August Hlond

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
August Hlond
Sługa Boży Kościoła katolickiego
kardynał prezbiter
August Hlond
Herb August Hlond Da mihi animas, caetera tolle[1]
Daj mi dusze, resztę zabierz
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 5 lipca 1881
Brzęczkowice
Data i miejsce śmierci 22 października 1948
Warszawa
arcybiskup metropolita gnieźnieński
Okres sprawowania 1926–1948
prymas Polski
Okres sprawowania 1926–1948
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja salezjanie
Śluby zakonne 3 października 1897
Diakonat 9 lipca 1905
Prezbiterat 23 września 1905
Nominacja biskupia 10 grudnia 1925
Sakra biskupia 3 stycznia 1926
Kreacja kardynalska 20 stycznia 1927
Pius XI
Kościół tytularny kościół Matki Bożej Królowej Pokoju
Odznaczenia
Order Orła Białego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty August Hlond w Wikicytatach
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 3 stycznia 1926
Miejscowość Katowice
Miejsce kościół świętych Apostołów Piotra i Pawła
Konsekrator Aleksander Kakowski
Współkonsekratorzy Anatol Nowak
Stanisław Kostka Łukomski

August Hlond (ur. 5 lipca 1881 w Brzęczkowicach, zm. 22 października 1948 w Warszawie) – polski biskup rzymskokatolicki, salezjanin, biskup diecezjalny katowicki w 1926, arcybiskup metropolita gnieźnieński i poznański w latach 1926–1946, arcybiskup metropolita gnieźnieński i warszawski w latach 1946–1948, prymas Polski w latach 1926–1948, kardynał prezbiter od 1927, Sługa Boży Kościoła katolickiego.

Spis treści

[edytuj] Życiorys

Drugie dziecko Jana (dróżnika kolejowego) i Marii z d. Imiela, brat Antoniego i Ignacego – również salezjanów. Uczeń szkoły salezjańskiej, w 1893 wysłany z niej do Włoch celem kontynuowania nauki.

13 października 1896 wstąpił do zgromadzenia księży salezjanów i 3 października 1897 złożył śluby zakonne. Studia na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim zakończył 10 lipca 1900 doktoratem z filozofii i teologii. 15 września 1904 zdał maturę w Cesarsko-Królewskim Gimnazjum we Lwowie. 17 grudnia 1904 otrzymał tonsurę oraz niższe święcenia kapłańskie, 18 marca 1905 subdiakonatu, 9 lipca diakonatu, a 23 września święcenia kapłańskie w Krakowie.

W latach 1900–1909 kolejno nauczyciel i kierownik domów salezjańskich w Oświęcimiu, Krakowie, Przemyślu i Lwowie. W 1919 prowincjał salezjańskiej prowincji niemiecko-austriacko-węgierskiej w Wiedniu, gdzie poznał Achille Rattiego, późniejszego papieża Piusa XI, który wpłynął na jego późniejszą karierę. W 1922 mianowany administratorem apostolskim w Katowicach, w części diecezji wrocławskiej, przyznanej Polsce w wyniku plebiscytu.

Po utworzeniu w końcu 1925 diecezji katowickiej mianowany, a 3 stycznia 1926 konsekrowany na biskupa diecezjalnego. 24 czerwca 1926 mianowany arcybiskupem gnieźnieńskim i poznańskim oraz prymasem Polski przez papieża Piusa XI, a 20 czerwca 1927 kreowany kardynałem. Jako prymas wiele wysiłku włożył w organizację Akcji Katolickiej z centralą w Poznaniu powstałej w 1930. Brał również udział w licznych międzynarodowych kongresach eucharystycznych oraz zorganizował w 1927 międzynarodowy kongres misyjny w Poznaniu. W 1932 wraz z ks. Ignacym Posadzym utworzył Towarzystwo Chrystusowe dla Polonii Zagranicznej. Prezentował ugodowe stanowisko względem rządu, zarówno przed, jak i po przewrocie majowym, odcinając się zarówno od skrajnej prawicy, jak i lewicy. Odznaczony w 1932 Orderem Orła Białego „za wybitne zasługi położone w pracy dla Państwa”[2].

Sprzeciwiał się planom przyjęcia prawa małżeńskiego, które wprowadzało świeckie małżeństwa cywilne i rozwody w całej Polsce (istniały one tylko w zaborze pruskim). W efekcie projekt zarzucono, a małżeństwa cywilne i rozwody wprowadzono dopiero w 1947.

10 września 1939 został ranny podczas nalotu na stację kolejową w Siedlcach. 14 września przekroczył granicę Polski, udając się początkowo do Rumunii. Tam prezydent Mościcki rozważał jego osobę jako kandydata na prezydenta. Zrezygnował z niej jednak, lecz desygnowany na to stanowisko Bolesław Wieniawa-Długoszowski chciał powierzyć mu urząd premiera, z czego prymas zrezygnował.

