silną nutę samokształceniowo-wychowawczą.
Spis treści |
[edytuj] Insygnia i Odznaki
Barwy Arkonii to granat, biel i zieleń. Symbolizują one odpowiednio: wierność ideałom, prawdę oraz nadzieję.
Dewiza Arkonii brzmi Veritate ac Labore (z. łac. Prawdą a Pracą).
Herb Arkonii autorstwa fil. Tadeusza Zaleskiego, to trójpolowa tarcza podzielona ukośnie z lewej strony na prawą. Na polu granatowym znajduje się siedmioramienna gwiazda symbolizująca prawdę oraz mądrość. Na części białej, środkowej, widnieje tzw. cyrkiel, czyli monogram składający się z pierwszych liter zawołania “Arkonia vivat, crescat, floreat” (z. łac. Arkonia, niech żyje, rozwija się i kwitnie). Piramida, symbol pracy, zdobi pole zielone. Nad tarczą hełm w koronie, a nad nim dwa białe orle pióra. Pod tarczą szarfa z napisem Veritate ac Labore.
Banda Arkonii noszona jest z prawego ramienia do lewego boku. Barwiarze i filistrzy noszą trójkolorowe bandy ozdobione herbem Arkonii. Fuksy noszą jednobarwne, granatowe bandy z cyrklem korporacji.
Dekiel barwiarza i filistra Arkonii to czapka studencka w barwach korporacji z wyszytą na denku siedmioramienną gwiazdą. Dekiel fuksowski posiada jedynie barwę granatową.
[edytuj] Podanie Stefana Kozłowskiego
Podanie Stefana Kozłowskiego jest najstarszym dokumentem ideowym Arkonii, a zarazem pierwszym w dziejach polskiego ruchu korporacyjnego dokumentem ujmującym cele i zadania korporacji. Sformułowane w 1881 roku w postaci podania do Koła Arkonii, funkcjonuje jako deklaracja ideowa Arkonii, pozostawało ze względu na politykę zaborców, utajnione do roku 1920. Pomimo upływu lat oraz wypracowania, w miarę zachodzących zmian historycznych, kolejnych deklaracji ideowych, tezy w nim zawarte pozostaję dla członków Arkonii nadal aktualne.
Podanie Stefana Kozłowskiego – Ryga, 1881
"Cel i moralne obowiązki członków Arkonii formułują się w ten sposób:
Koło Arkonii ma za zadanie wykształcenie i dostarczenie Krajowi ludzi dobrze myślących, połączonych ze sobą solidarnie, dążących do polepszenia położenia Kraju pracą i postępowaniem opartym na pewnych przyjętych zasadach, a mianowicie: przez rozwijanie i popieranie czynnie samodzielnej pracy narodowej nad podniesieniem bytu moralnego i materialnego Kraju, wolnej od niechęci i uprzedzeń do jakichkolwiek warstw w społeczeństwie naszym i ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb mniej oświeconych warstw narodu."
[edytuj] Historia
Arkonia powstała 9 maja 1879 roku w Rydze. Dążeniem jej założycieli było powołanie do życia legalnego stowarzyszenia studenckiego, które jednoczyłoby polską młodzież studiującą na Politechnice Ryskiej. W tym celu przyjęto formułę organizacyjną korporacji niemieckich, nadając zarazem Arkonii charakter stowarzyszania ideowo-wychowawczego. Za podstawy funkcjonowania przyjęto: umacnianie tożsamości narodowej, dążność do zdobywania wiedzy, rozwijanie więzów przyjaźni, pracę nad kształtowaniem cech charakteru, a wszystko to osiągane przez atmosferę zgodnego i pogodnego współżycia. Przeniesiona po I wojnie światowej do Warszawy Arkonia przeżywała rozkwit, włączając się do odbudowy i obrony odrodzonej państwowości. W 1921 roku Arkonia była jedną z korporacji założycielskich Związku Polskich Korporacji Akademickich, jednakże z powodu jego upolitycznienia w 1933 roku na kilka lat opuściła jego szeregi. W okresie XX-lecia międzywojennego obok Konwentu Polonia Arkonia była najbardziej liczną spośród polskich korporacji.
Katastrofa II wojny światowej oraz okres zniewolenia sowieckiego nie pozwoliły na pełne funkcjonowanie stowarzyszenia. Mimo to idea Arkonii pielęgnowana przez jej spadkobierców żyła. Na nieformalnych spotkaniach w kraju i w emigracyjnym Londynie, Arkoni wraz z rodzinami kultywowali jej tradycje.
