Awicenna

Awicenna (łac. Avicenna; w j. perskim Abu Ali Husain ebn Abdallah Ebn-e Sina lub krótko Ibn Sina ابن سینا) (ur. 980 r.; zm. 1037 r.) – perski lekarz, filozof i uczony. Jego łacińskie nazwisko wywodzi się ze zniekształconego Ibn Sina, pod którym znany był w Persji.

Był autorem 450 książek z szerokiego zakresu wiedzy, z których wiele traktowało na tematy filozoficzne i medyczne, z których najbardziej znane to Kanon medycyny. Nazywany był często "ojcem nowoczesnej medycyny", nazwano go też "najsłynniejszym uczonym islamu i jednym z najsłynniejszych uczonych wszech czasów wśród wszystkich narodów świata".

Biografia

Urodził się najprawdopodobniej w Afshanah koło Buchary (dziś - Uzbekistan) lub Balch (Afganistan) jako syn perskiego urzędnika podatkowego tamtejszego emira Ibn Mansura z dynastii Samanidów. Z tego powodu Awicennie przypisuje się niekiedy narodowość tadżycką, której początki umiejscawia się właśnie w okresie rządów Samanidów.

Mający 10 lat Ibn Sina był już biegły w Koranie i w dziełach klasyków arabskich, po czym przez sześć lat studiował prawo, filozofię, nauki przyrodnicze. Zwrócił swoją uwagę na medycynę już w wieku 17 lat i uznał ją za "niezbyt trudną", jak to określił. Jego problemy metafizyczne pomógł mu rozwiązać filozof Al-Farabi. W wieku lat 18 był już uznanym lekarzem i wezwany został do świadczenia usług samanidzkiemu władcy Nuh Ibn Mansurowi (rządzącemu w latach 976 - 997), który w podzięce za usługi Ibn Siny pozwolił mu korzystać z biblioteki królewskiej zawierającej wiele rzadkich, a nawet unikalnych książek. Mając do dyspozycji tak bogaty materiał i niezwykle chłonny umysł Awicenna gotów był do napisania swojej pierwszej książki w wieku lat 21. Prowadził badania geologiczne, a zaproponowany przez niego podział minerałów na metale, sole, kamienie, ziemie i kopaliny, choć dziś nieaktualny, był stosowany do początku XVIII w. Awicenna w swojej książce "Kanon nauki medycznej. Księga leczenia" przyznał^{[potrzebne źródło]} duże znaczenie lecznicze pijawkom: obniżały one ciśnienie^{[potrzebne źródło]} oraz pomagały w przypadku bólu zęba^{[potrzebne źródło]}. W cierpieniu pomagało "przystawianie do korzeni zębów pijawek"^{[potrzebne źródło]}. Awicenna jako pierwszy źródło mówi co innego^{[potrzebne źródło]} opisał żuchwę złożoną z dwóch kości (błąd Hipokratesa i Galena) oraz polecał dokładne, aczkolwiek ostrożne mycie zębów.

Poglądy filozoficzne

Metafizyka

Świat pojmował teocentrycznie, jednak inaczej niż chrześcijanie. Świat był stworzony z myśli bożej, a nie z woli bożej. Świat także był stworzony z materii, a nie z nicości (ex nihilo). Świat także był wieczny. To Awicenna zaczerpnął z Arystotelesa. Porządek świata rozumiał po neoplatońsku. Nie powstał on od razu i nie został stworzony cały bezpośrednio przez Boga. Bóg wg niego jest jednością, a z jedności tylko jedność może powstać. W takim razie kolejne rzeczy powstać mogły tylko dzięki dalszym aktom tworzenia. Najpierw powstał najwyższy intelekt, następnie inteligencje niższe (sfery niebieskie), potem najniższe (intelekt czynny człowieka) i na końcu formy rzeczy materialnych.

Awicenna wierzył także w ogół. Jednostki miały niesamodzielną rolę. Nawet Bóg nie dosięgał już materialnych jednostek, tylko kończy się na ogółach. Dlatego mógł On rządzić jedynie losami gatunków, a jednostkowymi rzeczami tylko o tyle, o ile ich los wpływał na los ich gatunków, lub podlegały ogólnym prawom.

Argument kosmologiczny

Awicenna rozwinął odmianę dowodu kosmologicznego. Według Awicenny niektóre rzeczy istnieją i te co istnieją muszą mieć swą przyczynę. Jednak ten ciąg przyczyn jest skończony. Istnieje przyczyna, która jest przyczyną wszystkiego, a sama nie ma przyczyny. Jest to Bóg. Według Awicenny Bóg jest bytem koniecznym.

Dzieła

Do ważniejszych dzieł Awicenny należą:

• Al-Kanun fi at-tibb - "Kanon medycyny"
• Asz-Szifa - "Księga uzdrowienia", dzieło filozoficzne dotyczące logiki, fizyki, matematyki i metafizyki
• An-Nadżat - "Księga wybawienia"
• Ujun al-hikma - "Źródło mądrości"
• Daniszname - "Księga wiedzy"
• Al-Iszarat wa-at-tanbihat - "Księga wyjaśnień i uwag"

Bibliografia

• Aldona Mikusińska, Anna Rossa, Anna Tarnowska: Wielkie biografie. 1, Przywódcy, reformatorzy, myśliciele. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 186-187. ISBN 978-83-01-15106-5. 

Linki zewnętrzne

• John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Awicenna w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)