19 września 1939 przybył do Watykanu. Działał tu na rzecz sprawy polskiej poprzez przemówienia w watykańskim radiu, udzielając wywiadów prasie oraz wykorzystując swoje wpływy osobiste. W związku z przygotowaniami Włoch do wojny z Francją musiał opuścić Rzym. Od 9 czerwca 1940 do 6 kwietnia 1943 przebywał w Lourdes, gdzie informował przywódców Zachodu o sytuacji w okupowanej Polsce.

Zmuszony przez rząd Vichy przeniósł się do opactwa w Hautecombe koło Aix-les-Bains. 3 lutego 1944 został aresztowany przez gestapo i internowany w Paryżu, a potem kolejno w klasztorach w Bar-le-Duc i Wiedenbrück (w Westfalii). W Paryżu był nakłaniany do podpisania kilku niemieckich odezw propagandowych skierowanych do Polaków w zamian za zwolnienie. Propozycje te spotkały się ze zdecydowaną odmową oraz oskarżeniem Adolfa Hitlera o spowodowanie tragedii narodu polskiego. August Hlond sformułował jednocześnie warunki, które w przyszłości określiłyby pojednanie między narodem polskim a niemieckim, uzależniając je od wyrzeczenia się przez Niemców zaborczych zamiarów (Drang nach Osten), naprawienia szkód i zajęcia pokojowej postawy wobec Polski i świata[3].

Po wyzwoleniu przez Amerykanów udał się do Rzymu, skąd, mimo sprzeciwu rządu w Londynie, 20 lipca 1945 wrócił do Poznania. 4 marca 1946 z jego inspiracji papież Pius XII rozwiązał istniejącą od 1821 unię personalną metropolii poznańsko-gnieźnieńskiej i utworzył nową warszawsko-gnieźnieńską, stawiając go na jej czele. Kardynał naznaczył swe urzędowanie odbudową kościołów Warszawy, powołując w tym celu radę prymasowską. 8 września 1946 w Częstochowie poświęcił naród polski Niepokalanemu Sercu Maryi Panny.

W 1948 KUL przyznał mu tytuł doctora honoris causa[4].

August Hlond został pochowany w podziemiach archikatedry św. Jana w Warszawie.

[edytuj] Stosunek do Żydów

Wobec potęgujących się nastrojów antysemickich w Polsce drugiej połowy lat 30. wystosował 29 lutego 1936 list pasterski do wiernych odczytany w całej Polsce, w którym potępił stosowanie wszelkich form przemocy, wezwał do traktowania Żydów jak bliźnich i sąsiadów. Zarzucił jednocześnie części Żydom: propagowanie ruchu bolszewickiego, pornografii, dopuszczanie się oszustw, lichwy i handlu żywym towarem oraz wywieranie ujemnego wpływu na młodzież katolicką[5].

W 1946 po pogromie kieleckim odmówił wyraźnego potępienia zajść, ale jednocześnie wystosował list, w którym potępił wszelkie morderstwa. Podkreślił w nim postawę Polaków, którzy ratowali Żydów z narażeniem życia, a za psucie dobrych stosunków obarczył odpowiedzialnością żydowskich komunistów. Gdy biskup Teodor Kubina w sposób jednoznaczny potępił pogrom kielecki, kardynał Hlond był jednym z inicjatorów odezwy episkopatu, która go za to pośrednio skrytykowała[6][7].

[edytuj] Nagrobek rodziców

W Mysłowicach na tzw. Nowym Cmentarzu przy ul. Mikołowskiej znajduje się nagrobek rodziców Augusta Hlonda, Jana (1855–1919) i Marii z d. Imiela (1858–1933). Epitafium brzmi:

„

Małżonkowie religijni i cnotliwi. Wychowali swe dzieci dla Boga i Polski.
Zgromadzeniu Salezjańskiemu dali czterech synów.
Śląskowi pierwszego biskupa, Polsce prymasa, Kościołowi kardynała.
Niech odpoczywają w pokoju.

 ”


[edytuj] Proces beatyfikacyjny

Proces beatyfikacyjny Augusta Hlonda trwa od 1992.

Przypisy

  1. ↑ ks. Andrzej Gałka: Szkic do dziejów Kościoła w Polsce. episkopat.pl. [dostęp 2011-04-24].
  2. ↑ M.P. z 1932 r. Nr 259, poz. 294. [dostęp 2011-04-25].
  3. ↑ Czesław Madajczyk: Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 193 (tom II). 
  4. ↑ Doktorzy Honoris Causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. kul.pl. [dostęp 2011-02-23].
  5. ↑ Mirosław Czech: We krwi mają nienawiść do chrześcijaństwa. otwarta.org (za „Gazetą Wyborczą”), 2008-02-02. [dostęp 2011-04-25].
  6. ↑ Adam Michnik: Pogrom kielecki. Dwa rachunki sumienia (I). wyborcza.pl, 2006-06-09. [dostęp 2011-04-25].
  7. ↑ Adam Michnik: Pogrom kielecki. Dwa rachunki sumienia (II). wyborcza.pl, 2006-06-09. [dostęp 2011-04-25].

