Asterix

Asterix
Scenariusz	René Goscinny (albumy 1-24), Albert Uderzo (albumy 25-34)
Rysunki	Albert Uderzo
Kraj wydania	Francja
Język	francuski
Tomów	34
Data pierwszego wydania polskiego	1990

Asterix (franc. Astérix) – seria komiksowa autorstwa René Goscinnego (scenariusz albumów 1-24) i Alberta Uderzo (rysunki; scenariusz od albumu 25). Po raz pierwszy ukazał się w magazynie Pilote 29 października 1959.

Główni bohaterowie

• Asteriks - jest Gallem zamieszkującym niewielką wioskę w Galii. Bohaterowi w jego przygodach często towarzyszą przyjaciele: Obeliks, ze swym psem Idefiksem, a także druid Panoramiks.

Asterix i Galowie

• Obeliks – dostawca menhirów, przyjaciel Asteriksa. Kiedy był mały, wpadł do kotła z napojem magicznym; dzięki temu posiada nieograniczoną siłę. Od lat zakochany w Falbali.
• Panoramiks – druid, a zarazem jedyna osoba, która potrafi przygotować napój magiczny, dający nadludzką siłę. Często ratuje bohaterów z opresji.
• Idefiks – pies Obeliksa, nieodłączny towarzysz podróży bohaterów.

Mieszkańcy osady

• Asparanoiks – wódz osady. Dumny i waleczny, choć jego temperament często jest przyczyną problemów. Jest noszony na swej tarczy, z której często spada.
• Kakofoniks – miejscowy bard, sędzia i nauczyciel. Fałszuje i okazyjnie sprowadza swym śpiewem deszcz. Mieszka w chacie na drzewie.
• Długowieczniks (pojawia się także jako Ramoliks i Geriatrix) – senior i najstarszy mieszkaniec osady, weteran. Nie znosi cudzoziemców.
• Tenautomatiks (znany także jako Parabeliks i Automatiks) – kowalem , a zarazem jeden z największych awanturników. Często kłóci się z Ahigieniksem, często bije Kakofoniksa.
• Ahigieniks – tęgi sprzedawca ryb i skorupiaków (sprowadza je z Lutecji, mimo iż wioska leży nad morzem). Nieświeżość jego ryb jest często przyczyną kłótni w osadzie.
• Dobromina – żona Asparanoiksa, często dominuje nad mężem.
• Jelołsabmarina – żona Ahigieniksa, razem z mężem handluje rybami.
• Pani Długowieczniksowa – żona Długowieczniksa; jest młodsza i dużo wyższa od partnera.
• Pani Tenautomatiksowa – żona Tenautomatiksa, uwielbia plotki i bijatyki.

Postaci historyczne

• Gajusz Juliusz Cezar – wielki wódz i dożywotni dyktator Rzymu. W pewnym stopniu jest głównym wrogiem Asteriksa, choć okazyjnie pomagają sobie nawzajem.
• Marek Juniusz Brutus – adoptowany syn Cezara. Główny antagonista w albumie Syn Asteriksa.
• Cezarion – biologiczny syn Juliusza Cezara i Kleopatry.
• Kleopatra – królowa Egiptu i wielka miłość Juliusza Cezara.

Inne postaci

• Piraci – bardzo często pojawiają się podczas przygód Asteriksa i Obeliksa. Nieczęsto wychodzą cało ze spotkań z Gallami.
• Falbala – młoda dziewczyna, w której kocha się Obeliks. Mieszka w Condate. Mimo, iż postać pojawia się w komiksach bardzo rzadko (4 albumy na 34), jest bardzo popularna wśród fanów, a jej wizerunek często pojawia się w filmach i gadżetach.
• Tragikomiks – mąż Falbali.
• Pralina i Astronomiks – rodzice Asteriksa; mieszkają w Condate.
• Żelatyna i Onadobnodaliks – rodzice Obeliksa; mieszkają w Condate.
• Epidemais – kupiec fenicki. Okazyjnie pomaga Asteriksowi i Obeliksowi w ich wyprawach. Po raz pierwszy pojawił się w tomie Asterix gladiator.
• Mentafiks (pojawia się także jako Pentaks) – Bryt, cioteczny brat Asteriksa. Pojawia się w albumach Asteriks w Brytanii, Asteriks na Korsyce i w retrospekcji Galera Obeliksa.
• Pepe – rozpieszczony syn Cebullanki y Grzanki, wodza hiszpańskiej osady, która podobnie jak osada Gallów, stawia ciągły opór Rzymianom. Pojawia się w albumach Asteriks w Hiszpanii i Asteriks na Korsyce.
• Numernabis – architekt z Aleksandrii, przyjaciel Panoramiksa.
• Romeomontekiusz – pijak, dawniej rzymski legionista. Pojawia się w albumach Podarunek Cezara oraz Asteriks i Latrawiata.
• Homeopatiks – handlowiec z Lutecji, brat Dobrominy.
• Cozamara – fakir z Indii, potrafiący latać na dywanie.
• Okatarinetabellaczikcziks – korsykański wódz, którego imię jest aluzją do piosenki Tina Rossiego; sama postać jest parodią Napoleona.
• Ortopediks – oberżysta z Arausio, który kupił osadę Gallów za wino i posiłek od weterana rzymskiego legionu; próbował stać się wodzem osady.
• Maestria – kobieta-bard, która przyjeżdża z Lutecji do wioski Gallów, by być nauczycielką; próbuje wprowadzić feminizm do wioski.