Po przełomie 1989 roku Arkonia znów pojawiła się na warszawskich uczelniach. W nowych okolicznościach, stojąc wobec podobnych wyzwań Arkonia kontynuuje dzieło swoich założycieli.
[edytuj] Umowy kartelowe
Uroczyste sformalizowanie przyjaznych stosunków pomiędzy dwiema korporacjami i zobowiązanie się do utrzymywania ich w przyszłości nosi w kulturze korporacyjnej miano umowy kartelowej (kartelu). W tradycji Arkonii istnieją wyłącznie kartele wieczyste. W swej 130-letniej historii, Arkonia zawarła takie umowy z:
- Konwentem Polonia (1828), podpisany 5 grudnia 1909 r. w Dorpacie,
- Jagiellonią (1910) podpisany 2 grudnia 1922 r. w Warszawie oraz
[edytuj] Arkoni
Spośród przeszło 1300 Arkonów, od roku 1879 do dnia dzisiejszego, do najbardziej znanych należą:
- Władysław Anders (1892-1970), generał broni, dowódca II Korpusu, zwycięzca spod Monte Cassino, Wódz Naczelny Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie;
- Tomasz Andrycz (1878-1943), dyplomata, delegat rządu polskiego w Kłajpedzie;
- Jan Babiński (1873-1921), chemik, współorganizator Wydziału Chemicznego Politechniki Warszawskiej;
- Ludwik Bergson (1863-1940), przedsiębiorca, filantrop, działacz społeczny;
- Jerzy Dunin-Borkowski (1908- 1992), kolekcjoner, żołnierz AK, hetman kolekcjonerów polskich i patron nagrody środowiska;
- Konstanty Buszczyński (1856-1921), ziemianin, hodowca roślin, organizator konsulatu i pierwszy polski konsul generalny w USA;
- Seweryn Czetwertyński (1873-1945), polityk, szambelan papieski, poseł do I Dumy Państwowej, wielokrotny poseł na Sejm II RP, wicemarszałek Sejmu;
- Stanisław Chaniewski (1859-1920), hodowca, profesor Akademii Rolniczej w Dublanach, członek Tymczasowej Rady Stanu, poseł na Sejm II RP;
- Józef Czyż-Mintowt (1898-1965), inżynier budownictwa, budowniczy portów morskich;
- Marian Kamil Dziewanowski (1913-2005), dziennikarz, prawnik, profesor historii Uniwersytetu w Bostonie i Uniwersytetu Stanu Wisconsin, wybitny sowietolog, działacz społeczny;
- Adam Epstein (1879-po1929), finansista, kpt. artylerii WP;
- Tadeusz Falewicz (1892-1971), pułkownik, dowódca 9 pułku strzelców konnych w latach 1931-39 , więzień oflagu Murnau, żołnierz II Korpusu;
- Klemens Feldman (1985-1971), biskup Kościoła Starokatolickiego Mariawitów;
- Jan Gebethner (1860-1910), przedsiębiorca, księgarz i wydawca, pierwszy prezes Stowarzyszenia Filistrów Arkonii w Warszawie;
- Walery Gostomski (1854-1915), historyk literatury, krytyk literacki;
- Karol Hauke-Bosak (1888-1940), generał brygady, zamordowany w Charkowie;
- Mieczysław Hertz (1870- 1939), fabrykant, działacz społeczny;
- Adolf Inatowicz-Łubiański (1892-1971), architekt, malarz;
- Mieczysław Jałowiecki (1876-1962), ziemianin, dyplomata, delegat rządu polskiego w Gdańsku;
- Stanisław Janicki (1872-1939), meliorant, działacz rolniczy, polityk, dwukrotny minister rolnictwa i dóbr państwowych w rządach: Ignacego Jana Paderewskiego oraz drugim rządzie Władysława Grabskiego;
- Karol Jankowski (1968-1928), architekt, profesor i dziekan Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej; prezes Towarzystwa Urbanistów;
- Stefan Jasieński (1914-1945), ppor., cichociemny („Alfa”, „Urban”), zginął w Auschwitz-Birkenau;
- Michał Stanisław Kossakowski (1883-1962), ziemianin, dyplomata, bankowiec;
- Stefan Kozłowski (1859-1908), działacz społeczny, twórca pierwszej deklaracji ideowej Arkonii;
- Zygmunt Leszczyński (1866-1942), polityk, działacz społeczny, wicemarszałek Senatu w latach 1930-35, senator w latach 1930-38;