[edytuj] Bibliografia

  • Ksiądz Kardynał dr August Hlond Prymas Polski. Działalność i dzieła, Katowice 1998.
  • Prymas Polski August Kardynał Hlond, pr. zb. pod red. P. Wieczorka, Katowice 1992.
  • August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, Jan Konieczny, Toruń 2003.
  • K. Śmigiel: Słownik biograficzny arcybiskupów gnieźnieńskich i prymasów Polski.
  • Ks. Jan Konieczny: Pochodzenie i dzieciństwo Sługi Bożego kard. Artura Hlonda. Katowice: Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne 33, 2000. 

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Biskupi katowiccy
Biskupi diecezjalni
August Hlond (1926) • Arkadiusz Lisiecki (1926–1930) • Stanisław Adamski (1930–1967) • Herbert Bednorz (1967–1985) • Damian Zimoń (1985–2011) • Wiktor Skworc (od 2011)
Biskupi pomocniczy
Teofil Bromboszcz (1934–1937) • Juliusz Bieniek (1937–1978) • Józef Kurpas (1962–1991) • Czesław Domin (1970–1992) • Janusz Zimniak (1980–1992) • Gerard Bernacki (1988–2012) • Piotr Libera (1996–2007) • Stefan Cichy (1998–2005) • Józef Kupny (od 2006)
p • d • e
Biskupi warszawscy
Biskupi diecezjalni
Józef Miaskowski (1800–1804) • Franciszek Skarbek-Malczewski (1819) • Szczepan Hołowczyc (1819–1823) • Wojciech Skarszewski (1824–1827) • Jan Paweł Woronicz (1828–1829) • Stanisław Kostka Choromański (1837–1838) • Antoni Melchior Fijałkowski (1857–1861) • Zygmunt Szczęsny Feliński (1862–1883) • Wincenty Teofil Popiel (1883–1912) • Aleksander Kakowski (1913–1938) • August Hlond (1946–1948) • Stefan Wyszyński (1948–1981) • Józef Glemp (1981–2007) • Stanisław Wielgus (2007) • Kazimierz Nycz (od 2007)
Biskupi pomocniczy
Jan Chrzciciel Albertrandi (1798–1808) • Daniel Ostrowski (1818–1831) • Mikołaj Jan Manugiewicz (1822–1825) • Franciszek Pawłowski (1827–1829) • Tomasz Chmielewski (1837–1844) • Jan Dekert (1859–1861) • Henryk Ludwik Plater (1859–1868) • Kazimierz Ruszkiewicz (1884–1925) • Stanisław Gall (1918–1919, 1933–1940) • Władysław Szcześniak (1925–1926) • Antoni Szlagowski (1928–1956) • Zygmunt Choromański (1946–1968) • Wacław Majewski (1946–1983) • Jerzy Modzelewski (1959–1986) • Bronisław Dąbrowski (1962–1993) • Władysław Miziołek (1969–1992) • Zbigniew Józef Kraszewski (1970–1992) • Kazimierz Romaniuk (1982–1992) • Marian Duś (od 1986) • Stanisław Kędziora (1987–1992) • Józef Zawitkowski (1990–1992) • Piotr Jarecki (od 1994) • Tadeusz Pikus (od 1999)
Poprzednik
Edmund Dalbor		 CardinalCoA PioM.svg Prymas Polski
1926–1948		 CardinalCoA PioM.svg Następca
Stefan Wyszyński
Poprzednik
Czesław Sokołowski
(administrator apostolski)		 Delegat Stolicy Apostolskiej ds. Kościoła katolickiego obrządku bizantyjsko-słowiańskiego w Polsce
1946-1948		 Następca
Stefan Wyszyński
p • d • e
Prezydium Konferencji Episkopatu Polski
Przewodniczący
Edmund Dalbor (1919–1926) • August Hlond (1926–1948) • Stefan Wyszyński (1948–1981) • Józef Glemp (1981–2004) • Józef Michalik (od 2004)
Wiceprzewodniczący
Karol Wojtyła (1969–1978) • Franciszek Macharski (1979–1994) • Henryk Muszyński (1994–1999) • Józef Michalik (1999–2004) • Stanisław Gądecki (od 2004)
Sekretarze generalni
Antoni Julian Nowowiejski (1918–1919) • Henryk Przeździecki (1919–1925) • Romuald Jałbrzykowski (1925–1926) • Stanisław Kostka Łukomski (1926–1946) • Zygmunt Choromański (1946–1968) • Bronisław Dąbrowski (1969–1993) • Tadeusz Pieronek (1993–1998) • Piotr Libera (1998–2007) • Stanisław Budzik (2007–2011) • Wojciech Polak (od 2011)
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=August_Hlond&oldid=30730595”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach

Polecamy: Pozycjonowanie, wózki dziecięce, Kino domowe, Viagra, Kredyty