Autonomia uniwersytetów

Autonomia uniwersytetów - szczególnie rozumiana autonomia odnoszona do szkół wyższych.

Autonomia uniwersytetów sprowadza się do stanowienia rozległych uprawnień statutowych o charakterze samorządowym.

Podstawy autonomii uniwersytetów, zarówno te ideowe, jak i organizacyjne, zostały sformułowane w dobie Oświecenia. Uniwersytet autonomiczny dojrzałą postać przybrał w XIX w. Autonomia uniwersytetów czerpie najwięcej z tradycji Uniwersytetu Humboldta, zgodnie z którą państwo nie powinno ingerować w wewnętrzne sprawy uczelni.

Autonomia uniwersytetów jest fundamentalną zasadą współczesnego społeczeństwa zapisaną w Magna Charta Universitatum.

Rodzaje autonomii

• instytucjonalna
• dydaktyczno-naukowa
• finansowa

Rodzaje uniwersytetów ze względu na poziom autonomii

• model Kanta - państwo interweniuje jedynie w niektórych aspektach działalności uczelni,
• model Humboldta - państwo odgrywa rolę drugoplanową i nie ingeruje w wewnętrzne sprawy uniwersytetu,
• model Napoleona - państwo zachowuje pełną kontrolę nad działalnością uniwersytetów, oraz
• model brytyjski - państwo nie jest właścicielem uniwersytetów, wspiera je jedynie w ich działalności

Bibliografia

• Dominik Antonowicz, Uniwersytet przyszłości. Wyzwania i modele polityki, Warszawa 2005.
• Jan Boguski, Od uniwersytetu tradycyjnego do uniwersytetu przyszłości, „Nauka i Szkolnictwo Wyższe”, nr 1/33/2009.
• Monika Stachowiak-Kudła, Autonomia szkół wyższych a instytucjonalne mechanizmy zapewnienia jakości w Polsce i wybranych państwach europejskich, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2012.
• Janusz Tymowski, Autonomia uczelni: na przykładzie Republiki Federalnej Niemiec, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych, Warszawa 1981.