- Maksymilian Malicki (1900-1978), inżynier, profesor i długoletni kierownik Katedry i Zakładu Ogrzewnictwa i Wentylacji Politechniki Warszawskiej, wybitny specjalista w tej dziedzinie;
- Józef Mikułowski-Pomorski (1868-1935), profesor chemii rolnej, założyciel i pierwszy rektor SGGW, wicepremier i minister rolnictwa w rządzie Jana Kucharzewskiego, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego w II RP;
- Józef Mineyko (1879-1970), ziemianin, finansista, działacz społeczno-polityczny;
- Jan Nielubowicz (1915-2000), lekarz, profesor, rektor Akademii Medycznej w Warszawie, twórca nowoczesnej szkoły chirurgii polskiej, pionier polskiej transplantologii;
- Kazimierz Okulicz (1890-1981), dziennikarz i polityk okresu II RP, poseł na Sejm w latach 1928-30 i minister sprawiedliwości w rządach RP na uchodźstwie;
- Mirosław Ostromęcki (1910-2000), podpułkownik, żołnierz NSZ i AK, szef Biura Informacji w KG NSZ, redaktor naczelny „Szańca”, działacz społeczny;
- Maurycy O'Brien de Lacy (1891-1978), ziemianin, działacz społeczny i samorządowiec, prezydent Grodna w latach 1930–33;
- Edward O'Rourke (1876-1943), biskup Rygi; od erygowania diecezji w 1925 r. pierwszy biskup Gdańska;
- Stefan Plater-Zyberk (1891-1943), architekt, artysta malarz, fotografik;
- Jan Podoski (1904-1998), inżynier, profesor elektryki, inicjator budowy metra w Warszawie;
- Konstanty Przewłocki (1857-1930), ziemianin, pianista, prezes Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Lublinie, członek Rady Państwa w Petersburgu;
- Ludomił Pułaski (1871-1953), ziemianin, szambelan papieski, senator RP w latach 1922-27;
- Konstanty Radziwiłł (1873-1944/5), ziemianin, polityk konserwatywny;
- Tadeusz Rojowski (1856-1938), działacz społeczny, organizator Uniwersytetu Lubelskiego (obecny Katolicki Uniwersytet Lubelski);
- Adam Ronikier (1881-1952), działacz społeczny i polityczny, współzałożyciel Stronnictwa Narodowego, prezes Rady Głównej Opiekuńczej;
- Aleksander de Rosset (1864-1933), przedsiębiorca, działacz społeczny, poseł na Sejmu II RP, członek Rady Obrony Państwa w 1920 roku;
- Karol Paweł Rostworowski (1874-1927), kompozytor, autor licznych pieśni;
- Czesław Skotnicki (1871-1944), hydrotechnik, profesor melioracji, rektor Politechniki Warszawskiej;
- Zdzisław Śliwiński (1901-1997) działacz kulturalny, wieloletni dyrektor Filharmonii Poznańskiej i Narodowej oraz Teatru Wielkiego w Warszawie;
- Stanisław Turczynowicz (1875-1957), hydrotechnik, meliorant profesor SGGW; projektant prac hydrotechnicznych;
- Stanisław Uniechowski (1903-1979), komandor, inżynier budowy okrętów, profesor uniwersytetu w Detroit;
- Stanisław Wańkowicz (1885-1934), ziemianin, senator RP w latach 1928-34;
- Tadeusz Wędrowski (1898-1940), inżynier budownictwa, budowniczy kompleksu Torów Wyścigów Konnych na Służewcu;
- Benedykt Wodziński (1859-1926), inżynier, profesor budowy mostów, dziekan Wydziału Inżynierii Politechniki Ryskiej.
- Michał Gorstkin-Wywiórski (1861-1926), artysta malarz;
- Jan Zawidzki (1866-1928), profesor chemii, badacz kinetyki chemicznej i twórca pojęcia autokataliza, organizator i rektor Politechniki Warszawskiej, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego w drugim rządzie Władysława Grabskiego;
- Jerzy Aleksander Zawisza (1895-1995), generał brygady, w czasie Kampanii Wrześniowej szef sztabu Armii “Lublin”, emigracyjny działacz społeczny, m.in. prezes Związku Polaków w Argentynie.