Wioska

Jest to miejsce zamieszkania głównych bohaterów, a zarazem jedyne miejsce w całej Galii, które opiera się najazdom wojsk władcy Rzymu, Juliusza Cezara. Zlokalizowana gdzieś na Masywie Armorykańskim.

Komiksy, filmy, gry

Pierwszy komiks o przygodach Asteriksa i jego przyjaciół został wydany w magazynie Pilote 29 października 1959, w 1961 wydano pierwszy osobny album. Komiks stał się bardzo popularny i lubiany, nie tylko we Francji. Pierwszy francuski satelita typu A-1, wystrzelony w 1965, został mianowany imieniem "Astérix". Do dziś ukazały się 34 komiksy o Asteriksie, 8 filmów animowanych, trzy filmy fabularne oraz kilka gier komputerowych. W polskiej wersji językowej serię komiksów wydaje Egmont Polska.

Zeszyty komiksów

Nr	Rok	Tytuł	Tytuł oryginalny	Rok wyd. – seria biała	Rok wyd. – seria granatowa	Krótki opis
1	1961	Przygody Galla Asteriksa	Astérix le Gaulois	1990 i 2010	1997 i 2006	Chcąc poznać tajemnicę siły Gallów, Rzymianie wysyłają do osady szpiega. Następnie, odkrywszy istnienie magicznego eliksiru, Rzymianie porywają Panoramiksa. Z pomocą druidowi przychodzi Asteriks.
2	1962	Złoty sierp	La serpe d’or	1991	1998	Asteriks i Obeliks udają się do Lutecji, aby kupić Panoramiksowi nowy złoty sierp. Przy okazji rozbijają miejscowy gang, który porwał kuzyna Obeliksa, zajmującego się wyrabianiem owych narzędzi.
3	1963	Asteriks i Goci	Astérix et les Goths	1992	1999	Panoramiks zostaje porwany przez Gotów podczas dorocznego zjazdu Druidów. Na ratunek ruszają Asteriks i Obeliks.
4	1964	Asteriks gladiator	Astérix gladiateur	1991 i 2008	1998	Kakofoniks został ofiarowany Cezarowi jako podarek. Asteriks i Obeliks wybierają się do Rzymu, aby uwolnić swojego współplemieńca. Aby dostać się do Koloseum (gdzie Bard ma zostać rzucony lwom), zostają Gladiatorami.
5	1965	Wyprawa dookoła Gallii	Le tour de Gaule	1992 i 2008	1998	Wokół osady Gallów powstała palisada Rzymian. Aby ją zburzyć, Asteriks założył się z Rzymianami, że obejdzie całą Galię i z każdego jej regionu przywiezie jakiś specjał.
6	1965	Asteriks i Kleopatra	Astérix et Cléopâtre	1992 i 2008	1998	Kleopatra zakłada się z Cezarem, że w ciągu trzech miesięcy na środku pustyni powstanie najwspanialszy na świecie pałac. Budowniczy owej budowli, Numernabis, prosi o pomoc Panoramiksa, z którym udają się także Asteriks, Obeliks i Idefiks.
7	1966	Walka wodzów	Le combat des chefs	1992 i 2008	1998	Rzymianie postanawiają przy pomocy przyjaznego im wodza, Kolaboriksa, opanować wioskę Gallów. Żeby tego dokonać, Kolaboriks musi wyzwać Asparanoiksa na pojedynek. Co gorsza, Panoramiks dostał menhirem Obeliksa w głowę i stracił pamięć, a, co za tym idzie, nie może przyrządzać napoju magicznego.
8	1966	Asteriks u Brytów	Astérix chez les Bretons	1992	1998	Kuzyn Asteriksa, Bryt Mentafiks, prosi Gallów o pomoc. Jego wiosce zagraża niebezpieczeństwo ze strony Rzymian. Pomóc może tylko napój magiczny, który Gallowie muszą przetransportować w beczce.
9	1966	Asteriks i Normanowie	Astérix et les Normands	1992	1999 i 2006	Normanowie wyruszają na poszukiwania mistrza strachu, który ma nauczyć ich bania się, bo podobno strach dodaje skrzydeł. Tymczasem Asteriks i Obeliks dostają polecenie od wodza wioski, aby wytrenować jego bratanka, Skandaliksa (Egocentryksa lub Trendiksa w innych tłumaczeniach). Niestety, młodzieniec zostaje porwany. W ślad za nim ruszają Asteriks i Obeliks.
