Aung San Suu Kyi

Aung San Suu Kyi
Aung San Suu Kyi 2011.
Data i miejsce urodzenia	19 czerwca 1945 Birmie, Rangun
Imię i nazwisko przy narodzeniu	Aung San Suu Kyi
Rodzice	Daw Khin Kyi Aung San
Partner	Michael Aris
Dzieci	Alexander y Kim
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Aung San Suu Kyi w Wikicytatach

Aung San Suu Kyi (czyt. Ong San Su Czi, ur. 19 czerwca 1945 w Rangunie w Birmie) – birmańska opozycjonistka i działaczka polityczna, córka Aung Sana, który walczył o niepodległość Birmy i wynegocjował ją w rozmowach z Wielką Brytanią w 1947 roku.

Jej imię w języku birmańskim oznacza „świetlisty szlak osobliwych zwycięstw”. Dwa pierwsze człony imienia przyjęła w hołdzie dla wielkiego ojca, trzeci (Suu) pochodzi od dnia narodzin, a czwarty (Kyi) odziedziczyła po matce i babci. Zgodnie z birmańską tradycją jako mężatka ma prawo przed nazwiskiem stawiać tytuł Daw (Pani). W swojej ojczyźnie nazywana jest po prostu Lady.

Suu Kyi do 15 roku życia kształciła się w Rangunie, następnie wraz z matką, ambasadorem Birmy w Indiach i Nepalu, wyjechała do Delhi gdzie kontynuowała naukę na Wydziale Nauk Politycznych Uniwersytetu w Delhi. Studiowała również na Oksfordzie filozofię, nauki polityczne i ekonomię.

W 1972 wyszła za brytyjskiego nauczyciela akademickiego Michaela Arisa, z którym ma dwóch synów: Alexandra (1973) i Kima (1977).

Na fali studenckich protestów przeciwko polityce generałów Aung San Suu Kyi założyła w 1988 roku opozycyjną Ligę na rzecz Demokracji (NLD), w której do 1995 odgrywała rolę sekretarza partii. Funkcji tej została pozbawiona decyzją generałów.

NLD w pierwszych wolnych wyborach zdobyła 82 procent miejsc w parlamencie, lecz wynik wyborów nie został uznany przez reżim wojskowy. W latach 1989-1995 przebywała w areszcie domowym, w swym domu rodzinnym przy University Road 52 w Rangunie. W 1991 roku została laureatką Pokojowej Nagrody Nobla oraz Nagrody im. Sacharowa przyznawanej przez Parlament Europejski bojownikom o prawa człowieka. W 1996 roku zdecydowanie sprzeciwiła się kampanii mającej zachęcić turystów do odwiedzania Birmy. W 1997 nadano jej tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Karola w Pradze.

Od roku 2000, do 2010 z przerwą od maja 2002 do maja 2003 ponownie przebywała w areszcie domowym. W sierpniu 2009 roku skazana została na 18 miesięcy aresztu domowego za złamanie zasad jego odbywania.

W 2001 grupa U2 zadedykowała piosenkę Walk On Aung San Suu Kyi. Aby zwrócić uwagę młodzieży europejskiej na los Aung San Suu Kyi telewizja MTV przyznała jej nagrodę Free Your Mind połączoną z kampanią medialną promującą wysyłanie listów i maili do ambasady Birmy.

Opowiada się za bezkrwawym przewrotem i narodowym pojednaniem z racji czego nazywana jest 'birmańskim Gandhim'. Jest zwolenniczką dialogu pomiędzy juntą a opozycją, czego dowiodła w roku 2000 prowadząc z generałami negocjacje w sprawie stopniowego wycofania się wojskowych z życia politycznego i oddania władzy w ręce demokratycznie wybranego rządu, ale rozmowy te nie przyniosły spodziewanego przełomu.

Dzięki apelowi wystosowanemu przez Suu Kyi do grupy państw ASEAN Birma nie objęła przewodnictwa w tej organizacji. Miało się ono rozpocząć w 2006 roku.

W 2007 otrzymała honorowe obywatelstwo Kanady, a w roku 2009 tytuł Ambasadora Sumienia Amnesty International.

W 2011 rozpoczął się proces demokratyzacji Birmy. Wówczas po prawie 50 latach rządów junty wojskowej, władza trafiła w ręce cywilów. Spowodowało to ocieplenie stosunków Birmy na arenie międzynarodowej i zawieszenie sankcji gospodarczych na ten kraj. Nowy prezydent Thein Sein rozpoczął rozmowy z demokratyczną opozycją, przede wszystkim z główną opozycjonistką Aung San Suu Kyi i zapowiedział dalsze reformy. W styczniu 2012 osiągnięto zawieszenie broni z mniejszościami etnicznymi, zwolniono setki więźniów politycznych i przywrócono legalność opozycyjnej NLD.

W związku z transformacją polityczną, zezwolono Aung San Suu Kyi start w wyborach do parlamentu. W uzupełniających wyborach parlamentarnych z 1 kwietnia 2012 jej partia zdobyła łącznie 43 z 45 mandatów będących do obsadzenia. 37 z nich w izbie niższej, cztery w izbie wyższej parlamentu i dwa w zgromadzeniach regionalnych. Zaprzysiężona jako deputowana do parlamentu została 2 maja 2012.