Arwanici
Arwanici (grec. Αρβανίτες), Arvanitika: Arbëreshë or Αρbε̰ρεσ̈ε̰) – nieuznawana oficjalnie przez rząd Grecji jako mniejszość narodowa lub etniczna ludność pochodzenia bałkańskiego, posługująca się językiem własnym, będącym dialektem języka albańskiego (a w zasadzie formą dialektu toskijskiego). Mimo zbliżonego języka, greccy Arwanici, oprócz grupy zamieszkałej w północno-zachodniej części kraju nie zgadzają się na wiązanie ich z narodowością albańską. Są wyznania grecko-prawosławnego. W przeszłości szczególnie mocno związani byli z żeglugą i handlem, dysponując flotyllami statków kupieckich, przystosowanych też do udziału w bitwach morskich. Uczestniczyli w greckich powstaniach i w bieżącym życiu gospodarczym i politycznym. Bez zaangażowania ich statków i okrętów oraz masowego udziału Arwanitów w walce wyzwoleńczej na lądzie stałym, nie byłoby możliwe odzyskanie przez Grecję niepodległości, dokonane w latach 1821-1832 [1] Od XIX wieku podlegają urzędowej hellenizacji. W okresach władzy dyktatorskiej, proces ten przybierał formy opresyjne. [2]
Zamieszkują przede wszystkim wsie i małe miejscowości w Attyce. Występują również na Peloponezie, Beocji, w Epirze i innych obszarach (patrz załączone mapy etnograficzne).
Spis treści |
[edytuj] Liczebność
Podanie dokładnych statystyk na temat aktualnej liczebności Arwanitów oraz ich demografii jest problematyczne. Z jednej strony proces ich autoidentyfikacji jest zjawiskiem stosunkowo późnym i wtórnym, z drugiej strony, wszystkie rządy Grecji, dążąc do hellenizacji prawosławnych mniejszości etnicznych w Grecji, ograniczały prawa do autoidentyfikacji, m.in. nadając nazwę oficjalną "Grek albanofoński". Asymilacja nasiliła się w czasie industrializacji Grecji i masowej migracji ludności ze wsi do miast. W wielokulturowych aglomeracjach ewolucja tożsamości jest zjawiskiem szybkim. Ponadto w Grecji przebywa stale znaczna lecz bliżej nieokreślona liczba emigrantów ekonomicznych z Albanii, przy czym głównie jest to emigracja świeża i to z południowych prowincji Albanii, gdzie mówi się językiem zbieżnym z Arvanitiką.
- 1928 wg spisu powszechnego: 18 773 obywateli autoidentyfikujących się jako "Albanofoni", mówiących Arwanitiką
- 1951 wg spisu powszechnego: 22 736 "Albanofonów".
- Furikis (1934): w przybliżeniu 70 000 Arwanitów zamieszkałych w rejonie Attyki
- Trudgill/Tzavaras (1976/77): w przybliżeniu 140 000 w Attyce i Beocji razem wziętych
- Sasse (1991): w przybliżeniu 50 000 mówiących Arwanitiką w całej Grecji.
- Ethnologue, 2000: 150 000 Arwanitów zamieszkałych w 300 wsiach.
- Federal Union of European Nationalities, 1991: 95 000 "Albańczyków w Grecji" (MRG 1991: 189)
Tymczasem wg Greków, Albańczyk, to osoba urodzona lub której rodzice urodzili się w Albanii i przy tym nie wywodzą się z licznej greckiej mniejszości narodowej, kraju sąsiada. Ewentualnie Albańczyk, to mieszkaniec Grecji, ale pogranicza albańskiego. Natomiast Arwanici, to potomkowie rodzin, które o kilkaset lat wcześniej przybyły do Grecji z Albanii, niemniej uległy już naturalnej, pełnej asymilacji. Niemal każdy Grek pochodzi z jakiejś specyficznej grupy językowej i kulturowej, a Arwanici, zdaniem Greków, są właśnie jedną z wielu takich grup.
[edytuj] Wybitni Arwanici nowożytnego państwa greckiego
[edytuj] Uczestnicy powstania 1821
- Andreas Miaulis - admirał, następnie polityk, jego imieniem nazwano główną, nadmorską aleję Pireusu (Miaouli Akti)
- Markos Botsaris - przywódca Suliotów, obrońca Messolongion
- Laskarina Bubulina - kobieta-kapitan, dowódca wojennej floty kupców, walczącej z jednostkami tureckimi
- Nikolaos Krieziotis - dowódca powstania na wyspie Eubea
[edytuj] Prezydenci Republiki Grecji
- Pavlos Kounturiotis - admirał, następnie polityk
- Teodoros Pagkalos - generał, dyktator
[edytuj] Premierzy Grecji
- Ktisos Tzawelas
- Georgios Kountouriotis
- Antonios Kriezis (powstaniec 1821, następnie polityk)
- Athanasios Miaulis
- Diomidis Kiriakos
- Theodoros Pagkalos
- Alexandros Korizis
- Petros Voulgaris
- Alexandros Diomidis-Kiriakos
[edytuj] Duchowieństwo współcześnie
- aktualny zwierzchnik Greckiego Kościoła Prawosławnego, arcybiskup Ieronimos II
[edytuj] Politycy współcześnie
- Theodoros Pagkalos - wicepremier w rządach Andrasa Papandreu (tj 2009-2011) i Lukasa Papadimosa, czyli w aktualnym, koalicyjnym rządzie Grecji.
[edytuj] inne dziedziny, współcześnie
- Irene Papas, czołowa aktorka dramatyczna powojennej Grecji
Przypisy
- ↑ 1821 Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ-ΚΡΑΤΟΥΣ - uniwersytecka praca zbiorowa, tomy Α,Β,Γ - wyd. Skai Biblio, Ateny 2010.
- ↑ Arwanici - raport Greckiego Komitetu Helsińskiego