10	1967	Asteriks legionista	Astérix légionnaire	1993	1999	Do osady Gallów przybywa Falbala, w której zakochuje się Obeliks. Niestety, dostaje niebawem list, którego treść mówi, że jej narzeczony, Tragikomiks, został zmuszony przez Rzymian do wstąpienia do legionu rzymskiego. Asteriks i Obeliks ruszają mu na ratunek.
11	1968	Tarcza Arwernów	Le bouclier Arverne	1993	1999	Cezar postanawia udowodnić Gallom, że jest ich panem. Aby to uczynić, potrzebuje tarczy ich wodza, Wercyngetoryksa. Tarcza ta jednak znikła dawno temu. W poszukiwaniach prowadzonych przez wysłanników Cezara przeszkadzają Asteriks i Obeliks.
12	1968	Asteriks na igrzyskach olimpijskich	Astérix aux jeux olympiques	1993 i 2008	1999	Podczas polowania Asteriks i Obeliks natrafiają na rzymskiego legionistę, trenującego bieg przed igrzyskami olimpijskimi. Postanawiają razem z innymi mieszkańcami wioski wziąć udział w igrzyskach.
13	1969	Asteriks i kociołek	Le chaudron	1993	1999	Do osady Gallów przybywa wódz innego galijskiego plemienia, Amoralfiks, który powierza Gallom swój kociołek ze złotymi monetami. Asteriks miał pilnować kociołka, jednak ten zniknął i bohater zostaje wygnany przez Asparanoiksa do czasu, kiedy nie odzyska pieniędzy Amoralfiksa.
14	1969	Asteriks w Hiszpanii	Astérix en Hispanie	1993	2000	Wzięty do niewoli przez Rzymian syn wodza Iberów Cebullanki y Grzanki, Pepe, zostaje przypadkowo uwolniony przez Asteriksa i Obeliksa, którzy postanawiają odwieźć go do ojczyzny.
15	1970	Niezgoda	La zizanie	1993	2000	Cezar wysyła do wioski Asparanoiksa intryganta, Tuliusza Destrukcjusza, z zadaniem skłócenia Gallów i rozbicia ich jedności.
16	1970	Asteriks u Helwetów	Astérix chez les Helvètes	1994	2000	Kwestor Inkoruptus zostaje otruty. Panoramiks próbuje mu pomóc. Asteriks i Obeliks wyruszają do Helwecji po szarotkę – składnik odtrutki.
17	1971	Osiedle bogów	Le domaine des dieux	1994	2000	Cezar po raz kolejny próbuje podporządkować sobie galijską wioskę. Aby tego dokonać, postanawia wybudować wokół niej osiedla dla Rzymian. Sądzi, że ich obecność pomoże w poskromieniu mieszkańców wioski.
18	1972	Laury Cezara	Les lauriers de César	1994	2000	W wyniku zakładu wodza z jego szwagrem, Asteriks i Obeliks muszą zdobyć wieniec laurowy z głowy Cezara. W tym celu wyruszają do Rzymu i w ramach prób dostania się do pałacu postanawiają sprzedać się na targu niewolników.
19	1972	Wróżbita	Le devin	1994	2000	Podczas nieobecności druida Panoramiksa do wioski przybywa wróżbita. Zasiewa wśród wszystkich mieszkańców lęk i obawy. Tylko Asteriks nie chce uwierzyć w szczerość intencji szarlatana i postanawia przeszkodzić mu w intrydze.
20	1973	Asteriks na Korsyce	Astérix en Corse	1994	2001	Gallowie uwalniają korsykańskiego wodza - wygnańca, Okatarinetabellaczikcziksa, z rąk Rzymian i wyruszają wraz z nim na Korsykę.
21	1974	Podarunek Cezara	Le cadeau de César	1994	2001	Cezar oddaje na własność wiecznie pijanemu legioniście galijską wioskę, zamieszkiwaną przez Asteriksa i Obeliksa. Pijaczyna natychmiast sprzedaje ją w oberży za dzban wina. Karczmarz, Ortopediks, udaje się wraz z żoną i córką po swoją własność.
22	1975	Wielka przeprawa	La grande traversée	1995	2001	Asteriks i Obeliks wypływają na ryby. Nagle wybucha burza, w czasie której gubią drogę. W czasie szukania drogi powrotnej niechcący dopływają do Ameryki, spotykają tam także wikingów.
23	1976	Obeliks i spółka	Obélix et compagnie	1995	2001	Cezar po raz kolejny chce zniszczyć wioskę Gallów. Aby tego dokonać, postanawia zmienić ich (z pomocą złota) w dekadentów. Za główne narzędzie zniszczenia obiera menhir.
24	1979	Asteriks u Belgów	Astérix chez les Belges	1995	2001	Usłyszawszy słowa Cezara, który stwierdził, że Belgowie są najdzielniejszym ludem, Asparanoiks wyrusza do Belgii, aby udowodnić, że to Gallowie są najodważniejsi. W podróży towarzyszą mu Asteriks i Obeliks.
25	1980	Wielki rów	Le grand fossé	1996	2002	Historia Romea i Julii osadzona w czasach przed Chrystusem. Aby jednak nie zakończyła się tak jak jej pierwowzór, do akcji wkraczają Asteriks i Obeliks.
26	1981	Odyseja Asteriksa	L’odyssée d’Astérix	1996	2002	Gallowie wyruszają na Bliski Wschód po olej skalny - niezbędny składnik magicznego napoju. Towarzyszy im druid (szpieg Cezara) Zerozerosiudmiks.
27	1983	Syn Asteriksa	Le fils d’Astérix	1996	2004	Asteriks pod drzwiami domu znajduje dziecko w koszyku. Jest to przyczyną dyskusji o moralności w wiosce, a także wizyty Brutusa w Armoryce, który z pewnych powodów chce zdobyć owe niemowlę dla siebie.
28	1987	Asteriks u Reszehezady	Astérix chez Rahàzade	1997	2005	Do galijskiej wioski przybywa fakir Cozamara. Prosi Gallów o ratunek dla księżniczki Reszehezady. Zgodnie z proroctwem, jeśli w ciągu 1001 godzin nie spadnie deszcz, zostanie ona ścięta. Pomóc może jedynie Kakofoniks, który swym śpiewem umie sprowadzać deszcz. Wraz z Asteriksem, Obeliksem i Cozamarą wyrusza do Indii na ratunek księżniczce.
29	1991	Róża i miecz	La rose et la glaive	1997	2007	Zmęczone niekompetencją Kakofoniksa kobiety, sprowadzają kobietę-barda z Lutecji. Jest ona przyczyną sporów w osadzie i szybko zamienia miejscowe „kury domowe” w feministki. W międzyczasie Cezar ma kolejny plan podbicia osady.
30	1996	Galera Obeliksa	La Galère d’Obélix	1997	2007	Grupa niewolników ucieka z Rzymu, kradnąc galerę Cezara i postanawiają szukać pomocy u słynnych niepokonanych Gallów. Tymczasem zmęczony ciągłymi odmowami druida Panoramiksa, Obeliks postanawia skosztować magicznego napoju.
31	2001	Asteriks i Latraviata	Astérix et Latraviata	-	2002	Powracający do Galii Pompejusz pragnie odzyskać swoją broń, jednak ta jest w posiadaniu rodziców Asteriksa i Obeliksa, którzy oddali złoty miecz i hełm swym dzieciom. Popejusz decyduje się wynająć aktorkę imieniem Latraviata, która ma ją odzyskać, przebierając się za Falbalę.
32	2003	Galijskie początki	Astérix et la rentrée gauloise	-	2006	Album zawiera 13 krótkich komiksów o Asteriksie: Galijski początek, Urodziny Asteriksa, 50 rok p.n.e., Czupuriks, Pod jemiołą w nowym roku, Mini, midi, maxi, Asteriks, jakiego nigdy nie widzieliście, Lutecja olimpijska, Galijska wiosna, Maskotka, Latynomania, Obelisc’h, Narodziny pomysłu. W późniejszej, niewydanej w Polsce edycji, dodano 14. historię.
33	2005	Kiedy niebo spada na głowę	Le ciel lui tombe sur la tête	-	2005	W Galii zjawiają się kosmici informując Gallów, że źli Magmowie, przybysze z kosmosu, chcą skraść im napój Panoramiksa. Okazuje się, że o napoju wie cały wszechświat.
34	2009	Rocznica urodzin Asteriksa i Obeliksa - Złota księga	L'anniversaire d'Astérix et Obélix - Le livre d'Or	2009	-	Asteriks i Obeliks obchodzą swoje urodziny. Do galijskiej wioski przybywa tłum gości, których Galowie poznali podczas swych podróży.
A	1989	Jak Obeliks wpadł do kociołka druida, kiedy był mały	Comment Obélix est tombé dans la marmite du druide quand il était petit	2009	-	Hors-collection.

Filmy animowane

Rok	Tytuł	Tytuł oryginalny	Krótki opis
1967	Asterix Gall	Astérix le Gaulois	Cała Galia, prócz jednej wioski, została własnością Rzymian, a źródłem ciągłych zwycięstw niepokonanej wioski jest napój dający nadludzką moc. Rzymianie, by poznać sekret, wysyłają do wioski szpiega, który dowiaduje się o napoju. Gdy jego twórca, Panoramiks, zostaje porwany, Gall Asteriks rusza mu z pomocą.
1968	Asterix i Kleopatra	Astérix et Cléopâtre	Numerabis otrzymał od Kleopatry rozkaz budowy pięknego pałacu. O pomoc prosi Gallów, którzy są twórcami napoju dającego nadludzkiej mocy. Ci wyruszają do Egiptu pomóc architektowi.
1976	Dwanaście prac Asteriksa	Les douze travaux d’Astérix	Pierwszy film o Asteriksie, nieoparty na komiksie. Cezar wyznacza Gallom 12 prac – jeśli je wykonają, zostaną panami Rzymu. Asteriks i Obeliks podejmują się ich wykonania.
1985	Asterix kontra Cezar	Astérix et la surprise de César	W wiosce zjawia się córka wodza, Falbala, w której zakochał się Obeliks, jednak jest zaręczona z Tragikomiksem. Gdy parę porywają Rzymianie, Asteriks i Obeliks wyruszają im na pomoc.
1986	Asterix w Brytanii	Astérix chez les Bretons	Brytanię atakują Rzymianie. Jedyna wolna wioska, w której mieszka kuzyn Asteriksa, prosi Gallów o pomoc. Asteriks z Obeliksem wyruszają do Brytanii.
1989	Wielka bitwa Asteriksa	Astérix et le coup du menhir	Rzymianie chcą porwać Panoramiksa. Podczas walki z Gallami druid zostaje uderzony w głowę menhirem Obeliksa, przez co traci pamięć. Mieszkańcy osady próbują wszystkiego, by ten ją odzyskał.
1994	Asterix podbija Amerykę	Astérix et les indiens	Rzymianie postanawiają wrzucić Panoramiksa w otchłań na „krawędzi świata”. Z pomocą druidowi ruszają Asteriks i Obeliks. Odkrywają oni, że Ziemia jest okrągła, a także nowy kontynent - Amerykę.
2006	Asterix i wikingowie	Astérix et les vikings	Wikingowie usłyszeli, że strach dodaje skrzydeł, więc postanawiają porwać tchórza. Porywają Trendiksa, który zjawia się w wiosce Gallów z polecenia swego ojca, który pragnie, by Gallowie zrobili z niego mężczyznę. Z pomocą ruszają mu Asteriks z Obeliksem.

Filmy aktorskie

Rok	Tytuł	Tytuł oryginalny	Krótki opis
1999	Asterix i Obelix kontra Cezar	Astérix & Obélix contre César	Cezar podbija całą Gallię z wyjątkiem jednej osady stawiającej opór, dzięki napojowi magicznemu druida Panoramiksa, który czyni wojowników niepokonanymi. Jeden z centurionów Cezara, Dwulicus, chce zdobyć napój dla siebie, aby obalić dyktatora i samemu stać się panem Rzymu.
2002	Asterix i Obelix: Misja Kleopatra	Astérix & Obélix: Mission Cléopâtre	Numernabis otrzymał od Kleopatry rozkaz budowy pięknego pałacu. O pomoc prosi Panoramiksa, który rusza do Egiptu pomóc architektowi. Wraz z druidem ruszają Asteriks i Obeliks.
2008	Asterix na olimpiadzie	Astérix aux jeux olympiques	Gall Romantiks, ukochany pięknej księżniczki greckiej, Iriny, musi wziąć udział w igrzyskach olimpijskich, aby poślubić ukochaną. Próbuje mu w tym przeszkodzić Brutus, syn Cezara, który także pragnie poślubić Irinę. Asteriks, Obeliks i Kakofoniks jadą do Grecji, aby trenować Romantiksa.

Zobacz też

• Parc Astérix

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona